◄ شکاف تازه در نقشه حمل‌ ونقل کانتینری جهان

تازه ترین بررسی ها از بازار حمل ونقل دریایی نشان می دهد شبکه جهانی کشتیرانی کانتینری وارد مرحله ای تازه از بی ثباتی شده است؛ مرحله ای که در آن، دیگر نمی توان مانند گذشته روی نظم زمانی حرکت کشتی ها حساب کرد.

به گزارش تین نیوز، براساس بررسی های انجام شده  ۹ مسیر از ۱۰ مسیر دریایی که در دو سال گذشته بیشترین بی ثباتی را تجربه کرده اند، پیش از کرونا جزو مسیرهای پرمشکل نبودند.

این تغییر، از منظر تحلیل لجستیک دریایی، فقط یک نوسان مقطعی نیست؛ بلکه نشانه ای از جابه جایی الگوی ریسک در تجارت جهانی است. در حالی که پیش از همه گیری کرونا مسیرهای پرریسک عمدتاً محدود به چند کریدور خاص بودند، اکنون بی ثباتی به طیف وسیع تری از مسیرهای بین قاره ای و منطقه ای سرایت کرده است.

آسیا تا سواحل شرقی آمریکای جنوبی؛ ناپایدارترین مسیر کانتینری جهان

 مسیر دریایی آسیا به سواحل شرقی آمریکای جنوبی در حال حاضر بی ثبات ترین مسیر حمل کانتینری جهان است. پس از آن، مسیرهای آمریکای جنوبی به آمریکای شمالی و آسیا به سواحل شرقی آمریکای شمالی قرار دارند. در این مسیرها، کشتی ها بیش از گذشته با تأخیر، تغییر در زمان ورود و نوسان در برنامه حرکت مواجه اند؛ مسئله ای که برای شرکت های کشتیرانی، فورواردرها، واردکنندگان و صاحبان کالا، پیش بینی زمان تحویل را دشوار کرده است.

اهمیت این موضوع در آن است که در زنجیره تأمین کانتینری، «زمان قابل اتکا» از خودِ «میانگین زمان سفر» مهم تر است. یک مسیر ممکن است در آمار کلی عملکرد مناسبی داشته باشد، اما اگر در برخی ماه ها دچار افت شدید شود، از نگاه بازرگانان مسیر قابل اعتمادی محسوب نمی شود.

تنها استثنا: مسیر غرب سو اقیانوس اطلس

نکته قابل توجه دیگر این است که از میان ۱۰ مسیر بی ثبات فعلی جهان ، تنها مسیر غرب سو اقیانوس اطلس یعنی اروپا به آمریکای شمالی پیش از کرونا هم در فهرست مسیرهای پرمشکل قرار داشته است. به بیان دیگر، ۹ مسیر دیگر در دوره پیش از کرونا نسبتا باثبات بوده اند و اکنون به جمع مسیرهای پرنوسان پیوسته اند.

این تغییر، از دید کارشناسان حمل ونقل دریایی، نشانه ای از انتقال مرکز ثقل بی ثباتی از چند مسیر محدود به شبکه گسترده تری از کریدورهای جهانی است. چنین وضعی می تواند نتیجه هم زمان چند عامل باشد: اختلالات عملیاتی بندری، تغییرات ناگهانی تقاضا، ازدحام کشتی ها، عدم تعادل در جابه جایی کانتینرها، و اثرات غیرمستقیم بحران های ژئوپلیتیک و لجستیکی.

بی نظمی فقط در مسیرهای دوردست نیست

آمار و ارقام همچنین نشان می دهد که بی ثباتی به مسیرهای بین قاره ای محدود نمانده است. مسیرهای منطقه ای اروپا-آفریقا، آفریقا-اروپا و خاورمیانه-اروپا نیز با کاهش نظم در برنامه حرکت کشتی ها روبه رو شده اند.

این بخش از داده ها بسیار مهم است، چون نشان می دهد مشکل، فقط مربوط به مسیرهای طولانی یا خاص نیست؛ بلکه کل شبکه حمل ونقل کانتینری جهان درگیر نااطمینانی شده است. وقتی مسیرهای منطقه ای هم از نظم معمول خارج می شوند، یعنی اختلال از سطح یک بحران محلی فراتر رفته و به یک وضعیت ساختاری در بازار کشتیرانی تبدیل شده است.

چرا میانگین عملکرد خطوط کشتیرانی کافی نیست؟

تحلیلگران تأکید می کنند که میانگین عملکرد خطوط کشتیرانی لزوماً تصویری واقعی از قابلیت اتکا ارائه نمی دهد. برای مثال، ممکن است یک مسیر در یک ماه عملکرد بسیار خوب و در ماه بعد عملکرد بسیار ضعیفی داشته باشد. در چنین شرایطی، میانگین کلی هنوز قابل قبول به نظر می رسد، اما برای صاحب کالا این مسیر اصلاً قابل اعتماد نیست.

از همین رو، در ارزیابی ریسک حمل ونقل دریایی باید به جای اتکا به میانگین های خام، ثبات زمان رسیدن کشتی ها، پراکندگی تأخیرها، و میزان نوسان عملکرد ماهانه را سنجید. در تجارت کانتینری، آنچه ارزش عملیاتی دارد، پیش بینی پذیری است؛ نه صرفاً عددی که روی کاغذ خوب به نظر برسد.

مسیرهای باثبات؛ آرامش نسبی در یک شبکه متلاطم

در سوی دیگر، بررسی ۱۰ مسیر باثبات جهان نشان می دهد میزان نوسان این مسیرها نسبت به دوره پیش از کرونا کاهش یافته است. این یعنی شکاف میان مسیرهای منظم و بی ثبات در حمل ونقل دریایی جهان بیش از گذشته شده است.

به زبان ساده، جهان کشتیرانی کانتینری به دو قطب نزدیک می شود:

• مسیرهایی که هنوز تا حدی قابل اتکا مانده اند،

• و مسیرهایی که با نوسان، تأخیر و کاهش قابلیت پیش بینی روبه رو هستند.

این دوگانگی، برای شرکت های حمل ونقل و صاحبان کالا، پیامدهای اقتصادی مستقیمی دارد؛ از افزایش هزینه های ذخیره ایمنی و نگهداری موجودی گرفته تا بالا رفتن هزینه بیمه، بازطراحی قراردادهای حمل، و تغییر در الگوی انتخاب مسیر و بندر.

پیامدهای اقتصادی برای تجارت جهانی

بی ثباتی در زمان بندی کشتی های کانتینری فقط یک مسئله عملیاتی نیست؛ مستقیماً به هزینه حمل، مدیریت موجودی، تأمین کالا و برنامه ریزی تجاری ضربه می زند. وقتی مسیرها قابل پیش بینی نباشند، شرکت ها ناچار می شوند:

• موجودی انبار را افزایش دهند،

• زمان تحویل را با حاشیه اطمینان بیشتری تنظیم کنند،

• قراردادهای منعطف تر ببندند،

• و بخشی از ریسک را به قیمت نهایی کالا منتقل کنند.

از این منظر، افزایش نوسان در مسیرهای اصلی جهان می تواند به صورت غیرمستقیم بر تورم کالایی، هزینه واردات و سرعت گردش تجارت بین المللی هم اثر بگذارد.

داده های این گزارش نشان می دهد نقشه مسیرهای دریایی امن و ناامن جهان نسبت به دوران پیش از کرونا به طور جدی تغییر کرده است . اینکه ۹ مسیر از ۱۰ مسیر پرنوسان امروز، پیش از کرونا در فهرست مسیرهای پرمشکل نبودند ، به خوبی نشان می دهد با یک تغییر ساختاری در الگوی ریسک حمل ونقل کانتینری روبه رو هستیم.

در این میان، آسیا-سواحل شرقی آمریکای جنوبی بی ثبات ترین مسیر فعلی است، اروپا-آمریکای شمالی تنها مسیر پرنوسانی است که سابقه بی ثباتی پیشاکرونا هم داشته، و مسیرهای منطقه ای نیز از موج اختلال مصون نمانده اند. نتیجه روشن است: در کشتیرانی کانتینری امروز، قابلیت پیش بینی به کالایی کمیاب تبدیل شده و این موضوع، مستقیماً بر آینده زنجیره تأمین جهانی سایه انداخته است.