معرفی مدل مرجع فرایندهای زنجیره تامین: SCOR

وبلاگ تین نیوز | مدل SCOR به عنوان یک مدل فرایندی برای مدل‌سازی زنجیره تأمین در گسترده‌ترین حد شناخته شده است. این مدل یک مدل مرجع فرایند است که توسط انجمن زنجیره تأمین SCC) *1 )در سال 1996 ایجاد و توسعه یافته است. هم اکنون ویرایش 11 این مدل که همراه با بازنگری اساسی بوده است توسط انجمن زنجیره تامین توسعه یافته است.

این مدل چارچوب متداولی را برای زنجیره تأمین ارائه می‌کند و به ارائه اصطلاحات استاندارد و پارامترهای متعارف و مشترکی که توسط ارزیابی مقایسه‌ای و بهترین حالات بدست آمده می‌پردازد. از آنجا که بسیاری از محتویات و فرایندهای مدل قبلا توسط شرکتها و اعضای صاحبنظر، سالها مورد استفاده قرار گرفته­اند، بنابراین این مدل یک چارچوب منحصربفرد ارایه می­دهد که بین فرایندهای تجاری، شاخصها،‌ بهترین کارکردها، و ویژگیهای تخصصی در یک ساختار یکپارچه ارتباط برقرار می­کند تا روابط بین شرکای زنجیره تامین را پشتیبانی کرده و کارایی مدیریت زنجیره تامین و سایر فعالیتهای مرتبط با آن را ارتقاء بخشد.

مدلهای مرجع فرایند، به واقع، مفاهیم شناخته شده مهندسی مجدد فرایند تجاری، الگوبرداری، و اندازه­گیری فرایند را در یک قالب و چارچوب میان­کارکردی یکپارچه می­کنند. مدل‌های مرجع فرایند به عنوان مدل‌هایی برای استاندارد سازی فرایندها و ارزیابی آن‌ها مطرح هستند و شامل موارد زیر است:
* تشریحی استاندارد از فرایندهای مدیریت
* ارایه چارچوب ارتباط بین این فرایندهای استاندارد
* ارایه پارامترهای استاندارد برای اندازه‌گیری کارایی فرایند
* تنظیم استاندارد برای خصوصیات و ساختار نرم‌افزار مورد نیاز
گستردگی مدل SCOR شامل تمامی تبادلات مشتری (از ورود سفارش تا پرداخت صورت حساب)، تراکنش‌های فیزیکی مربوط به اجناس و خدمات فیزیکی از تأمین کننده تا مشتری، و تعاملات بازار از درک تقاضای بازار تا برآورده کردن نیاز مشتری می­شود.

در عین حال، این مدل کارکردهایی همچون: فروش و بازاریابی (تولید تقاضا)، تحقیق و توسعه تکنولوژی، توسعه محصول، و برخی از عناصر پشتیبانی مشتری بعد از تحویل را پوشش نمی­دهد.

فرایندهای مدل SCOR
مدل SCOR برپایه پنج فرایند مشخص مدیریتی در زنجیره تامین بنا شده است:

* طراحی و برنامه‏‌ریزی (Plan) 
* تامین و منبع‌­یابی (Source)
* ساخت و تولید (Make)
* ارسال و تحویل (Deliver)
* بازگشتیها (Return)
جدول 1- تعریف فرایندهای سطح یک مدل 

علاوه بر پنج فرایند اصلی که سطح یک از فرایندهای مدل را تشکیل می­دهند؛ این مدل در دو سطح دیگر به بیان جزئیات فرایندها می­‌پردازد (معرفی زیرفرایندها). سطح دوم فرایندها مشتمل بر 27 زیرفرایند در ذیل پنج فرایند اصلی است.

مدل SCOR بایستی به طور دقیق نشان دهد که چگونه یک پیکربندی زنجیره تامین بر مدیریت فرایندها و کاربردها تاثیر می­گذارد. این مدل اذعان دارد که هر زنجیره تامین پایه عبارتست از یک زنجیره از فرایندهای اجرایی تامین، تولید و ارسال.

شکل 1 - پیکربندی پایه یک زنجیره تامین

شاخصهای عملکردی مدل
عملکرد مناسب زنجیره تامین نقش کلیدی در موفقیت یک سازمان و دستیابی پایدار به اهداف به ویژه سودآوری آن دارد. اندازه‌گیری عملکرد در زنجیره تامین فرایندی است به منظور تحلیل مدیریت عملکرد، کاهش هزینه‌ها، کاهش ریسک و ایجاد امکان بهبود مستمر در ارزش‌آفرینی و عملیات.

در مدل SCOR این دیدگاه وجود دارد که هرچند هر زنجیره­ تأمین خصوصیات منحصر به فردی دارد و معمولا الگوبرداری و مقایسه­ی آن­ها حتی در موارد مشابه غیرمنطقی است، اما معیارهای عملکردی وجود دارند که در بیشتر آن­ها مورد توجه هستند و کاربرد دارند. در واقع معیارهای عمومی و کلی قابل تعریف در هر زنجیره تأمین در این دیدگاه جای دارد.

مدل SCOR در هر زنجیره تامین پنج ویژگی اصلی را مورد توجه قرار می‌دهد: قابلیت اطمینان، واکنش‌پذیری، انعطاف‌پذیری، هزینه‌ها و دارایی­ها.

شاخص‌های سطح اول SCOR که برای پوشش هر یک از مشخصه‌های پنجگانه فوق طراحی شده­اند مشتمل بر 10 شاخص در سطح یک است که عملکرد تحویل، نرخ تکمیل موجودی، تکمیل کامل سفارش، زمان تکمیل سفارش، زمان واکنش زنجیره تأمین، انعطاف‌پذیری تولید، هزینه کالای فروخته شده، هزینه کل مدیریت زنجیره تامین، بهره‌وری ارزش افزوده نیروی کار، هزینه‌های پردازش بازگشتی‌ها، و زمان چرخه نقد-به-نقد، روز‌های تامین موجودی، گردش دارایی را مورد توجه قرار می­دهد.

مدل SCOR در مجموع 181 شاخص جزئی برای سنجش عملکرد فرایندهای اصلی و زیرفرایندهای مدل معرفی کرده است.

جدول 2- ارتباط بین ویژگیهای عملکردی و شاخصهای سطح یک مدل

 

مدل کردن زنجیره تامین با کمک SCOR
مدل SCOR از چهار نمودار و نقشه جداگانه برای مدل کردن هر زنجیره تامین بهره می­گیرد. هر یک از این مدلها ممکن است اهداف متفاوتی را دنبال کند:

نمودار محدوده کسب‌­وکار: این نمودار قلمروی یک پروژه یا سازمان را مشخص می­کند.

نقشه جغرافیایی: جریانهای مواد را در سطح یک نقشه جغرافیایی نشان می­دهد و پیچیدگی یا افزونگی گره­ها (هر گره در این نقشه بیانگر یک موجودیت منطقی یا جغرافیایی در یک زنجیره تامین است؛ مانند: انبار، کارخانه، فروشگاه و مانند اینها) را برجسته می­کند.

نمودار رشته‌­ای: این نمودار همان نمودار جریان مواد برای فرایندهای سطح 2 مدل هستند. در این نمودار پیچیدگی یا افزونگی فرایندهای سطح بالا معلوم می­‌شوند.

نمودار جریان کار یا مدلهای فرایندی: در این نمودار، جریان کار، مواد و اطلاعات در سطح 3 فرایندها نمایش داده می­شوند. این نمودار به تعاملات بین سیستم، انسان و اطلاعات می­پردازد.


برگرفته از کتاب مدیریت زنجیره تامین (مدلها، فرایندها، شاخص‌های عملکردی و نرم‌افزارها)
نویسنده: مجتبی سلیمانی سدهی