گردشگری دریایی در خزر، مرواریدی پنهان در صدف

 تین نیوز |  کرانه سبز شمال کشور نه تنها گردشگران را به تفرج در ساحل خزر و شنا در خنکای آبهایش فرا می خواند بلکه بسیاری را به سیر و سفر در دل امواج و تماشای چشم اندازهای دریایی آن مشتاق می سازد.
 
وجود 6 بندرگاه انزلی، نوشهر، ترکمن، امیرآباد، بندرگز و فریدون کنار به همراه پایانه دریایی انزلی و خط کشتیرانی از فرصت های خوب گردشگری دریایی در خزر به شمار می روند اما با وجود، گردشگری دریایی در خزر همانند مرواریدی در صدف تاکنون پنهان مانده است.
 
به نظر می رسد با توجه به جذابیت گردشگری دریایی، فعال شدن این بخش نه تنها می تواند در رونق این صنعت و ایجاد اوقات فراغت خوش برای هموطنان و نیز جلوگیری از خروج بخشی از گردشگران از کشور موثر باشد، بلکه در صورت توجه به موازین توسعه به ویژه رعایت مسایل زیست محیطی زمینه ساز آبادانی هرچه بیشتر سواحل خزر خواهد بود.
 
مسوولان ذیربط بارها بر لزوم فعال شدن خطوط کشتیرانی مسافربری در خزر تاکید داشته اند و حتی سازمان بنادر و دریانوردی آمادگی خود را برای ارایه تسهیلات و کمک برای خرید کشتی های مسافربری به سرمایه گذاران اعلام کرده است.
 
با این همه، گردشگری دریایی در شمال کشور تنها به فعالیت کشتی میرزا کوچک خان محدود می شود که از حدود 20 سال پیش در مقاطعی به ارایه خدمات گردشگری در خزر مشغول بود و در کنار آن نیز شماری قایق های کوچک تفریحی مسافران را با سرعت هرچه تمام تر در مسافتی کوتاه از آب های ساحلی یا تالاب گذر می دهند.
 
رویای پایانه مسافربری دریایی انزلی برای پهلوگیری کشتی های مسافربری نیز با گذشت سال های متمادی هنوز تعبیر نشده است.  
 
*مزایا و مشکلات گردشگری دریایی
 هادی حق شناس معاون توسعه مدیریت و منابع بنادر و دریانوردی کشور در این باره به ایرنا می گوید: دریای خزر از منظر توریستی یک منطقه بکر در کشور است که ترافیک فراوان جاده های منتهی به شمال کشور در ایام تعطیلات علاقه وافر گردشگران را به این خطه نشان می دهد اما اغلب گردشگران تنها از ساحل خزر دیدار می کنند و امکان گردش دریایی را ندارند.
 
حق شناس معتقد است، همانگونه که بسیاری در جنوب کشور سفرهای دریایی را تجربه کرده و به جزایر تردد می کنند، در خزر نیز امکان برقراری سفر دریایی وجود دارد.
 
وی یادآور شد: کشتی میرزاکوچک به عنوان تنها کشتی مسافربری که برای مدتی در خزر مشغول بود به دلیل سرعت کم و موج گیر بودن، چندان مورد استقبال قرار نگرفت.
 
حق شناس با اشاره به فعالیت کشتی مسافربری بین بندر خرمشهر و بنادر قطر یا امارات متحده عربی گفت: ایجاد این امکان در خزر بین بنادر انزلی - باکو یا بنادر مازندران به بنادر ترکمنستان منجر به گسترش سفرهای دریایی می شود.
 
به گفته وی همانگونه که امروز در مرز زمینی آستارا هزاران مسافر در هفته تردد می کنند، این امکان و علاقه بین مردم ایران و آذربایجان وجود دارد که بخشی از سفرهای خود را از طریق دریا انجام دهند.
 
حق شناس، همچنین تردد مسافر بین انزلی و سایر بنادر حاشیه دریای خزر به ویژه باکو را از ظرفیت های بالقوه منطقه آزاد انزلی و عامل گسترش تجارت چمدانی دانست.
 
وی تصریح کرد: خدمه کشتی های روسی و آذری که وارد انزلی می شوند تمایل زیادی برای خرید کالاهای ایرانی دارند و بنابر این طبیعی است که سایر شهروندان کشورهای حاشیه نیز این علاقه مندی را برای تردد به انزلی داشته باشند.
 
معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان بنادر و دریانوردی کشور در ادامه با اشاره این که جای بخش خصوصی برای سرمایه گذاری در کشتی های مسافری خالی است، خاطرنشان کرد: سازمان بنادر به سرمایه گذاران علاقه مند به راه اندازی خط کشتیرانی مسافری در خزر از محل وجوه اداره شده، تسهیلات بانکی با سود نزدیک به صفر ارایه می دهد.
 
* تردد کشتی مسافری بین بنادر داخلی
حق شناس در مورد این که آیا امکان تردد کشتی مسافری بین بنادر ایرانی خزر وجود دارد، گفت: امکان سخت افزاری نظیر پایانه مسافری در انزلی و نوشهر موجود است و در امیرآباد نیز ظرفیت احداث آن وجود دارد.
 
وی با مقایسه ظرفیت بنادر شمال کشور با حجم ترددهای مسافری در سواحل جنوبی توضیح داد: در بنادر جنوبی کشتی ها به عنوان یک وسیله ترددی روزمره کاربرد دارند و صرفا جنبه سفر تفریحی ندارند.
 
معاون سازمان بنادر و دریانوردی افزود: بنادر جنوبی کشور مشکلات دریای خزر از جمله فاصله بنادر، متغییر بودن آب و هوا و عمق آبی منطقه خزر را ندارند و لازم است میزان علاقه مندی مردم به انجام سفرهای دریایی بین بنادر داخلی ارزیابی شود.
 
وی با یادآوری این که افزایش تعداد سفرها هزینه را کاهش می دهد، خاطرنشان کرد: اگر دفاتر خدمات مسافرتی در زمینه جذ مسافران دریایی فعالیت مستمر داشته باشند، می توان هزینه تمام شده این سفرها را پایین آورد.
 
* کفه سنگین سود حمل و نقل تجاری 
با وجود تسهیلاتی که سازمان بنادر و دریانوردی در این زمینه رونق گردشگری دریایی در نظر گفته است، اما این سوال وجود دارد که چرا سرمایه گذاران تمایلی برای خرید کشتی و فعالیت در این بخش نشان نمی دهند.
 
معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان بنادر و دریانوردی کشور در این باره معتقد است که سود بیشتر در بخش حمل و نقل تجاری سبب شده تا سرمایه گذاران تمایلی برای راه اندازی خط کشتیرانی مسافربری در خزر نداشته باشند.
 
حق شناس با بیان این که سابقه ناموفق کشتی میرزاکوچک موجب دلسردی برای فعالیت در این بخش شده است، خاطرنشان کرد: باید توجه داشت که کشتی میرزا متناسب با شرایط خزر نبود و این تجربه تلخ علت توقف فعالیت های مسافری آن شد.  
 
* توجیه اقتصادی حرف اول را می زند
 شرکت کشتیرانی دریای خزر مهمترین شرکت کشتیرانی ایرانی فعال در کاسپین است که زا سال 1371 تاکنون فعال است؛ این شرکت در یک دوره کشتی مسافربری 'میرزاکوچک خان' را در اختیار داشت اما اکنون با 22 فروند کشتی تنها در زمینه حمل و نقل کالا مشغول است.
 
مدیرعامل شرکت کشتیرانی دریای خزر در مصاحبه با ایرنا دریاره علت تداوم نیافتن مسافرت های دریایی در این شرکت گفت: خرید کشتی مسافربری باید دارای توجیه اقتصادی باشد.
 
«اکبر غنجی» شرایط اقلیمی خزر، وجود قوانین امنیتی و کنوانسیون های دریایی، بالا بودن هزینه خرید کشتی های استاندارد و محدودیت های موجود برای ارایه خدمات تفریحی را از عوامل بی رغبتی برای سرمایه گذاری در این بخش می داند.
 
وی با اشاره به این که شرکت کشتیرانی ملی آذربایجان هشت فروند کشتی مسافربری فلزی 80 نفره را به مبلغ 64 میلیون دلار سفارش داده است، افزود: باید دید آیا توان مالی این میزان سرمایه گذاری و شرایط، قوانین و کمک مالی برای ساخت یا خرید چنین کشتی هایی وجود دارد.
 
این کارشناس، ساز و کار سختگیرانه در زمینه ارایه تسهیلات را یکی از موانع پیش روی فعالیت در این بخش عنوان کرد.
 
وی تصریح کرد: ارایه برخی از تفریحاتی که در کشتی های مسافربری دنیا هست برای ما امکان پذیر نیست و این می تواند بر روی جذب مسافران خارجی تاثیر بگذارد.
 
غنجی افزود: اگر مقصود از بکارگیری کشتی های مسافرتی رونق گردشگری دریایی است، تنها وجود پایانه مسافربری دریایی کافی نیست و باید جاده خوب، رستوران دریایی، کشتی های تفریحی و هتل های خوب نیز داشته باشیم.
 
*زمینه های مناسب گردشگری دریایی
 تالاب انزلی و خلیج میانکاله و چمخاله با رعایت مسایل زیست محیطی در خلیج میانکاله و چمخاله از بسترهای مناسب برای گردشگری دریایی هستند که می توان با در نظر گرفتن استانداردها و تامین زیرساخت های کافی و حمایت های مالی آن را فعال کرد.
 
مدیرعامل شرکت کشتیرانی دریای خزر بهترین زمینه فعالیت کشتی های مسافری را در زمینه شناورهای تفریحی یا رستوران های دریایی عنوان کرد و گفت: برای فعالیت در این بخش نیز نیاز به کمک های خاص است تا سرمایه گذار نگران بازپرداخت نباشد.
 
وی خاطرنشان کرد: جذب سرمایه گذار در زمینه گردشگری دریایی اقدامی خوب است اما به دلیل تخصصی بودن کار بهتر است سرمایه گذاران را به افراد متخصص معرفی کرد.
 
غنجی تاکید کرد: رعایت ایمنی و قواعد زیست محیطی حرف نخست را در زمینه فعالیت های دریایی می زند و کشتی ابتدا باید تحت کنوانسیون ها و مقررات بین المللی باشد و از این رو اگر سرمایه گذار در زمینه مسایل دریایی تخصص نداشته باشد تنها به بازگشت سرمایه می اندیشد.
 
وی با اشاره به سابقه 22 ساله شرکت کشتیرانی دریای خزر گفت: تاکنون از این شرکت نه تنها برای فعالیت در بخش گردشگری دریایی حتی برای عضویت در کارگروه های گردشگری دریایی نیز هیچ دعوتی به عمل نیامده است.
 
غنجی با یادآوری این که ورود شرکت های فاقد سابقه در زمینه حمل و نقل هوایی موجب بروز سوانح شد، تاکید کرد: بازار را نباید دست افراد غیر متخصص داد بلکه با آرامش و استفاده از متخصصان این امر باید کار را پیش برد.
 
مدیر عامل کشتیرانی دریای خزر خاطرنشان کرد: گردشگری اعم از گردشگری دریایی یا طبیعی موضوع خوبی است اما باید به خاطر داشت که این یک کار تخصصی است.
 
غنجی یادآور شد: وقتی تب سرمایه گذاری در یک بخش در کشور ایجاد می شود، صاحبان سرمایه و سرمایه های سرگردان به سمت آن هجوم می آورد که به دلیل نداشتن آگاهی کافی بیشتر به آن ضربه می زنند.
 
مدیرعامل شرکت کشتیرانی دریای خزر با تاکید بر اهمیت ایمنی در کشتیرانی گفت: نگران هستیم که غیر اهل وارد این کار شوند و علاوه بر جان مردم، سرمایه های کشور نیز به خطر بیافتد.   

* گردشگری دریایی نیازمند فرهنگ سازی
 صاحب نظران بر این باورند از آنجا که همیشه تقاضا، عرضه را نیز با خود به همراه می آورد فرهنگ سازی در زمینه توسعه گردشگری دریایی و افزایش تمایل گردشگران به این بخش نیز می تواند منجر به علاقه سرمایه گذاران برای ورود به این عرصه شود.
 
«رسول کرد فلاحت» کارشناس گردشگری دریایی در این باره می گوید: بالا بردن سطح شناخت مردم از فضاها و امکانات مسافرت دریایی، عزم و حمایت دولت در رونق صنعت توریسم کشور و اعطای تسهیلات به افراد جامعه برای استفاده از کشتی های مسافری و هتل و امکانات تفریحی دریایی گام های مهمی در این حوزه تلقی می شود.
 
به گفته وی استفاده از کشتی های زیبا و مجلل برای مراسم و همایش ها از دیگر جنبه های فعالیت در این بخش است.
 
اظهارات مسوولان مختلف از مسوولان ارشد بنادر، دریانوردی، کشتیرانی و استانداران استان های ساحلی تا مدیران میراث فرهنگی و گردشگری جملگی موید علاقه مندی برای رونق بخشی به گردشگری دریایی به عنوان یک صنعت اشتغالزا و عاملی برای گسترش روابط و ایجاد اوقات فراغتی خوش برای مردم است.
 
استاندار گیلان نیز به تازگی در نشستی با رسانه های جمهوری آذربایجان بر لزوم احیای خط کشتیرانی مسافربری بین گیلان و باکو تاکید کرده است.
 
محمد علی نجفی با اشاره مرز آبی و خاکی گیلان با جمهوری آذربایجان اظهار کرد: در گذشته گردشگری دریایی از بندر انزلی تا باکو برقرار بود و باید تلاش کرد این مسیر بار دیگر احیا شود.
 
به نظر می رسد منطقه آزاد انزلی به عنوان تنها منطقه آزاد شمال کشور با بهره مندی از موقعیت راهبردی در بخش تجارت و گردشگری فرصتی بی بدیل برای توسعه گردشگری دریایی باشد.
 
«رضا مسرور» رییس سازمان منطقه آزاد تجاری صنعتی انزلی با اشاره به آمادگی ایران برای ایجاد خط کشتیرانی مسافری گفت: برقراری مجدد خط کشتیرانی میان انزلی و باکو منجر به توسعه روابط بین ایران و جمهوری آذربایجان در زمینه های مختلف و بویژه گردشگری خواهد شد .
 
بررسی ها نشان می دهد رونق گردشگری دریایی در آب های ساحلی، بین بنادر ایرانی و خارجی خزر، تالاب ها و خلیج ها با لحاظ کردن حساسیت ها و استانداردهای فعالیت در این بخش موجب اشتغالزایی، رونق اقتصاد منطقه و ایجاد اوقاتی خوش و خاطره انگیز برای مردم است.
 
در این راستا باید توجه داشت که رونق گردشگری دریایی در شمال کشور می تواند با حفظ بخشی از گردشگران در داخل کشور، از خروج ارز نیز جلوگیری کند.