◄ راهکار وصول عوارض آزادراه شیراز اصفهان چیست؟

مهندس رضا محمدیان، مدیرعامل شرکت احداث، نگهداری و بهره‌برداری آزادراه شیراز اصفهان ، در گفتگو با تین نیوز با تأکید بر اینکه کاهش وصول عوارض این محور نباید بهانه‌ای برای بازگشت به روش‌های سنتی باشد، گفت: راه‌حل اصلی مشکلات درآمدی این آزادراه،‌ اجرای کامل قوانین و اتصال پرداخت عوارض به سایر خدمات حاکمیتی است. وی همچنین از توسعه خدمات ایمنی، اجرای طرح‌های نهال‌کاری و برنامه‌ریزی برای تکمیل قطعات باقی‌مانده این آزادراه به عنوان مهم‌ترین اولویت‌های سال ۱۴۰۵ یاد کرد.

جناب محمدیان! وصول نشدن درآمد عوارض آزادراه شیراز اصفهان به شکل مطلوب، یکی از چالش های مهم بهره برداری و نگهداری از این محور است. برخی سوال می کنند بهتر نیست وصول درآمد از الکترونیکی به دستی برگردد تا وصول عوارض روال مطلوب پیدا کند؟

نگاه ما در مدیریت این محور یک نگاه رو به جلو، تحول خواه و ارزش آفرین است. بر اساس این رویکرد، آزادراه شیراز–اصفهان به عنوان یکی از مهم‌ترین پروژه‌های زیرساختی کشور، امروز تنها یک مسیر ارتباطی میان دو استان نیست چرا که این محور نمونه‌ای از مدیریت نوین آزادراهی، با بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند و مشارکت بخش خصوصی در توسعه شبکه حمل‌ونقل کشور به شمار می‌رود. قطعا بهره‌برداری مطلوب از چنین پروژه‌ای مستلزم تأمین پایدار منابع مالی، تکمیل قطعات و عملیات باقیمانده و همراهی نهادهای حاکمیتی در حل برخی چالش‌های ساختاری است. همان طور که اشاره کردید، یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که کمتر مورد توجه افکار عمومی قرار می‌گیرد، نحوه تأمین هزینه‌های نگهداری و بهره‌برداری آزادراه است.

بسیاری از تأسیسات موجود در مسیر، از ساختمان‌های راهداری و پلیس راه گرفته تا مراکز اورژانس و هلال احمر، جزئی از زیرساخت‌های پروژه محسوب می‌شوند و هزینه احداث و نگهداری آن‌ها از محل منابع مشترک سرمایه‌گذاران و وزارت راه و شهرسازی تأمین می‌شود. لذا، درآمدهای حاصل از عوارض آزادراه صرفاً به معنای بازگشت سرمایه سرمایه گذاران نیست و بخش قابل توجهی از آن برای حفظ ایمنی، نگهداری مسیر، روشنایی، فیبر نوری، خدمات راهداری و ارتقای زیرساخت‌ها هزینه می‌شود.

 به درستی اشاره کردید که موضوع وصول الکترونیکی عوارض به یکی از چالش‌های اصلی آزادراه‌های کشور تبدیل شده است. بدون تردید اگر ما به روش‌های سنتی و دریافت نقدی یا حضوری عوارض بازگردیم، میزان وصول افزایش خواهد یافت اما این راهکار با فلسفه توسعه حمل‌ونقل هوشمند در تضاد است. توقف خودروها در گیت‌های عوارضی، افزایش ترافیک، احتمال وقوع تصادف، اتلاف وقت کاربران و حتی بروز تنش‌های اجتماعی از جمله پیامدهای این رویکرد است.

توجه داشته باشید که آزادراه شیراز–اصفهان از ابتدا بر مبنای سیستم «عبور بدون توقف» طراحی شده است. در این مدل، دوربین‌های مستقر در مبادی ورودی و خروجی، مسیر پیمایش‌شده هر خودرو را به صورت دقیق ثبت کرده و عوارض متناسب با میزان استفاده از آزادراه محاسبه می‌شود. این شیوه علاوه بر افزایش عدالت در پرداخت، امکان مدیریت هوشمند تردد را نیز فراهم می‌کند. از این رو معتقدیم راه‌حل اصلی، بازگشت به گذشته نیست و راهکار اصولی برای برطرف شدن این مشکل، اجرای کامل قوانین موجود و اتصال پرداخت عوارض آزادراهی به سایر خدمات حاکمیتی نظیر نقل و انتقال خودرو، خدمات بانکی و بیمه‌ای است.

اخیرا طرحی برای نهال کاری در بخشی از این آزادراه آغاز کردید. این طرح با چه هدفی انجام می‌شود؟

ما در مدیریت این آزادراه در کنار مباحث بهره‌برداری، توجه به مسئولیت‌های اجتماعی را نیز در دستور کار قرار دادیم. در سال جاری عملیات گسترده نهال‌کاری در بخش‌هایی از مسیر، به ویژه در محدوده‌های کم پوشش گیاهی میان اصفهان و مناطق منتهی به یاسوج آغاز شده است. در این طرح از گونه‌های بومی و سازگار با اقلیم منطقه استفاده شده و تاکنون حدود ۲۰ کیلومتر از مسیر تحت پوشش قرار گرفته است. اگرچه نگهداری این فضای سبز در شرایط کم‌آبی بسیار دشوار و پرهزینه است، اما تأثیر آن در بهبود منظر آزادراه، افزایش ایمنی بصری رانندگان و ارتقای کیفیت محیطی منطقه قابل توجه خواهد بود.

در مصاحبه های قبلی شما تاکید فراوانی بر گسترش خدمات راهداری در این محور به ویژه به خودروهایی که در این محور طولانی دچار نقص فنی یا تصادف شوند، داشتید. آزادراه امروز که در بهار 1405 هستیم از این نظر در چه شرایطی قرار دارد؟

ما ارتقای سطح ایمنی و خدمات‌رسانی در آزادراه را با جدیت دنبال می‌کنیم. امروز که من با شما صحبت می کنم گشت‌های راهداری و حراست آزادراه به گونه‌ای سازماندهی شده‌اند که در فاصله زمانی حدود هشت تا ده دقیقه پس از وقوع هر رویداد در محل حاضر شوند. این رویداد می‌تواند از یک توقف اضطراری و نقص فنی خودرو گرفته تا وقوع تصادف یا وجود مانع در مسیر باشد. چنین ساختاری باعث شده است زمان واکنش به حوادث و رویدادها به حداقل برسد و بسیاری از مخاطرات پیش از تبدیل شدن به بحران مدیریت شوند.

هدف گذاری شما در سال 1405 برای آزادراه شیراز اصفهان چیست؟

هدف‌گذاری ما در سال ۱۴۰۵ تکمیل زنجیره تجهیزات، ماشین‌آلات و امکانات خدماتی آزادراه است تا تمامی نیازهای عملیاتی در بالاترین سطح پاسخ داده شود.

در حوزه ساخت نیز همزمان، تکمیل عملیات باقیمانده قطعلا 1 تا 6 د  قطعه هفت آزادراه در دستور کار قرار دارد و تلاش می‌کنیم آخرین بخش‌های باقی‌مانده در محدوده گویم و صدرا نیز به بهره‌برداری کامل برسد. با این حال، آینده توسعه این محور ارتباطی به آغاز عملیات اجرایی قطعه هشت وابسته است. مهم‌ترین مانع موجود در این بخش، موضوع رفع معارضات اراضی است که در حوزه مسئولیت دولت قرار دارد. در صورت حل این مسئله و تأمین منابع مورد نیاز، امکان آغاز عملیات اجرایی قطعه هشت فراهم خواهد شد؛ قطعه‌ای که علاوه بر تکمیل شبکه آزادراهی موجود، نقش مهمی در اتصال این مسیر به کریدور شیراز–بوشهر ایفا خواهد کرد. توسعه آزادراه شیراز–اصفهان صرفاً به معنای ساخت یک جاده جدید نیست؛ بلکه گامی در مسیر ارتقای ایمنی، کاهش زمان سفر، توسعه زیرساخت‌های هوشمند و افزایش بهره‌وری شبکه حمل‌ونقل کشور است. تحقق کامل این اهداف نیازمند استمرار حمایت‌های حاکمیتی، همکاری دستگاه‌های مسئول و فراهم شدن شرایط لازم برای حضور مؤثر بخش خصوصی در توسعه زیرساخت‌های ملی خواهد بود.