نگرشی تازه به ایمنی پروازها در فرودگاه بینالمللی جزیره کیش
تین نیوز | فرایند تصمیمگیری و فرهنگ گزارشدهی داوطلبانه در بخش ایمنی، دو رکن اساسی در مدیریت ایمنی و کاربردی کردن آن در صنعت، بهویژه صنایع برتر (High-Technology) هستند؛ دو رکنی که رابطه بین تئوریهای ایمنی و کاربردهای آن را مدیریت میکند.
فرهنگ ایمنیSafety Culture ،Just Culture ، یا همان گزارشدهی داوطلبانه، در بسیاری از موارد ضمن تبادل تجربیات بین متخصصان عملیاتی صنعت از جمله کنترلرهای ترافیک هوایی، مهندسان تعمیر و نگهداری، اویونیک، خلبانها، الکترونیک، مخابرات، ایمنی زمینی و ... میتواند از بروز حوادث ناگوار جلوگیری کند.
مهمترین عامل در این بحث عدم پیگیری قضایی برای شخص گزارشدهنده است؛ ناظر و متولی ایمنی و فرهنگ مربوط به آن - که در اکثر کشورها سازمان هواپیمایی کشوری است - به هیچ عنوان از گزارشهای رسیده بهعنوان یک سند قضایی برای تنبیه و پیگرد شخص گزارشدهنده استفاده نمیکنند و موضوع مطرحشده به صورت عمومی و بدون ذکر نام شخص، فرودگاه و محل خاصی در اختیار تیمهای عملیاتی مربوط قرار میگیرند.پیشرفت تکنولوژی و صنعت در زمینهها و سطوح مختلف در فرودگاه بینالمللی فرودگاه کیش (با توجه به طرحهای در دست اقدام و بهعنوان سومین فرودگاه پرتردد
داخلی کشور) باعث خواهد شد تا کوچکترین مشکل و مغایرت باعث شود که سیستم منسجم و منظم صنعت با اختلال روبهرو شود.
این مسئله در حالی روی میدهد که اگر در مراحل طراحی و برنامهریزی ابتدایی یا در بازنگریهای مجدد، مشکلات و خطرات احتمالی سیستم پیشبینی نشده باشند، سطح به سطح به میزان ضرر و زیان واردشده به سیستم افزوده میشود.در صنایع مختلف با پیشرفت و بهبود کارآیی بخشهای مختلف، از جمله بخشهای سختافزاری، نرمافزاری، محیط کار و نیز نیروهای متخصص و غیرمتخصص نیاز به نظارت مداوم انسان بر سیستم کاهش مییابد و نظارتها از طریق سیستمهای اتوماسیون صورت میپذیرد. در این بین با کاهش نظارت انسان بر سیستم، بهطور معمول ایمنی افزایش مییابد و
درنتیجه باعث افزایش بهرهوری در سیستم میشود.
با توجه به اینکه مباحث نرمافزاری، سختافزاری و محیط کار قابل نظارت و کنترل منظم هستند و در تمام سیستمها برای این موارد از کنترلکنندههای مختلف استفاده میکنیم، نظر شما را به نکتهای پیرامون نقش انسان در ایمنی جلب میکنم.
در یک مجله غربی آمده بود: «در ایالات متحده، سالانه 12هزار نفر به دلیل تجویز اشتباه دارو، اشتباه در رسیدگی به بیمار، اشتباهات بیهوشی و عمل جراحی، اشتباهات اورژانسی و ... دچار مسمومیت و مصدومیتهای جسمی و روحی میشوند که باید برای اصلاح، بهبودی و ترمیم این نقوص جسمی و روحی در برخی اوقات تا پایان عمر به مداوا بپردازند.» این نکته نشان میدهد که اگر فرهنگ ایمنی در آن سیستم وجود داشته باشد و افراد خاطی به اشتباه خود اعتراف کنند، این مشکلات برای تعداد کثیری از شهروندان آن کشور به وجود نخواهد آمد.
با وجود پایین بودن آمار حوادث صنعت هوانوردی نسبت به سایر روشهای حملونقل، این جمله را بارها و بارها به عناوین مختلف شنیده یا خواندهایم که خطر جزء لاینفک صنعت هوانوردی است.
اما ایمنی مسافران هوایی و پروازها، در کنار روانسازی ترافیک هوایی مهمترین بحث صنعت هوانوردی است و از این روست که شاهد پایین بودن نرخ اتفاقات هوایی هستیم. این دو مقوله، یعنی مسافر و هواپیما، دو ذخیره ارزشمند برای هر جامعه به شمار میآیند. علاوه بر دلایل فوق، موارد ذیل نیز بر اهمیت موضوع میافزاید:
1.تعداد مسافران و استفادهکنندگان از خدمات هوانوردی
2.سرمایههای ملی و بینالمللی موجود در صنعت هوانوردی؛ از جمله مسافران، پرسنل آموزشدیده در صنعت، هواپیماها، بار و دیگر موارد موجود در صنعت
3.دید عمومی ملی و بینالمللی در مواجهه با حوادث و سوانح هوایی. متخصصان هوانوردی در همه بخشها و سطوح نیازمند فراگیری علوم مربوط به ایمنی هستند. متخصصان مختلف در این صنعت از دیدگاههای مختلف، اطلاعات مربوط به ایمنی پروازها را رصد میکنند. مدیران ایمنی، مهندسان کنترل ترافیک هوایی، خلبانها، مهندسان پرواز و اویونیک، مهندسان تعمیر و نگهداری، عوامل زمینی و رانندگان وسایل حملونقل فرودگاهی و ... هر کدام از دیدگاه خود به موضوع ایمنی نگاه میکنند.
در هر کدام از بخشهای یک پرواز از ابتدا تا انتها، خطرات و تهدیدات پیدا و پنهان بسیاری وجود دارد که در صورت سادهپنداری و عدم دقت کافی، میتواند ضررهای جبرانناپذیری بر جامعه وارد کند. ذکر این خطرات و تهدیدات از قالب این بخش خارج است، ولی با مرور تعدادی از سوانح و حوادث پیشآمده در دنیا و کشور عزیزمان، میتوانیم به کوچک اما مهم بودن این خطرات پی ببریم؛ مسائلی که اغلب به بهانههای مختلف از آنها چشمپوشی کردهاند، ولی اندکی بعد باعث بروز حوادث ناگواری شدهاند.
کارشناسان و خبرگان سیستم میتوانند برای هر بخش تهدیدات و مخاطرات بسیاری را برشمرند که شاید بسیار کوچک، اما بسیار مهم هستند.مهمترین امر در بحث فرهنگ، ایمنی و مدیریت ایمنی این ذخایر ارزشمند هستند که میتوانیم با مبادله و گسترش این تجربیات و نیز ارائه راهکارهای پیشگیری و مقابله با آنها از بروز مشکلات، مغایرتها، حوادث و سوانح مشابه جلوگیری کنیم.
همانگونه که در بیشتر اسناد و ضمایم سازمان هواپیمایی بینالمللی (ایکائو-وابسته به سازمان ملل) آورده شده است، نقش فرهنگ ایمنی در مدیریت ایمنی نقشی دوسویه با دیگر بخشهای فرودگاهی است که به دلیل اهمیت آن در طرحهای مختلف ارائهشده، بالاترین جایگاه را در بین قسمتهای ایمنی به خود اختصاص داده است، ولی همواره با دیگر قسمتها در تعامل است.فرهنگ ایمنی یا فرهنگ گزارشدهی در سالیان اخیر با برگزاری جلسات و کنفرانسهای بسیار، به انحای مختلف مورد بررسیهای کارشناسی قرار گرفته است. راههای متفاوتی برای گزارشدهی کارشناسان در نظر گرفته شده است
و تعدادی از آنها به مرحله اجرا درآمده است که به بررسی نمونهای از این روشها میپردازیم.
1.ایمیل یا وبسایت مربوط به گزارشدهی داوطلبانه
2.آدرس پستی
اما به نظر میرسد بعضی کارشناسان و صاحبنظران از اینکه زمانی را صرف نوشتن یا تایپ یک رویداد کنند، راضی نیستند. آنها ترجیح میدهند جهت اعلام بهتر، کاملتر و سریعتر همه شرایط موضوع و شرح تمامی نکات ریز، به صورت خصوصی و کاملا غیررسمی با آنها مصاحبه حضوری شود.در ایران، در کنار سازمان هواپیمایی کشوری و شرکت فرودگاههای کشور، همه شرکتهای هواپیمایی، هلیکوپتری، هندلینگ و ... بخشهای مدیریت ایمنی را با اسامی مختلف در مجموعه تحت مدیریت خود معرفی و آموزش دادهاند. در فرودگاه کیش نیز میتوانید به صورت تماس مستقیم با دفتر مدیر
کل،همه گزارشهای خود را پیرامون امور هوایی ارائه کنید.