◄ اهمیت و نقش دریای مازندران در مسیر کریدور بین المللی میانی چین به اروپا

کریدور میانی، بخشی از ابتکار یک مسیر تجاری استراتژیک است که چین و قزاقستان را از طریق دریای مازندران به آذربایجان، گرجستان، ترکیه و نهایتا اروپا وصل می کند. 

اهمیت این کریدور به دلایل متعدد اقتصادی، سیاسی و لجستیکی روز به روز در حال افزایش است و به عنوان جایگزینی برای کریدور شمالی که از روسیه عبور می کند محسوب می شود و زمان حمل و نقل را برای محمولات تجاری بین آسیا و اروپا کاهش می دهد.

در همین راستا دو کشور آذربایجان و قزاقستان در سال های اخیر اقداماتی زیربنایی را در ساخت بنادر جدید و یا تجهیز بنادر فعلی خود به اسکله های مخصوص حمل یکسره واگن به انجام رسانند. بندرهای جدید کوریک در قزاقستان و آلت در آذربایجان این دسته از بندرها هستند. 

ظرفیت بندر آلت در حال گسترش است که شامل دو اسکله جدید با ظرفیت 25 میلیون تن بار و یک میلیون TEU می شود. اگرچه کشور ترکمنستان در مسیر این کریدور قرار ندارد، به دلیل قرار گرفتن در کریدورهای ترانزیتی و تجاری شرق-غرب، میانی لاجورد بندر مقصد آن در دریای مازندران مانند مسیر کریدور میانی بندر آلت آذربایجان است.

یکی از ویژگی های مهم بندرهای یاد شده برخورداری از خط کشتیرانی منظم رو-رو از نوع قابلیت حمل واگن (Train ferry) بین بندرهای این سه کشور است و این امکان و قابلیت را می  دهد که کالاهای ترانزیتی به ویژه کانتینرها به طور مستقیم از مبداء به مقصد ( Door to door ) از طریق ریل حمل شوند.

در حال حاضر آذربایجان دارای 15 فروند کشتی رو رو است که 13 فروند آن  Ferry و 2 فروند آن Ro,Ro هستند، ترکمنستان با برخورداری از 2 فروند کشتی مسافری باری (Ropax) و همچنین قزاقستان با داشتن 2 فروند شناور ویژه حمل کانتینر با عرشه بار، اقدام به جابجایی کالاهای ترانزیتی در مسیر این کریدور می نمایند. داشتن عمق مناسب یکی دیگر از مزایای و ویژگی های ممتاز این بنادر است.

علیرغم تاثیر منفی کاهش سطح تراز آب دریای مازندران در دهه اخیر بر عملکرد بندر های واقع شده در این دریا، بنادر یاد شده بیشترین عمق را در بین تمامی بندر های کشورهای ساحلی این دریا دارند و در صورت کاهش تراز به منفی 31 متر نسبت به دریای بالتیک تاب آوری قابل قبولی دارند و هم چنان قابلیت پذیرش کشتی ها با آبخور 4.5 متر را خواهند داشت. البته در صورت تداوم کاهش سطح تراز این بندرها نیز با تهدید جدی مواجه و ظرفیت خود را از دست خواهند داد. شایان ذکر است با توجه به قرار گرفتند این سه بندر در مسیر یاد شده افق چشم انداز و توسعه آنها در راستای اهداف و بازار کریدور میانی است و سایر بندرهای این دریا بازار هدف اولیه آنها نمی باشد. 

کشتی ویژه حمل کانتینر با عرش باز باریس با پرچم قزاقستان

اهمیت این کریدور به دلایل متعدد اقتصادی، سیاسی و لجستیکی روز به روز در حال افزایش است و به عنوان جایگزینی برای کریدور شمالی که از روسیه عبور می کند، محسوب می گردد و  زمان حمل و نقل را برای محمولات تجاری بین آسیا و اروپا کاهش می دهد.

پس از اعمال تحریم های بین المللی علیه روسیه، کارکرد کریدور میانی افزایش یافته و باعث رشد آمار فعالیت بندر های کوریک و آکتائو قزاقستان، بندر ترکمنباشی ترکمنستان و آلت آذربایجان شده است.

بندر ترکمنباشی

این بندر در مسیر کریدورهای ترانزیتی و تجاری شرق-غرب، میانی، لاجورد، جاده ابریشم قدیم، کمربند-جاده و کریدور شمال جنوب قرار دارد. مساحت آن 152 هکتار است و دارای 17 پست اسکله به طول 3600 متر با کاربری غلات، فرآورده های نفتی، کالاهای عمومی، کانتینر و چهار پست اسکله رو رو است( 3 اسکله Linkspans و 1 اسکله رمپ ثابت)

بندر کوریک

این بندر در ابتدا برای صادرات نفت خام از میادین نفتی کاشاگان به باکو در جمهوری  آذربایجان توسعه داده شده بود ولی در حال حاضر در زمینه فعالیت کشتی های رو-رو و فری رو-رو و رو-پکس و اخیرا کالاهای فله نیز فعالیت قابل توجهی دارد. مساحت 32 هکتار 7 پست اسکله مجموع طول اسکله 1200 متر و دارای 2 پست اسکله اختصاصی رو رو می باشد.

بندر آلت

مساحت این بندر ۴۰۰ هکتار است و دارای ۱۳  پست اسکله به طول  ۱۵۰۰ متر می باشد که کاربری غلات فله مایع ( نفتی و غیرنفتی)، کالاهای عمومی و کانتینر، فری رو- رو، این بندر دارای  سه پست اسکله اختصاصی رو - رو است.