مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال وسایل نقلیه مشمول مقررات شماره گذاری

به گزارش تین نیوز به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات بخش عمومی این مرکز در گزارش «تبیین قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی (۲): مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال وسایل نقلیه مشمول مقررات شماره گذاری» آورده که قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی با هدف ایجاد هزینه برای فعالیت های سوداگرانه، بهبود عدالت مالیاتی و هدایت منابع به سمت فعالیت های مولد به تصویب رسیده است.

در این گزارش تصریح شده که در این قانون، به طور کلی دو دسته اشخاص تجاری و غیرتجاری مشمول مالیات شده اند، اما تمرکز قانون، عمدتاً روی معاملات اشخاص غیرتجاری است.

 در بخش دیگری از این گزارش آمده که در رابطه با اشخاص غیرتجاری، عایدی سرمایه ناشی از انتقال املاک، خودروی سواری، انواع طلا و جواهرات، انواع ارز، رمزپول، رمزدارایی و رمزارز متعلق به اشخاص غیرتجاری مشمول مالیات بر عایدی سرمایه می شود. نکته مهم این قانون، در نظر گرفتن معافیت های مختلف به منظور عدم درگیری با عموم اشخاص غیرتجاری و معافیت نیاز مصرفی آنهاست. برای این منظور، علاوه بر لحاظ معافیت های مالیاتی نظیر سرپرست خانوار، مواردی همچون تعدیل تورمی و زیان های ناشی از معاملات پیشین نیز در نظر گرفته شده است. در این گزارش، احکام مرتبط با مالیات بر عایدی سرمایه انتقال وسایل نقلیه ملزم به شماره گذاری درخصوص اشخاص غیرتجاری تشریح شده است.

 در این گزارش گفته شده که در رابطه با اشخاص تجاری، بر اساس قانون مالیات های مستقیم، انتقال وسایل نقلیه توسط این اشخاص حسب مورد، در قالب مالیات بر درآمد صاحبان مشاغل و مالیات عملکرد اشخاص حقوقی مشمول مالیات بوده است و قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی، صرفاً برخی موارد نظیر انتقال وسایل نقلیه مشمول مقررات شماره گذاری غیرمرتبط با فعالیت شغلی اشخاص تجاری حقیقی و نیز اعطای معافیت انتقال خودروهای سواری دارای شماره انتظامی مناطق آزاد تجاری-صنعتی توسط اشخاص تجاری فعال در این مناطق را اصلاح کرده است.

 در این گزارش عنوان شده که قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی با هدف بهبود عدالت مالیاتی، کاهش سفته بازی در بازار دارایی ها، افزایش شفافیت اقتصادی و هدایت سرمایه ها به سمت فعالیت های مولد به تصویب رسیده است. این قانون از دو بخش اصلی تشکیل شده است.

 در توضیح بخش بستر اجرایی گفته شده که به فرایند صدور صورتحساب الکترونیکی توسط اشخاص ثالث نظیر فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران برای انتقال وسایل نقلیه، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برای انتقال املاک با انواع کاربری و حق واگذاری محل می پردازد. اطلاعات مندرج در صورتحساب الکترونیکی نظیر تاریخ انجام معامله، قیمت معامله و اطلاعات هویتی طرفین صورتحساب الکترونیکی مبنای محاسبه مالیات قرار خواهد گرفت. این قانون با بهره گیری از اطلاعات مندرج در صورتحساب الکترونیکی، گامی مؤثر در جهت ارتقای کارایی و عدالت در نظام مالیاتی کشور به شمار می رود. بهره برداری کامل از این قانون وابستگی، زیادی به پیاده سازی دقیق استقرار بستر اجرایی در فرصت زمانی حداکثر بیست ماهه توسط سازمان امور مالیاتی کشور، همکاری اشخاص ثالث در صدور صورتحساب الکترونیکی و آموزش و فرهنگ سازی صحیح مالیاتی برای مردم خواهد داشت.

بخش بعدی محاسبه و اخذ مالیات است. در توضیح این بخش بیان شده که در این بخش به تشریح موارد مرتبط با محاسبه و اخذ مالیات بر عایدی سرمایه و مالیات بر درآمدهای اتفاقی پرداخته شده و شامل مالیات بر عایدی سرمایه اشخاص تجاری و اشخاص غیرتجاری است.

 در ادامه این گزارش موضوع مالیات بر عایدی سرمایه به تفکیک برای اشخاص تجاری و غیرتجاری تشریح شده و آمده که مالیات بر عایدی سرمایه اشخاص غیرتجاری از جمله این محورها است. در توضیح این محور بیان شده که مطابق ماده (۴۶) قانون مالیات های مستقیم، انتقال دارایی های زیر مشمول مالیات بر عایدی سرمایه خواهند بود. املاک با انواع کاربری و حق واگذاری محل؛ خودروهای سواری دارای شماره انتظامی شخصی؛ انواع طلا، نقره، پلاتین، مسکوکات آنها و جواهرآلات؛ انواع ارز و انواع رمزدارایی، رمزپول (به استثنای رمزریال جمهوری اسلامی ایران) و رمزارز مشمول این قانون هستند.

در ادامه بیان شده که قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی با اعمال معافیت های متنوع ازجمله معافیت های مختص اشخاص غیرتجاری بالای هجده سال و سرپرست خانوار، انواع انتقال های خاص نظیر ارث، هدیه و بلاعوض و معافیت سالانه به میزان موضوع ماده (۸۴) قانون مالیات های مستقیم برای کلیه اشخاص غیرتجاری، اطمینان حاصل می کند که تقاضاهای مصرفی و نیازهای واقعی مردم مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نشوند. برای نمونه، سرپرست خانوار درصورتی که دو خودروی سواری داشته باشد و یکی از آنها را بفروشد (به شرط دوره تملک بیش از یک سال)، انتقال وی مشمول عایدی سرمایه نخواهد بود.

 در گزارش مرکز پژوهش های مجلس گفته شده که در محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از انتقال خودروی سواری متعلق به اشخاص غیرتجاری پس از اعمال معافیت ها مراحلی همانند محاسبه دوره تملک یعنی فاصله زمانی میان تاریخ تملک و تاریخ فروش و محاسبه عایدی سرمایه به معنی مازاد قیمت فروش از قیمت خرید طی می شود. هر دو مرحله اول، بر اساس اطلاعات مندرج در صورتحساب الکترونیکی محاسبه می شوند.

 در ادامه ذکر شده که دو مورد خاص در محاسبه این دو شاخص وجود دارد. در مواردی که خودروی سواری فاقد صورتحساب الکترونیکی خرید باشد، به منظور تسهیل محاسبه عایدی سرمایه تمهیدهایی در قانون در نظر گرفته شده است. برای نمونه، به منظور تعیین قیمت خرید خودروی سواری فاقد صورتحساب الکترونیکی، از مواردی نظیر ارزش روز بر مبنای قیمت مندرج در صورتحساب های الکترونیکی دارایی های مشابه، قیمت اظهاری در صورتحساب الکترونیکی خرید یا فروش، تغییرات شاخص قیمت مصرف کننده در طول دوره تملک و مأخذ موضوع ماده (۲۸) قانون مالیات بر ارزش افزوده استفاده شده است.

در این گزارش تصریح شده که در مواردی که خودروی سواری به صورت بلاعوض از اعضای خانوار، پدر، مادر یا اجداد تملک شده باشد، تاریخ تملک و قیمت خرید آن ها مبنای محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه در انتقال بعدی قرار خواهد گرفت.

 در ادامه کسر عایدی ناشی از تورم (تعدیل تورمی) توضیح داده شده و آمده که با توجه به وضعیت تورمی کشور، به منظور حذف بخشی از ارزش ایجادشده ناشی از تورم، «عایدی ناشی از تورم» محاسبه و از کل عایدی سرمایه کسر می شود تا مبلغ نهایی عایدی کاهش یابد. این امر با هدف ایجاد تمایز میان سود واقعی و سود اسمی ناشی از تورم است. برای این منظور، قیمت خرید دارایی با استفاده از شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی، بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران، تعدیل می گردد.

 محور بعدی کسر زیان سرمایه حاصل از معاملات گذشته است. در این مورد عنوان شده که اگر دوره تملک خودروی سواری بیش از یک سال باشد و قیمت فروش آن کمتر از قیمت خرید باشد، زیان سرمایه گذاری ثبت شده و این زیان از عایدی های مشمول مالیات در همان سال یا سال های بعد کسر می شود.

 در ادامه به تعیین نرخ و محاسبه مالیات اشاره شده و گفته شده که بسته به میزان مأخذ نهایی که از محاسبه عایدی سرمایه با کسر عایدی ناشی از تورم و زیان ناشی از معاملات گذشته محاسبه شده است، از نرخ های پلکانی استفاده می شود تا مالیات بر عایدی سرمایه محاسبه شود. علاوه بر معافیت های فوق الذکر، درصورتی که مالیات بر عایدی سرمایه محاسبه شده کمتر از مالیات نقل وانتقال خودروی سواری باشد، دارایی انتقال یافته از مالیات بر عایدی سرمایه معاف خواهد شد.

 در این گزارش ذکر شده که همان طور که در بخش بستر اجرایی تشریح شد، مالیات قابل پرداخت مبتنی بر اظهارنامه پیش فرض، به اشخاص غیرتجاری اعلام می شود. اشخاص مذکور موظف اند سه ماه پس از اعلام به آنها، مالیات تعلق یافته را پرداخت کنند.

 محور بعدی مالیات بر عایدی سرمایه اشخاص تجاری است. در توضیح این محور بیان شده که  در قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی علاوه بر اشخاص غیرتجاری به اشخاص تجاری نیز پرداخته شده است. قبل از تصویب قانون، انتقال وسایل نقلیه توسط اشخاص تجاری در قالب مالیات بر درآمد صاحبان مشاغل و مالیات عملکرد اشخاص حقوقی محاسبه و اخذ می شد. زمانی که اشخاص تجاری حقیقی یعنی صاحبان مشاغل اقدام به انتقال خودروی سواری غیرمرتبط با فعالیت شغلی خود می کنند با همان قواعد اشخاص غیرتجاری مشمول مالیات بر عایدی سرمایه خواهند شد.

 در ادامه ذکر شده که همچنین، انتقال وسایل نقلیه مشمول مقررات شماره گذاری متعلق به اشخاص تجاری دارای مجوز فعالیت از مراجع ذی صلاح در مناطق آزاد تجاری-صنعتی که دارای شماره انتظامی مختص این مناطق باشند، از پرداخت مالیات معاف خواهند بود. اما اگر این وسایل نقلیه، فاقد شماره انتظامی مختص آن مناطق هستند، همچون سرزمین اصلی مشمول مالیات خواهد شد. از سوی دیگر، در خصوص اشخاص تجاری برخلاف اشخاص غیرتجاری، نرخ مالیات ارتباطی با دوره تملک ندارد و عایدی سرمایه انتقال وسایل نقلیه متعلق به اشخاص تجاری مشمول نرخ مقرر در ماده (۱۳۱) قانون مالیات های مستقیم، خواهد بود.

متن کامل این گزارش را اینجا بخوانید.