۵۳ فرودگاه کشور سوددهی ندارند
تین نیوز | چرخ فرودگاههای کشور نمیچرخد. این سخن تکراری را آمار و ارقامی میگوید که سالهاست مسئولان اعلام میکنند. بر اساس سخن مدیرعامل شرکت فرودگاههای کشور، در میان همه ۵۴ فرودگاه که زیر نظر این شرکت فعالیت دارند، تنها فرودگاه امام خمینی(ره) سوددهی دارد و حتی فرودگاه مهرآباد با سهم ۶۰درصدی از پروازها، سودده نیست.
اصفهان، شیراز، مشهد و تبریز نیز شهرهایی هستند که فرودگاههای اصلی آنها دارای درآمد و هزینه برابر بوده و نمیتوان گفت سودده هستند اما زیانده هم نیستند و میتوان آنها را اقتصادی دانست. از سوی دیگر به گفته مسئولان، برخی فرودگاهها در چارچوب توجیه فنی، تجاری و اقتصادی ایجاد نشدهاند و نیازهای محلی و سیاسی، زمینهساز احداث آنها بوده است.
فرودگاه شیراز از معدود فرودگاههای کشور است که هزینههای خود را از طریق درآمدها جبران میکند و به گفته مسئولان، در سالهای اخیر در مسیر اقتصادی شدن گام برداشته و از آن به عنوان یک فرودگاه سودده و اقتصادی یاد میشود.
رضا بدیعیفرد، مدیرکل فرودگاههای استان فارس و مدیر پیشین فرودگاههای هرمزگان در گفتوگو با صمت در پاسخ به این پرسش که آیا میتوان مدل اداره فرودگاه شیراز برای خروج از زیان را برای دیگر فرودگاههای کشور نیز به کار گرفت، یادآوری کرد که فرودگاه شیراز، تنها از پس هزینههای خود برمیآید و نمیتوان از آن به عنوان یک فرودگاه اقتصادی یاد کرد.
او توضیح داد: در اقتصاد حملونقل به فرودگاهی اقتصادی گفته میشود که نه تنها درآمدهای آن بیش از هزینههایش باشد بلکه برای استفادهکنندگان از جمله شرکتهای هواپیمایی و مسافران نیز صرفه اقتصادی ایجاد کند.
بدیعیفرد یادآوری کرد: هر یک از فرودگاههایی که در ایران ساخته شده دارای قابلیتهای ویژه خود است که باید به آنها توجه شود. نمیتوان در دنیا ۲فرودگاه یافت که شرایط برابر و یکسانی داشته باشند. مدیرعامل فرودگاههای استان فارس افزود: به عنوان نمونه فرودگاه بندرعباس، فرودگاهی زیانده است که هزینههای جاری آن، ۱۶میلیارد تومان و درآمدهایش کمتر از ۸میلیارد تومان است.
این در حالی است که این فرودگاه با توجه به قرار داشتن در مهمترین جایگاه اقتصادی کشور، دارای قابلیت بزرگی در حوزه کارگو است و باید حملو نقل ترکیبی در آن تقویت شود. بدیعیفرد افزود: این مسئله نیازمند باور ظرفیتهای این فرودگاه و هماهنگیهای کلان در سطوح بالای مدیریتی است.
مدیرعامل فرودگاههای استان فارس با یادآوری اینکه در سودده شدن فرودگاهها، ناوگان هوایی مطلوب نیز نقش مهمی دارد، گفت: اگر بعد از تحریمها مشکل تعداد ناوگان و ناوگان فرسوده برطرف شود، گام مهمی در راستای برنامهریزی پروازی و افزایش درآمدهای فرودگاهی برداشته خواهد شد. درحالحاضر حدود ۲۴۰هواپیما در ناوگان وجود دارد که حدود دو سوم آن زمینگیر است که این مسئله مشکلاتی برای پروازها ایجاد کرده است.
او معتقد است حملونقل هوایی یک سیستم به شمار میرود که همه مسائل آن باید در ارتباط با یکدیگر درنظر گرفته شود و همه جوانب آن به طور همزمان پیشرفت کند. به گفته او، یکی از مهمترین شرایط افزایش درآمدهای فرودگاهی، بهبود شرایط پروازی و کاهش تاخیرهاست.
ضرورت تمرکززدایی از مدیریت فرودگاهها
برای افزایش درآمدهای فرودگاهی و نجات آنها از شرایط زیانده فعلی، کارشناسان نیز راهکارهایی ارائه میدهند. علیرضا منظری، کارشناس ارشد صنعت هوانوردی و معاون پیشین سازمان هواپیمایی مشکل اصلی فرودگاههای کشور را ساختاری میداند. او در گفتوگو با صمت معتقد است: درحالحاضر در بیشتر کشورها، برای اداره فرودگاه از ساختار متمرکز استفاده نمیشود بلکه هر فرودگاه با توجه به شرایط محلی خود اداره میشود. به گفته وی، برای بهبود اوضاع فرودگاههای کشور، ابتدا باید تمرکززدایی در اداره فرودگاههای کشور شکل بگیرد، به این صورت که مشخص شود چگونه میتوان
فرودگاهها را از تمرکز شرکت فرودگاهها خارج کرد. در گام بعدی نیز باید برای هر فرودگاه، متناسب با شرایط آن، ساختار جدیدی تعریف شود. به گفته او در این طرح، مالکیت فرودگاه باید در اختیار دولت بماند و تنها از مدیریت آن، تمرکززدایی شود.
این کارشناس افزود: در بسیاری از مناطق حتی میتوان مدیریت و توسعه فرودگاه را در اختیار شورای شهر، استانداری و شهرداریها قرار داد، البته برای این کار لازم است آییننامهای وجود داشته باشد که شرایط و اصول فعالیت فرودگاه در آن تعریف شده باشد.
در این روش میتوان اداره فرودگاه را با مشارکت بخش خصوصی انجام داد و از سیستم مشارکت عمومی و خصوصی بهره گرفت.
منظری با تاکید بر اینکه فرودگاهها بعد از تغییر سیستم مدیریت نباید تغییر کاربری دهند، یادآوری کرد: توسعه هر فرودگاه باید در چارچوب اصول هوانوردی باشد. از سوی دیگر سطح و نوع فعالیت فرودگاه باید در آییننامه آن تعریف شده باشد. به گزارش صمت، وجود تعداد زیادی فرودگاه در ایران از سوی مسئولان، با دلایلی همچون ضرورت وجود فرودگاه برای توسعه منطقه توجیه میشود، این در حالی است که به نظر میرسد آنها هنوز نتوانستهاند برای درآمدزایی تعداد زیاد فرودگاههای غیراقتصادی کشور راهکار مطلوبی ارائه دهند.
بر اساس آنچه در این گزارش بیان شد، توجه به ویژگیهای بومی و ظرفیتهای هر فرودگاه در کنار تمرکززدایی از مدیریت فرودگاهها، ازجمله راهکارهای اهالی صنعت حملونقل هوایی برای افزایش درآمدهای فرودگاهی هستند. از سوی دیگر راهکارهای دیگری همچون توسعه هوانوردی عمومی، خصوصیسازی فرودگاههای کوچک، ایجاد شرکتهای هواپیمایی ارزانقیمت و اعمال تعرفههای متفاوت هوانوردی در فرودگاههای مختلف، از سوی فعالان این حوزه برای اقتصادی شدن فرودگاههای زیانده توصیه شده است.
ضرورت توجه به این راهکارها وقتی بیشتر آشکار میشود که سخنان اخیر مدیرعامل شرکت فرودگاههای کشور را مرور کنیم که با اعلام کاهش بودجه و درآمد سال آینده فرودگاههای کشور عنوان کرد سال آینده برای شرکت فرودگاهها، سالی سخت و سال بعد از آن نیز سختتر خواهد بود.