لزوم شناسایی مسیر توسعه صنعت خودرو
تین نیوز | تعیین چارچوبی كلی برای قراردادهای مشاركت خودروسازان با طرفهای خارجی از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت نوعی یكپارچگی در نحوه حضور خودروسازان بزرگ در صنعت خودرو ایران را بهدنبال خواهد داشت. این چارچوب به نحوی تعریف شده كه هر یك از الزامات آن، یكی از نقطه ضعفهای صنعت خودرو ایران را هدف گرفته و به برطرف کردن آن كمك شایانی خواهد کرد. یكی از شروط وزارتخانه، سرمایهگذاری 50 درصدی طرف خارجی است كه این شرط میتواند تا حدودی مشكل نقدینگی در توسعه صنعت خودروی ایران را بر طرف کرده ضمن آنكه ورود سرمایه خارجی به داخل در كنار سایر مزیتهایی كه دارد به
پایداری قرارداد نیز كمك خواهد کرد.
صدور 30 درصدی محصولات تولید شده در سایت ایران به بازارهای خارجی شریك تجاری نیز یكی دیگر از شروط تعیین شده وزارتخانه است كه این موضوع علاوهبر مزیت ارزآوری برای كشور، تضمینی خواهد بود بر تمركز طرف خارجی روی تحقق سقف استانداردهای كیفی محصول؛ چراكه اعتبار كیفی طرف خارجی به بنوعی در صدور این خودروها به گرو گرفته شده است. شرط دیگر، عبارت است از رعایت عمق ساخت داخل قطعات مورد استفاده در خودروهای تولیدی كه قطعا به ورود دانش فنی به صنعت قطعهسازی ایران و ارتقای سطح كیفیت آن منجر خواهد شد. اما با این وجود و بهرغم اینكه تعریف این چارچوب نوعی حركت رو به جلو برای
صنعت خودروی كشور محسوب میشود، نمیتوان گفت كه چارچوب تعریف شده یقینا موجبات تحقق اهداف بالادستی صنعت خودروسازی ایران را فراهم میکند؛ چراكه مهمترین وظیفه وزارت صنعت، معدن و تجارت تعریف «راهبرد یك خطی» خودروسازی ایران است. راهبردی كه تعیینكننده مدل توسعه صنعت خودرو است. به عبارت بهتر تعریف «راهبرد یك خطی» خودروسازی ایران، تعیینكننده مهمترین هدف نظام از حفظ و توسعه خودروسازی بر پایه مزیتهای داخلی آن است. بهعنوان مثال تركیه از صنعت خودرو خود در ابتدا هدف افزایش درآمدهای ارزی در كنار ارتقای سطح رضایت خریداران خودرو را
دنبال کرد بیآنكه به فكر توسعه از طریق كسب نشان جهانی در خودروسازی باشد و از طریق صادرات خودرو و قطعات وابسته موفق شد در سال 2014 بیش از 20 میلیارد دلار ارز وارد كشور خود کند و چین به دنبال افزایش تاثیر صنعت خودرو در درآمدهای ناخالص تولیدی با حفظ مزیتهای داخلی این صنعت و بر پایه پلتفرمهای ملی خود بود. به این طریق موفق شد پس از 50 سال تلاش در صنعت خودرو، برخی از پلتفرمهای خود را از طریق اتصال به برندهای بزرگ دنیا نظیر تویوتا و نیسان به شبكه توزیع جهانی خودرو وصل کند. دولت مكزیك كشوری كه مردمان آن از سطح رفاه چندانی برخوردار نیستند بهدنبال افزایش
درآمدهای سرانه ملی از طریق تولید و صدور خودرو بههمراه ایجاد اشتغال است؛ بهنحویكه بیش از دو سوم خودروهای تولیدی در این كشور نهچندان ثروتمند به خارج از مرزهای آن صادر میشود و حدود 6 درصد GDP این كشور در سال 2015 از طریق خودروسازی محقق شد. تمامی كشورهای در حال توسعه برای پیوستن به زنجیره ارزش خودرو یا همان چیزی كه نگارنده اسمش را «تجارت خودرو» نهاده است دارای «راهبرد یك خطی» بر پایه مزیتهای داخلی خود هستند؛ اما صنعت خودروی ایران كه از حدود 60 سال پیش، تولید خودرو را آغاز کرده و حتی در تمامی عمر 37 ساله پس از انقلاب خود هیچگاه دارای هدف مشخصی
از توسعه كه بیانگر همان راهبرد یك خطی باشد نبوده است. بر این اساس و با توجه بهاینكه الگوی خودروسازی ایران و نیز مسیر توسعه این صنعت پیشران بر پایه راهبرد یك خطی تعیین نشده است، سوال اساسی كه مطرح میشود این است كه «چارچوب قراردادهای مشاركت كه از طرف وزارتخانه به خودروسازان تكلیف شده كدام هدف راهبردی را دنبال میكند و براساس كدام راهبرد یك خطی تعریف شده است؟» پاسخ، روشن است، خودروسازی ایران از آنجا كه تاكنون فاقد چنین راهبرد تعیینكنندهای بوده است هنوز نتوانسته مسیر توسعه خود را بهدرستی شناسایی و تعریف کند. فراموش نكنیم مسیر توسعه
صنعت خودرو همان راهی است كه باید همه سرمایهگذاریها روی آن متمركز شود و در واقع چارچوب مشاركتها نیز بر اساس همین مسیر تعیین میشود. تمامی تصمیمات راهبردی در صنعت خودرو ایران از جمله بایدها و نبایدهای سرمایهگذاری بر روی پلتفرم و ایجاد و توسعه سایتهای تولیدی و نیز تصمیمگیری درخصوص انتخاب شركا، انتخاب پلتفرمها، نحوه مشاركت، نحوه و میزان جذب سرمایه خارجی و بسیاری دیگر از تصمیمات كلان در این صنعت دقیقا بر اساس هدف والای توسعه صنعت خودرو یا همان «راهبرد یك خطی» تعیین میشوند. یكی از نشانههای نداشتن چنین راهبردی عدم شناخت
نسبت به مزیتهای توسعه خودروسازی داخلی است و این را میتوان از ارقام سرمایههای آورده طرفهای خارجی در برخی از مشاركتها متوجه شد. بازار خودروی ایران با ارزش سالانهای معادل 25 میلیارد دلار میتواند نقش تعیینكنندهای در نحوه شكلگیری قراردادها ایفا نماید بهویژه وقتی بدانیم كه این مزیت بازار خودرو در ایران دقیقا بر یكی از نقطه ضعفهای توسعه بازار طرفهای خارجی منطبق شده است؛ بهنحویكه پیشبینی میشود از سال 2020 تقاضای خودرو در دنیا با افت قابلتوجهی مواجه شود و همین موضوع خودروسازان بزرگ دنیا را بر آن داشته تا از هم
اكنون بهدنبال توسعه بازار خود باشند و بازار خودرو ایران نیز یكی از همین اهداف توسعهای این شركتها است.