خودروهای تجاری، کمفروغ در بازار جهانی
تین نیوز | آمار تولید و فروش خودروهای تجاری در کشور نشان میدهد بازاری برای خودروهای تجاری در ایران وجود ندارد زیرا بیشتر تمرکزها روی خودروهای سواری بوده و خودروهای تجاری در مرکز توجه قرار ندارند.
درحالحاضر به خودروهایی که برای حمل بار و مسافر مورد استفاده قرار میگیرند، خودروهای تجاری گفته میشود که به دو دسته حمل مسافر با کاربری شخصی و همچنین حمل بار با کاربری غیرشخصی تقسیم میشوند. براساس پژوهش صادق عابدی، عضو هیات علمی دانشگاه قزوین، تولید خودروهای تجاری به طور میانگین ۱۵درصد از تعداد تولیدات کل کشور و از نظر ارزش فروش، بیش از ۲۱درصد را شامل میشود.
نگاه خودروسازان تجاری، صادراتی نیست
درحالحاضر حدود ۱۷ خودروساز تجاری در کشور فعالیت دارند اما تولید برخی از آنها گاهی به یک دستگاه خودرو در ماه میرسد و از تیراژ بسیار پایینی برخوردارند. به اعتقاد عضو هیات علمی موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، بیشتر سازندگان خودروهای تجاری در کشور اتفاقنظر دارند که تعدد شرکتهای خودروساز و تیراژ پایین یکی از اصلیترین چالشهای پیشروی این صنعت است.
بهاره عریانی با بیان اینکه هنگامی میتوان روی یک شرکت نام خودروساز نهاد که سالانه یک میلیون دستگاه خودرو به تولید برساند، این در حالی است که خودروسازان تجاری ایران در مجموع موفق به تولید حدود ۳۰۰هزار دستگاه خودرو شدهاند، اظهار کرد: کمبود نقدینگی، بهرههای بالای بانکی و بدهیهای موجود کمر این خودروسازان را خم کرده است. همچنین در همکاری این خودروسازان با نشان(برند)های مختلف امکان انتقال فناوری وجود ندارد و این دسته از خودروسازان به پایگاهی برای فروش محصولات خارجی تبدیل شدهاند.
به گفته این پژوهشگر صنعت خودرو، «راننده مالک» بودن نیز یکی از مشکلات کنونی این صنعت به حساب میآید. وی در این زمینه توضیح داد: برای نمونه، کامیون بنز ۵۰۰میلیون تومان قیمت دارد و در این شرایط مالک و راننده این خودرو برای تامین هزینهها ناگزیر به پرداخت هزینه باربری بالا است. در حالحاضر که رکود در اقتصاد کشور مشاهده میشود و قدرت مردم برای خرید کالاهایی بادوام نظیر خودرو کاهش یافته، بهتر است این خودروها «شرکتمالک» باشند زیرا تقاضای سازماندهی شده همواره از تقاضای انفرادی بیشتر است. در «شرکت مالک» کامیون بنز به جای آنکه یک راننده
داشته باشد و با رانندگی در مسافتهای طولانی علاوه بر کاهش بهرهوری، امکان تصادف هم بالا رود، این کامیون در اختیار دو راننده قرار میگیرد.
در شرایط فعلی که تیراژ تولید برخی از خودروسازان تجاری بسیار پایین است و امکان حذف آنها از گردونه تولید وجود دارد، به نظر میرسد ادغام این خودروسازان راهکاری مناسب برای ماندن و ادامه حیات آنها باشد. عریانی معتقد است برای ادغام خودروسازان شرایطی وجود دارد که یکی از مشکلات آن، مدیریت شرکتهای ادغام شده است. این در حالی است که خودروسازان جهانی به سمت ادغام با یکدیگر حرکت کردهاند و اتحاد مهمی دارند که به نظر میرسد، با توجه به قوانین حاکم در ایران، باید راهکار دیگری در نظر گرفته شود که شاید ادغام بتواند به عنوان یک راهکار باشد اما نباید در این مورد
شتابزده عمل کرد. براساس آمار در سال گذشته تنها از ۱۰ درصد ظرفیت خودروسازان تجاری استفاده شده است، بنابراین صادرات این خودروها دور از ذهن به نظر میرسد.
عضو هیات علمی موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی دلیل صادرات محور نبودن خودروهای تجاری کشور را در این نکته دانست که این خودروها قابلیت عرضه در بازارهای جهانی را ندارند.وی در این زمینه تصریح کرد: نگاه خودروسازان تجاری، صادراتی نیست، به گونهای که بیشتر به تامین نیازهای داخل توجه داشتهاند، در حالیکه این خودروسازان باید برای بقا به سمت صادرات گام بردارند. از سوی دیگر خودروسازان با کمبود نقدینگی مواجه هستند، در حالیکه این صنعت به نقدینگی بالایی نیاز دارد و از سوی دیگر برای تولید صادراتمحور به انتقال دانش فنی نیاز است که این دو با همکاری مشترک
محقق خواهد شد.
عریانی با بیان اینکه به دلیل شرایط تحریم، شرکتهای چینی اصلیترین شریک خودروسازان تجاری به حساب میآیند زیرا اجازه حضور به دیگر شرکتها داده نمیشود، گفت: در شرایط بهوجود آمده پساتحریم، حضور و سرمایهگذاری بیشتر شرکتها امکانپذیر خواهد شد، بنابراین باید معیارها و اهداف از سرمایهگذاری مشخص شود که آلمانیها در فناوری حرف نخست را میزنند. این پژوهشگر صنعت خودرو با اشاره به اینکه در عقد قراردادها باید دقت نظر وجود داشته باشد، تصریح کرد: بهطور قطع برای جذب سرمایهگذاران خارجی باید مشوقهایی درنظر گرفته شود که در این میان ثبات
اقتصادی برای امنیت سرمایه خارجیها از اهمیت بالایی برخوردار است.
وی ادامه داد: در سرمایهگذاری مستقیم خارجیها، ۳ خطرپذیری سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مشارکت دارد که در صورت کاهش این ۳ خطرپذیری میزان سرمایهگذاری خارجی بیشتر میشود. این در حالی است که تغییرات قوانین در کشور نیز آسیبرسان است که باید به آن توجه کرد. همانطور که پیشتر اشاره شد، تعداد زیاد خودروسازان تجاری با تیراژ پایین به چالشی در این صنعت تبدیل شده است. موضوعی که مدیرعامل ایرانخودرو دیزل آن را یک واقعیت توصیف میکند.غلامرضا رزازی در گفتوگو با صمت با بیان نمونه آماری به توضیح این موضوع پرداخت و اظهار کرد: برای نمونه شرکت ایرانخودرو
دیزل با ظرفیت تولید ۳۵هزار دستگاه خودرو تجاری در سال به تنهایی قادر به تامین نیاز بازار خواهد بود. این در حالی است که در سال گذشته نزدیک به ۲۰هزار خودرو تجاری در کشور به فروش رفته است.
وی با بیان اینکه در تمام شرکتهای خودروساز تجاری، ظرفیت تولید وجود دارد و به تعداد این شرکتها نیز افزوده میشود که متاسفانه بین تقاضا و نیاز، تناسبی وجود ندارد، تصریح کرد: در این شرایط بهطور طبیعی برخی از این خودروسازان از میدان خارج خواهند شد، با این حال برای رونق بازار باید چارهای اندیشیده شود زیرا فروش ۲۰هزار دستگاه خودرو تجاری نشان از رونق بازار این خودروها ندارد. بیتردید با بهتر شدن شرایط اقتصادی، تقاضا نیز افزایش خواهد یافت اما در این حالت نیز این شرکتها نمیتوانند از ظرفیت کامل خود استفاده کنند.
مدیرعامل ایرانخودرو دیزل به این پرسش که چگونه میتوان به تحریک تقاضای خودروهای تجاری پرداخت، اینگونه پاسخ داد: با رونق اقتصادی تقاضای حملونقل افزایش پیدا میکند و جابهجایی حجم بار نیز بیشتر خواهد شد که در این شرایط به طور ناخودآگاه تقاضا برای خودروهای تجاری افزایش مییابد. رزازی ادامه داد: همچنین با توجه بیشتر به طرح نوسازی خودروهای فرسوده، بازار خرید این خودروها تحریک خواهد شد. اگر خودروهایی که عمری بیش از ۳۰ سال دارند، از رده خارج و جایگزین شوند، تقاضای خوبی برای خودروهای جدید باری و مسافری به وجود میآید که با تزریق بودجه برای نوسازی،
این امر محقق خواهد شد.
ضمن آنکه با خروج خودروهای فرسوده از ناوگان حملونقل، میزان آلودگی و سوانح رانندگی کاهش پیدا میکند.براساس این گزارش، تولید حداقل ۱۲۰هزار دستگاه خودرو تجاری با اختصاص۹۰هزار دستگاه برای بازار داخل و ۳۰هزار دستگاه برای صادرات، به عنوان یکی از اهداف صنعت خودرو در سند ۱۴۰۴ معرفی شده است. با توجه به آمار بسیار پایین تولید خودروهای تجاری در کشور، رسیدن به هدفگذاری تعیین شده دشوار به نظر میرسد. بنابراین برای تحقق اهداف و رونق بازار خودروهای تجاری، با توجه به بازار مناسبی که در کشورهای همسایه ایران برای خرید این خودروها وجود دارد، جای خالی صادرات محور شدن
این محصولات مشهود است.