مخاطرات سفرهای مکرر هوایی برای سلامت
تین نیوز | معمولاً ما افرادی که برای سفرهای کاری به طور مرتب در حال سفر میان شهرهای بزرگ هستند، نخبگان باهوش جهانی تصور میکنیم که عملاً در هواپیما زندگی میکنند، اما شواهد موجود حکایتی متفاوت را بیان میکنند.
افرادی که بیشترین پروازهای هوایی در جهان را انجام میدهند- دیپلماتها، خدمه هواپیما و بازرگانان بینالمللی- بهطور فزایندهای در واقع بهصورت کاركنان شیفتی در نظر گرفته میشوند که سبک زندگیشان خطرات جدی برای سلامتیشان ایجاد میکند.
هنگامی كه شما در ارتفاع 10 هزار متری از زمین در هوا در حال گذر از یک قاره به قاره دیگر هستید، خودتان را در معرض مقدار اندکی پرتوهای کیهانی و جتزدگی قرار میدهید. اگر فقط یکی دو بار در سال سفر هوایی كنید، این موضوع چندان مایه نگرانی نیست. میزان پرتوهایی که دریافت میکنید، بسیار اندک است و معمولاً در طول چند روز میتوان بر جتزدگی غلبه کرد.
اما کسی که چندین بار در سال سفر هوایی میکند- بهعبارتدیگر هرماه دستکم دو بار سفرهای هوایی فراکشوری انجام میدهد، در معرض خطر بالاتری عوارضی مانند سرطانها و سایر مشکلات مزمن بهداشتی قرار میگیرد.
اسکات کوهن که درباره عوارض احتمالی سفرهای هوایی مکرر میگوید: "برخی از پروازکنندگان مکرر از دانستن اینکه قرار گرفتنشان در معرض پرتوتابی بیشتر از کاركنان نیروگاههای هستهای است، شگفتزده میشوند. و معدودی از آنان درمییابند که جتزدگی مکرر باعث اختلال کار ژنهایی میشود که بر سالمندی تأثیر میگذارند و خطر دچار شدن به بیماری قلبی را بالا میبرد."
پرتوهای خطرآفرین
خورشید و ستارگان بهطور مداوم کره زمین را با پرتوهای کیهانی بمباران میکنند. جو و میدان مغناطیسی سیاره زمین ما را از اغلب این ذرات محافظت میکند. اما اگر شما تا 10 هزار متر از سطح زمین اوج گرفته باشید، جو نازک خواهد بود و میزان قرارگیری شما هم به این پرتوها اندکی بیشتر میشود.
این موضوع درصورتیکه شما بهطور گاهگاهی پرواز کنید، مایه نگرانی نیست. هنگام پرواز در یك فاصله هوایی 4500 کیلومتری و زمان سفر هوایی 4 ساعت و چهلوپنج دقیقهای چه میزان پرتو دریافت میکنید. دو اپیدمیولوژیست در مراکز کنترل و پیشگیری بیماریها، لین پینکرتون و باربارا گراجوسکی نیز اطمینان میدهند که در افرادی که پروازهای گاهگاهی انجام میدهند، نگرانی از این لحاظ وجود ندارد.
اما افرادی که سفرهای هوایی متعدد انجام میدهند، از جمله خلبانان، مهمانداران و سایر کارکنان هواپیماها در برخی از كشورها بهعنوان «کارکنان در معرض پرتوتابی» ردهبندی میشوند- زیرا آنان به همان اندازه برخی از کارکنان نیروگاههای هستهای در معرض پرتوتابی قرار دارند.
«کمیسیون بینالمللی حفاظت رادیولوژیک» حد مجاز دوز دریافتی 20 هزار میکروسیورت در سال را بهعنوان میانگین دوز دریافتی در طول پنج سال (بنابراین 100000 میکروسیورت در پنج سال) برای کارکنان در معرض پرتوتابی، و 1000 میکروسیورت در سال برای عموم مردم توصیه میکند.
شما در پروازی برای مثال میان میان لوسآنجلس تا نیویورک با فاصله چهار هزار كیلومتر حدود 40 میکروسیورت پرتوتابی دریافت میکنید، بنابراین انجام 25 بار پرواز هوایی میان این دو شهر باعث عبور از حد مجاز برای عموم مردم میشود. (ضمناً نگران دستگاههای اسکنکننده اشعه ایکس در فرودگاه نباشید، همانطور که میتوانید در نمودار بینید میزان پرتوتابی آنها بسیار اندک است. حتی در افراد مکرراً سفر هوایی میکنند میزان دریافت پرتوتابی از این راه بسیار کم است).
اما آیا دریافت این میزان دوز پرتوتابی اضافی اثر زیانباری بر سلامت میگذارد؟ پژوهشها نشان دادهاند که کارکنان هوایی با احتمال بیشتری نسبت به عموم مردم ممکن است به سرطان پوستی مرگبار ملانوم مبتلا شوند. در یک بررسی، خلبانانی که برای یک ساعت در ارتفاع 10 هزار متری پرواز میکردند، به همان اندازه پرتوهای سرطانزای ماورای بنفش A دریافت کردند که در طول یک جلسه 20 دقیقهای استفاده از تخت برنزه کردن ساطع میشود.
شماری از بررسیهای نیز نشان دادهاند که زنان مهماندار هواپیما با احتمال بیشتری نسبت به عموم مردم ممکن است دچار سرطان پستان تشخیص داده شوند.
البته درباره هر دو نوع این سرطانها، مشکل است مشخص کرد آیا صرف قرار گرفتن در معرض پرتوتابی یا عوامل دیگر ممکن است باعث افزایش این خطر در افراد شدهاند. از طرف دیگر تخمین زدن دوزهای پرتوتابی در این بررسیها غیرقطعی است و بالقوه تحت تأثیر عوامل مخدوشکننده است.
هاجو زیب، اپیدمیولوژیست در انستیتوی لایپزیک که سلامت اعضای خدمه پرواز را بررسی کرده است، توضیح میدهد: «درباره افزایش خطر سرطان پستان، تاثیر تفاوتها در موضوعات سلامت تولیدمثلی مشاهدهشده است- برای مثال، داشتن بچههای کمتر و دیرتر بچهدار شدن. الگوهای کار شیفتی و شبانه در کارکنان هوایی نیز این خطر را بالا میبرند.
درباره ملانوم، این بحث مربوط بوده است که افرادی که سفرهای هوایی مکرر انجام میدهد، ممکن است اوقات فراغتشان را به شکل متفاوتی از دیگران، شاید در زیر آفتاب بیشتر، بگذرانند که میتواند توضیحدهنده تفاوتها در خطر ملانوم باشد.
جتزدگی مزمن هم خطرناك است
البته در واقعیت پرتوتابی ممكن است چیز اصلی نباشد كه باید نگران آن بود. هر چه ما بیشتر و بیشتر درباره اهمیت خواب برای سلامت درمییابیم، همچنین میآموزیم كه چقدر بیخوابی و به هم خوردن ریتمهای طبیعی خواب شما بر بدن تاثیر میگذارد.
امروزه پژوهشگران افردی كه جتزدگی مزمن را تجربه میكنند، به عنوان شكل منحصربفردی از كاركنان شیفتی در نظر میگیرند كه تاثیراتی درازمدت بر سلامتشان ایجاد خواهد شد.
اما در اینجا هم تفاوت بزرگی میان جتزدگی ناشی از مسافرت های گاهگاهی و جت زدگی مزمنی كه مسافران همیشگی و كاركنان پرواز تجربه میكنند، وجود دارد. این گروه دوم هستند كه تاثیرات درازمدت بر سلامت را تجربه خواهند كرد.
سوری كوهن در این باره میگوید: «تداخل با ریتمهای بدن بازتابدهنده اختلالی گسترده در بسیاری از فرایندهای زیستشناختی، از جمله ظهور ژنهای موثر بر پیری است.» او توضیح داد كه جتزدگی حتی ممكن است ژنهای مربوط به دستگاه ایمنی را خاموش كند، «و خطر دچار شدن به حمله قلبی و سكته مغزی را بالا ببرد. جتزدگی مزمن درازمدت در میان كاركنان كابین خطوط هوایی با نقصانهای شناختی از جمله اختلال حافظه همراه است.»
به گفته پینكرتون و گراجوسكی، كار شیفتی یا نوبتی، از جمله نوع كاری كه خدمه هوایی تجربه میكنند، از جانب «سازمان بینالمللی پژوهش سرطان» وابسته به سازمان جهانی بهداشت یك علت احتمالی سرطان در انسانها شمرده میشود.
كار شبانه و شیفتی همچنین با سقط جنین و مشكلات تولیدمثلی مربوط شده است.
پینكرتون و گراجوسكی در این باره مینویسند: «سقط جنین در سه ماه اول در مهمانداران زن بارداری كه 15 ساعت یا بیشتر در طول ساعات طبیعی خوابشان پرواز میكنند، نسبت به مهماندارانی كه كمتر در طول ساعات طبیعی خواب پرواز میكنند، با احتمال 50 درصد بیشتر دچار سقط جنین میشوند.»
البته در این مورد هم، پروازكنندگان گاهگاهی یا تفریحی نباید نگران باشند و در عین حال به نظر میرسد ملاتونین به برطرف كردن جتزدگی كمك میكند.
ایجاد لختههای خونی در وریدهای پا
در مجموع برای اغلب افراد خطرات فوری برای سلامت در حین پرواز هوایی باید مهمتر از مشكلات درازمدت شمرده شود.
از جمله این خطرات افزایش خطر چهار برابری احتمال لخته شدن خون در وریدهای عمقی پا در پروازهای طولانیمدت است. به عبارت دیگر، در این موارد حتما لازم نیست سفرهای هوایی مكرر داشته باشید تا به این مشكل سلامتی دچار شوید. اگر در حال مصرف قرصهای خوراكی ضدبارداری باشید، این خطر میتواند حتی بالاتر باشد.
فضاهای محصور در كابینهای هواپیما- همراه با ضعف دستگاه ایمنی پس از یك خواب بد شبانه در یك پرواز درازمدت- همچنین به انتشار بیماریهای عفونی كمك میكند.
در یك بازبینی درباره خطرات بهداشتی سفر هوایی در ژورنال لنست متشر شده، آمده است: «از سال 1946 به بعد، چندین شیوع بیماریهای عفونی وخیم در خطوط هوایی تجاری گزارش شده است، از جمله آنفلوآنزا، سرخك، نشانگان حاد شدید تنفسی (سارس)،سل، مسمومیت غذایی، آنتریت ویروسی، و آبله مرغان.»