فراز و فرود مترو شیراز

تین نیوز | شیرازی‌ها یک سالی می‌شود که می‌توانند مترو سوار شوند اما به نظر می‌رسد چندان تمایلی به این کار ندارند، زیرا در حالی که فاز یک خط یک، ظرفیت جابه‌جایی ۳۰ هزار مسافر در روز را دارد، به گفته مدیرعامل قطار شهری شیراز، در حال حاضر روزانه حدود ۳ هزار نفر از آن استفاده می‌کنند.

شاید این استقبال کمرنگ به خاطر طولانی شدن بیش ازحد زمان ساخت آن باشد، زیرا در حالی که سازمان قطار شهری شیراز در سال ۸۰ آغاز به کار کرد و کلنگ خط یک مترو در سال ۸۱ به زمین زده شد، فاز یک خط یک مترو، سال ۹۳ به بهره‌برداری رسید. به گفته مدیران شهری، بخشی از این تاخیر به خاطر نرسیدن بودجه دولتی است. از سوی دیگر مدیران شهری و کارشناسان معتقدند با توجه به نوپا بودن مترو در شیراز، استقبال کمرنگ شیرازی‌ها طبیعی است و به‌تدریج با راه‌اندازی کامل خطوط، این استقبال پررنگ‌تر خواهد شد.

فاز یک خط یک مترو شیراز با حدود ۱۱ کیلومتر طول، ۱۹ مهر سال گذشته، با حضور معاون اول رییس‌جمهوری افتتاح شد. در صورت بهره‌برداری کامل از این خط به طول نهایی حدود ۲۵ کیلومتر، امکان جابه‌جایی ۱۸هزار مسافر به‌وسیله آن در هر ساعت فراهم خواهد شد.
 
دومین خط طولانی مترو کشور
خط یک مترو شیراز، دومین خط مترو طولانی کشور است. این خط که به‌صورت طولی شرق شیراز را به غرب آن متصل می‌کند، قرار است تا پایان سال به طور کامل به بهره‌برداری برسد تا به گفته اسدالله حاجی‌زمانی، مدیرعامل سازمان قطار شهری شیراز، مردم مناطق کمتربرخوردار شیراز نیز از آن بهره‌مند شوند.

مترو شیراز در حال حاضر هر روز از ساعت ۷ صبح تا ۵ بعدازظهر در فواصل زمانی نیم‌ساعته، مسافران را در حد فاصل میدان احسان تا میدان نمازی این شهر جابه‌جا می‌کند. حاجی زمانی، از افزایش طول خط یک به ۲۵ کیلومتر تا پایان سال آینده خبر می‌دهد. وی همچنین به برنامه سازمان قطار شهری شیراز برای افزایش ناوگان مترو به ۱۰۵ واگن تا پایان سال ۹۵ اشاره کرده و می‌افزاید: در حال حاضر برنامه‌ریزی لازم برای تامین ۷۵ واگن انجام شده است. به گفته وی، در مجموع برای شیراز، ۶ خط مترو به طول کلی ۹۰ کیلومتر پیش‌بینی شده است.
 
استقبال کمرنگ شیرازی‌ها از مترو
اگرچه یکی از اهداف مترو در همه شهرها، کاهش ترافیک است اما برخی معتقدند با وجود یک سالی که از راه‌اندازی مترو در شیراز می‌گذرد، عملکرد موفقی در کاهش ترافیک نداشته است. سیدحسین ذوالانوار، نماینده مردم شیراز در مجلس شورای اسلامی از کسانی است که این نظر را دارد. وی توضیح می‌دهد که این استقبال ضعیف به خاطر نوپا بودن مترو در این شهر است. از سوی دیگر او ساعت کار ۱۰ ساعته مترو را عامل دیگری در استقبال کمرنگ مردم از مترو می‌داند و معتقد است ساعت کار این شیوه حمل‌ونقل عمومی باید به ۱۶ ساعت در روز برسد.

نماینده مردم شیراز تاکید می‌کند که مسیر فعلی مترو از میدان احسان تا میدان نمازی، در همه ایام سال بار ترافیکی چندانی ندارد و با توجه به پراکندگی جمعیتی مناطق شهری در طول این مسیر، استقبال در این مسیر چشمگیر نبوده است. وی معتقد است بهره‌برداری از فاز دوم خط یک قطار شهری در حد فاصل میدان نمازی تا میدان الله، در زمینه کاهش ترافیک مرکزی شهر موثرتر خواهد بود و مناطق شرقی و جنوبی شهر را نیز پوشش خواهد داد که در این صورت، هدف اصلی مترو یعنی خدمت‌رسانی به قشر محروم جامعه و همچنین کاهش ترافیک محقق خواهد شد.
 
کمبود بودجه؛ مشکل پروژه
اگرچه برخی انتقادها مبنی بر ناموفق بودن مترو شیراز در کاهش بار ترافیکی این شهر بیان می‌شود اما نایب رییس کمیسیون حمل‌ونقل شورای شهر شیراز معتقد است مترو هنوز در اول راه و در حال احداث است و با توجه به اینکه بعد از احداث، ۶ مسیر برای آن درنظر گرفته شده است، با احداث کامل، هم در کاهش بار ترافیکی و هم در کاهش آلودگی هوا در شهر موثر خواهد بود.

غلامعلی ترابی در پاسخ به صمت، علت سرعت پایین ساخت مترو شیراز را کمبود اعتبار می‌داند و معتقد است اگر دولت به تعهدات خود در این زمینه عمل کند، سرعت کار و روند بهره‌برداری مردم از خطوط افزایش خواهد یافت. ترابی توضیح می‌دهد: در حال حاضر اعتبارات دولتی پروژه با مشکل مواجه است اما تلاش ما در شورا این است اعتباراتی که از طریق شهرداری باید تامین شود، به موقع به پروژه برسد. وی می‌گوید: اگر دولت به تعهدات خود عمل کند، مشکلی در مسیر پروژه وجود ندارد زیرا مدیریت شهری با تمام توان خود در قطار شهری در حال کار و منتظر تزریق اعتبارات است.

آنطور که او می‌گوید، برای خط یک و دو، حدود ۸۰۰میلیارد تومان بودجه تصویب شده که برای تامین آن، روش‌های نقدی، تهاتر و اوراق مشارکت در نظر گرفته شده است. به گفته این عضو کمیسیون حمل‌ونقل شواری شهر شیراز در حال حاضر در خط یک مترو، ۱۵ رام قطار فعالیت می‌کند و برای خط یک، این رقم باید به ۲۵ رام برسد. همچنین مترو شیراز در کل ۶ خط به ۱۵۰ رام قطار نیاز دارد که قرارداد تامین بخشی از این ناوگان بسته شده و منتظر تامین اعتبار است. ترابی یادآوری می‌کند: مترو زیرساختی در مسیر توسعه است. اگر برای شیراز افق ۱۰۰ساله در نظر بگیریم نیاز است در بحث مترو سرمایه‌گذاری کنیم؛ سرمایه‌ای که در طولانی‌مدت جواب می‌دهد.
 
مشکلات طراحی پروژه
با توجه به کندی و مشکلات موجود در پروژه مترو شیراز، برخی کارشناسان انتقادهایی به این پروژه دارند. سید مجدالدین مصاحب، کارشناس ارشد عمران و استاد دانشگاه شیراز در گفت‌وگو با صمت معتقد است از نظر مهندسی طراحی، انتقاداتی به جانمایی برخی ایستگاه‌ها وجود دارد. از سوی دیگر به گفته وی، استفاده مطلوبی از فضای ایستگاه‌های مترو شیراز انجام نشده است، در حالی که ایجاد فضاهای فرهنگی، تجاری و... در ایستگاه‌ها، می‌توانست کارآیی آنها را افزایش دهد.

این کارشناس عمران می‌افزاید: متاسفانه دولت نهم و دهم از تامین سهم ۵۰ درصدی هزینه خودداری کردند و تمام هزینه‌ها به دوش شهرداری شیراز افتاد. همین مسئله باعت تاخیر در اجرای پروژه شده است و همین حالا هم پروژه، کمبود بودجه دارد. وی با بیان اینکه به‌طور قطع مترو خط یک تا آخر امسال به طور کامل بهره‌برداری نخواهد شد، می‌افزاید: امیدواریم دستکم تا آخر سال ۹۵ این اتفاق بیفتد.

 او با اشاره به آغاز مطالعات خط یک مترو شیراز از حدود ۱۷ سال پیش می‌گوید: این مطالعات از اوایل دولت هفتم آغاز و درنهایت بعد از ۱۷ سال با برخی مشکلات، بخشی از آن راه‌اندازی شد. اگر فرض کنیم برای هر یک از ۶ خط مترو قرار باشد چنین زمانی بگذرد، به طور تقریبی باید ۱۰۰ سال منتظر راه‌اندازی کامل مترو در شیراز باشیم. در حالی که معلوم نیست تا آن زمان سیستم‌های حمل‌ونقل به چه سمت و سویی بروند و ممکن است در آن زمان مترو کارآیی نداشته باشد.
 
مصاحب در بیان برخی مشکلات پروژه مترو شیراز می‌گوید: در حال حاضر تنها قسمتی از مترو افتتاح شده و مسافر نمی‌تواند با استفاده از آن به مقصد نهایی برسد. از سوی دیگر زمان محدود کار مترو و فواصل زمانی طولانی بین حرکت قطارها که زمان انتظار مسافران را بالا برده، بر استقبال کمرنگ مردم تاثیرگذار است. از سوی دیگر تبلیغات مناسب و فرهنگ‌سازی نیز برای استفاده مردم از مترو انجام نشده است.

این استاد دانشگاه ادامه می‌دهد: اگرچه از نظر شهرسازی، مترو در شهرهای با تراکم بالا به صرفه است اما پراکندگی بافت شهری شیراز، باعث شده طول خطوط و در نتیجه هزینه‌های ساخت و نگهداری افزایش یابد. به همین دلیل درآمدهای بلیت، هزینه‌های مدیریت شهری را جبران نمی‌کند و پروژه مترو، در مجموع برای مدیریت شهری به صرفه نیست. وی معتقد است در آینده باید به سمت افزایش تراکم در شهر به‌ویژه اطراف ایستگاه‌های مترو پیش برویم و از توسعه پراکنده شهر جلوگیری کنیم. او همچنین بر لزوم اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی برای افزایش استفاده از مترو در شیراز تاکید می‌کند.
 
نگاهی به مسیرهای خطوط ۶گانه مترو شیراز
خط یک مترو شیراز از جنوب شرق شهر یعنی میدان گلسرخ و از طریق بولوار مدرس، میدان ولی‌عصر(عج)، میدان نمازی، میدان قصردشت، کوچه گلخون، حاشیه بزرگراه چمران تا شمال غرب شیراز، یعنی میدان احسان امتداد دارد. خط ۲نیز از میانرود در جنوب شهر شیراز آغاز شده و پس از گذر از تقاطع بزرگراه امام خمینی(ره) و بولوار عدالت و میدان امام حسین(ع)، میدان آزادی، ایستگاه حر، میدان قائم، حافظیه، بولوار گلستان، میدان دلگشا، به کلبه منتهی می‌شود. ایستگاه میدان امام حسین(ع) ایستگاه مشترک بین خط یک و ۲ خواهد بود.

خط۳ نیز با ۱۶ کیلومتر طول پل معالی‌آباد را از طریق بزرگراه دکتر حسابی، شهرک‌های شهید بهشتی، حافظ، بزین، استقلال و گلستان به ایستگاه راه‌آهن شیراز ـ اصفهان و در ادامه به مرکز شهر صدرا متصل می‌کند. خط۴ نیز از میدان احسان در شمال غرب شیراز آغاز و با عبور از بولوارهای فرهنگ‌شهر، پاسداران و استقلال، به چهارراه گمرک و خیابان‌های مشیر کهنه و نو و دروازه کازرون، به بولوار مدرس منتهی می‌شود.
خط۵مترو شیراز قرار است از محله سعدی و باغ دلگشا شروع و با گذر از بولوار پیرنیا و بولوارهای زینبیه و دلاوران بسیج به جنوب شهر و شهرک کوشک میدان متصل شود. خط۶ مترو شیراز هم از بولوار مدرس آغاز می‌شود و با عبور از طول بولوار رحمت و بولوارهای شهید مطهری و زرگری، به ابتدای بولوار چمران خواهد رسید.