ایران راهی مطمئن برای وصل کردن شمال به جنوب
تین نیوز | درآمدهای حاصل از ترانزیت در شرایط کنونی یکی از شاخصهای مهم تجارت بینالملل به حساب میآید و موفقیت در این حوزه به مفهوم سهیم شدن در بازار بینالمللی حملونقل کالا و عبور از دروازههای تجارت بینالملل است؛امری که موجب شده تا کشورهای آسیاییها نیز این روزها با درک این موضوع تلاش مضاعفی را برای پیوستن به شاهراه جهانی و بهرهبرداری از این خوان نعمت در دستور کار خود قرار دهند؛ در این رهگذر دستاندرکاران حملونقل هند و پاکستان نیز در حالی که قدرتهای جنوب آسیا مشغول سرمایهگذاری روی استراتژی «یک مدار، یک راه» هستند در
تلاشاند تا خطوط تجاری خود را از طریق افغانستان و ایران گسترش دهند.
برای نمونه پاکستانیها در ماه آوریل امسال، در راستای توسعه کریدور اقتصادی خود با چین، قراردادی به ارزش ۴۶میلیارد دلار بر سر شبکه راهها، خطوط ریلی و خطوط لولهای به امضا رساندند. این توافق که سینکیانگ را به بنادر پاکستان مرتبط میکند، برای توسعه درونمرزی جاده ابریشم که بخشی از برنامه توسعه شبکه تجاری پکن است، انجام شد.
بابر بادات (Babar Badat) از انجمن عوامل حملونقل کالا پاکستان به نمایندگان در کنگره سالانه فیات (FIATA) ـ بزرگترین سازمان غیردولتی در زمینه حملونقل که در سراسر جهان نفوذ دارد ـ توضیح میدهد: کراچی با بازار غرب چین ارتباط دارد اما هنوز هم نیاز به جذب بازارهای بیشتر در منطقه محسوس است.
در بیشتر کشورهای اتحادیه اروپا و آ. سه. آن تجارت منطقهای ۴۵ تا ۵۵درصد تولید ناخالص ملی را در برمیگیرد. اما به دلیل نبود ارتباطات لازم در منطقه این رقم برای پاکستان بین ۴ تا ۵درصد است. پاکستان ظرفیت زیادی برای برقراری ارتباط با دیگر کشورهای منطقه دارد. از اینرو دولتمردان ما و عوامل دستاندرکار در صنعت لجستیک برای رسیدن به این مهم بسیار تلاش میکنند.
۳ مسیر برای کریدور اقتصادی چین و پاکستان
کریدور اقتصادی چین و پاکستان از ۳ مسیر تشکیل شده است. مسیر غربی تکیه بر حملونقل ترانزیتی از راه بندر گوادر به کراچی و داخل کشور دارد و مسیر میانی از راه کراچی به شمال میرود و به مسیر فعلی در مرکز کشور ختم میشود. اما پاکستان در تلاش خود برای برقراری ارتباط بنادر اقیانوس هند با بازار کشورهای مستقل مشترکالمنافع، روسیه و شمال اروپا یک مانع دارد و آن افغانستان است.
در اینباره بادات معتقد است: افغانستان با داشتن دو گذرگاه مرزی مشترک با پاکستان، بخش مهمی از کریدور تجاری محسوب میشود که روزانه صدها کامیون از آن عبور میکند. به اعتقاد او این کریدور تا ۳ سال آینده به بهرهبرداری خواهد رسید و تبدیل به «مسیر برتر» در منطقه خواهد شد. اما به نظر میرسد وجود یک مشکل بزرگ برنامههای پاکستان در افغانستان را با شکست مواجه کند، معضلی که به تامین امنیت در افغانستان بازمیگردد.
وی با تاکید بر اینکه مسیر پاکستان کاربردیترین و کوتاهترین مسیر است گفت: فقط یک علامت سوال در این مسیر وجود دارد و آن هم افغانستان است. ۴۳۵ کیلومتر این مسیر از خاک کشور جنگزده افغانستان میگذرد که برای کامیونهای باربری امنیت چندانی ندارد. در اینباره اگر پاکستان بتواند مسیر ۴۳۵کیلومتری پاکستان به تِرمزِ ازبکستان را مهار کند رویایش تحقق خواهد یافت.
با این همه به نظر میرسد ایده هندیها برای مسیر برتر که از منطقه بندر عباس در ایران آغاز میشود مطمئنتر از ایده پاکستانیها است. امیر کامات، عضو جامعه عوامل حملونقل هند، در اینباره میگوید: پروژهای که هندیها به دنبال آن هستند از بندرعباس ایران آغاز میشود. او میگوید: این مسیر تجاری از مدتها قبل وجود داشت. دولت هند از ما خواست تا درباره مسیر بندرعباس به سنپترزبورگ و تنگناهای این مسیر مطالعه کنیم پس از فرستادن آزمایشی کشتیهای کانتینربر به این مسیر، متوجه شدیم این مسیر ۴۰درصد کوتاهتر و ۳۰درصد ارزانتر از مسیر کانال
سوئز به بندرگاههای دریای بالتیک است.
کامات در ادامه به اشتیاق هند، ایران و روسیه برای گسترش این کریدور تجاری اشاره میکند و میگوید: به همین دلیل مذاکراتی هم برای تسهیل روند انجام شده است.
گفتههای فعالان حوزه حملونقل در حالی بیان میشود که قرار گرفتن ایران در مسیر تجارت آسیا و اروپا به دلیل وجود کشورهای هند و چین بهعنوان بزرگترین تولیدکنندگان جهان و کشورهای اروپایی بهعنوان مصرفکننده کالا نیز بر اهمیت حضور ایران در صنعت حملونقل لجستیکی جهان میافزاید.
بررسیها نشان میدهد اگر در این زمینه تدابیر مناسبی اتخاذ شود، ایران میتواند با جذب سرمایههای داخلی و خارجی و توسعه ناوگان حملونقل خود نقش زیادی در تجارت جهانی ایفا کند چراکه درآمدهای حاصل از ترانزیت در شرایط کنونی یکی از شاخصهای مهم تجارت بینالمللی به حساب میآید و موفقیت در این حوزه به مفهوم سهیم شدن در بازار بینالمللی حملونقل کالا و عبور از دروازههای تجارت بینالملل است.
ضرورت عبور از مرز چند کشور
گفتههای کارشناسان حوزه حملونقل در حالی بیان میشود که توسعه حملونقل ترانزیتی در ایران بیش از هر چیز وابسته به تقویت خطوط ریلی در بندرعباس است؛ امری که نشان میدهد ایران برای توسعه کریدورهای تجاری خود نیازمند توسعه شبکه ریلی در مسیر ترانزیت شمال به جنوب و غرب به شرق است. فعالان حوزه حملونقل همچنین توصیه میکنند ایران نباید خیلی روی ماشینهای ریلی قزاقستان و روسیه حساب باز کند. بررسیها همچنین نشان میدهد، دیگر کشورهای آسیایی نظیر بنگلادش نیز این روزها در حال تقویت خطوط تجاری خود هستند امری که این شائبه را به وجود میآورد که آیا
کریدورهای تجاری در منطقه قصد رقابت با یکدیگر را دارند یا تسهیل حملونقل کالا؟ سوالی که فعال حملونقل کشور پاکستان در پاسخ به آن میگوید: تمام کشورها باید کاری را انجام دهند که به نفعشان است.
آنچه ما انجام دادهایم و آن چه هند انجام داده است، برای آن است تا راهی برای خروج از سرزمین محصور در خشکی آسیایمیانه بسازیم. بله! کریدورهای مختلفی وجود دارد اما با تجارتهای منطقهای و داشتن سهمی هرچند اندک در اقتصاد کشورهای جنوب آسیا، ظرفیت رشد زیاد خواهد شد.
در اینباره عضو هیاترییسه انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران با اشاره به ظرفیتهای بخش حملونقل، ترانزیت و موقعیت مناسب ایران درکریدورهای بینالمللی حملونقل عنوان میکند: ایران در مهمترین مسیر کریدورهای ترانزیتی دنیا قرار دارد، کریدورهایی مانند شمال ـ جنوب، شرق ـ غرب، جاده ابریشم، راهشاهی و جاده مروارید که موقعیت ویژهای در این زمینه به ایران بخشیده است.
موقعیت ویژه در ترانزیت برای ایران
سیدهفاطمه مقیمی در گفتوگو با صمت از کریدورهای شمال – جنوب، شرق - غرب، جنوب آسیا و تراسیکا به عنوان ۴ کریدور مهم ارتباطی جهان یاد میکند و میگوید: بخشی از مسیر هر یک از این کریدورها در ایران واقع شده که این امر موقعیت ویژهای در ترانزیت برای ایران ایجاد کرده است. موقعیت سوقالجیشی کشور، دسترسی به دو دریا و اقیانوس آزاد و وجود ۱۵کشور همسایه از دیگر امکانات بالقوه ایران محسوب میشود که مقیمی با اشاره به آنها تصریح کرد: با استفاده خردمندانه از ظرفیتهای ترانزیتی به خوبی میتوان آن را جایگزین درآمدهای نفتی کند.
عضو هیاترییسه انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران مشکلات موجود بر سر راه استفاده بهینه از کریدور شمال به جنوب را تشریح میکند و میگوید: متاسفانه قوانین و مقررات ترانزیت با مشکلات جدی روبهروست. اگر میخواهیم در جامعه جهانی فعالیت کنیم، حداقل باید قوانین داخلی را با قوانین جهانی یکسان و هماهنگ کنیم. وی ادامه میدهد: در انتخاب یک مسیر ترانزیتی گزینههای سرعت، قیمت و امنیت تعیینکننده هستند که در این میان امنیت مسیر ایران به نسبت دیگر کشورهای منطقه بهطور کامل تایید شده است. به گفته مقیمی، درباره قیمت هم بهدلیل ارزانی سوخت
و نیروی کار میتوانیم قیمتهای پایینی ارائه دهیم؛ اما آنقدر قوانین دست و پاگیر و شرایط سنگین وجود دارد که بیشتر مانع کار میشوند تا روانسازی و تسهیل موقعیت کشور.