تعبیر وارونه وارانتی خودرو در ایران
تین نیوز | «شرکتهای خدمات پس از فروش شرایط اقتصادی مناسبی ندارند. مردم از رفتار شرکتها راضی نیستند. هزینههای خدمات در شبکه نمایندگیها بالاست. ارائه خدمات زمانبر است.
وارانتی در ایران معنا ندارد.» اینها و مواردی از این دست، گلایهها و چالشهای صنعت خدمات پس از فروش خودرو در کشور از نگاه مصرفکنندگان هستند. بازرسی خدمات خودرو در ایران بهوسیله ارزیابی شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران و بر اساس قانون حمایت از حقوق مصرفکنندگان خودرو مصوب مجلس شورای اسلامی، آییننامه اجرایی قانون حمایت از حقوق مصرفکنندگان خودرو مصوب هیات وزیران و دستورالعمل شرایط و ضوابط خدمات پس از فروش صنعت خودرو مصوب
وزارت صنعت، معدن و تجارت موردارزیابی قرار میگیرد.درحالحاضر صنعت خدمات پس از فروش برای بسیاری از خودروسازان جهانی سودآوری بیشتری نسبت به تولید خودرو دارد زیرا پس از رسیدن محصول بهدست مشتری، ایجاد رضایت از طریق تامین قطعات موردنیاز و ارائه خدمات تعمیرگاهی مناسب و... هنری است که با عنوان حفظ وفاداری مصرفکننده در مدت سالهای مصرف از آن یاد میشود و از آنجایی که خودرو عمر مصرف بالایی دارد، نیاز به ارائه خدمات گستردهای به همراه خواهد داشت.
کیفیت خودرو، چالش اصلی خدمات پسازفروش
خدمات پس از فروش حق مشتری است و این موضوع به عنوان یک اصل در صنعت خودرو مطرح میشود. در این صنعت علاوه بر استانداردهای بینالمللی، هر شرکت خودروساز استانداردهای خاصی را برای خود تعریف میکند و در این بین به گفته معاون اجرایی شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران، در فضای رقابتی صنعت خودرو در دنیا، بیشتر استانداردهای خدمات پس از فروش به استانداردهایی برمیگردد که در کارخانه تعیین میشود و هر شرکت استانداردهای خدمات پس از فروش جداگانهای دارد، هرچند کلیات این استانداردها شبیه به هم است.
سعید تاجیک درباره رعایت استانداردهای بینالمللی خدمات پس از فروش در ایران اظهار کرد: از آنجایی که فضای رقابت در ایران کمتر است، وزارت صنعت، معدن و تجارت براساس مشکلات و نیازهای مردم و همچنین قانون حمایت از حقوق مصرفکنندگان ضوابطی را در این زمینه تدوین کرده که در این برنامه استانداردهای بینالمللی مدنظر قرار گرفته است.
وی اضافه کرد: به طور کلی خدمات پس از فروش ایران در بخش زیرساختها چیزی کمتر از کشورهای توسعهیافته ندارد. به طوری که در بازدید از نمایندگیهای شرکتهای خودروساز بزرگ مشخص شد که این نمایندگیها در زمینه امکانات، تجهیزات و... با شرکتهای ایرانی تفاوت زیادی ندارند و چالش خدمات پس از فروش در ایران، کیفیت برخی از محصولات است.به اعتقاد تاجیک، اگر خودرویی با کیفیت تولید شود، بیتردید به خدمات پس از فروش کمتری نیاز دارد و رضایت مشتریان بیشتر جلب خواهد شد. از سوی دیگر هر اندازه کیفیت خودرو پایین باشد، ضریب مراجعه به تعمیرگاه بیشتر از حد جهانی میشود،
بهگونهای که با اضافه کردن استانداردهای بیشتر، رضایت خریدار نیز بهطور کامل جلب نخواهد شد. این فاصله در خدمات پس از فروش کشور نسبت به سطح بینالمللی به وجود میآید.
با توجه به سخنان معاون اجرایی شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران، اگر از موضوع کیفیت بگذریم، به نظر میرسد، خواسته مشتریان ایرانی با توجه به امکانات موجود در شرکتهای خدمات پس از فروش برآورده خواهد شد اما اکنون این پرسش مطرح میشود که با این شرایط چرا مشتریان از نحوه خدماتدهی رضایت کامل ندارند؟ بخشی از پاسخ این پرسش با رفتار کارکنان این شرکتها با مشتری ارتباط مستقیم دارد.
رفتاری که بهوسیله شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران موردارزیابی قرار میگیرد.تاجیک در این زمینه توضیح داد: در حوزه خدمات پس از فروش در شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران، ۲ مدل نظارتی وجود دارد که یک بخش به استانداردها اختصاص دارد و بخش دیگر در ارتباط با سنجش میزان رضایت مشتریان است. در این قسمت از تمام مسائل مربوط به رفتار با مشتریان و کیفیت عملکرد با مشتریان نظرسنجی بهعمل میآید.
وی تصریح کرد: این فرآیند رخدادهایی که در شبکه نمایندگیهای مجاز اتفاق میافتد را رصد میکند. بهطور تقریبی روزانه با ۴ هزار نفر از مردم ارتباط تلفنی برقرار کرده و نظر آنها را در ارتباط با خدماتی که در یک ماه گذشته دریافت کردهاند جویا میشویم و این نظرات را به وزارت صنعت، معدن و تجارت و همچنین شرکتها و نمایندگیها منتقل کرده، بنابراین علاوه بر کیفیت خودرو و خدمات، رفتار با مشتریان را موردتوجه قرار میدهیم.
معاون اجرایی شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران با بیان اینکه در سال گذشته ۸/۴ میلیون نفر به شبکه نمایندگیهای مجاز مراجعه کردهاند که این تعداد رقم قابل توجهی است، گفت: در این شرایط اگر یک درصد آنها از خدمات ناراضی باشند، معادل ۸۴ هزار نفر در سطح کشور خواهد بود و کافی است همین تعداد موجی از نارضایتی را به راه بیندازد.
تاجیک در ادامه به ارزیابی خدمات پس از فروش در چند هفته گذشته پرداخت و اظهار کرد: بعد از آخرین جلسه شورای سیاستگذاری صنعت خودرو و تاکید وزیر صنعت، معدن و تجارت روی خدمات پس از فروش به همراه برگزاری همایش «بررسی وضعیت خدمات پس از فروش خودرو»، نقطه عطفی در این زمینه به وجود آمد زیرا در همایش، تمام شرکتها میثاقنامهای را امضا کردند و متعهد شدند که در سطح کلاس جهانی به مردم خدمت کرده و حقوق مصرفکنندگان را تامین کنند. از سوی دیگر وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز پیگیریهایی را در اینباره انجام داده است که مجموع این اقدامات در چند هفته گذشته نشان
میدهد صنعت خودرو در بخش خدمات پس از فروش شاهد اقدامهای خوبی خواهد بود.
مشکلات اقتصادی شرکتهای خدمات پس از فروش
موضوع خدمات پس از فروش تنها به صنعت خودرو اختصاص ندارد اما این موضوع در محصولی به نام خودرو بیشتر مورد توجه قرار میگیرد. به اعتقاد معاون کالا و خدمات انجمن ملی حمایت از حقوق مصرفکنندگان، در بحث خدمات پس از فروش در بین محصولات، بیشترین تمرکز روی صنعت خودرو بوده است و مسئولان وزارت صنعت، معدن و تجارت به آن توجه دارند. همچنین دستورالعمل، آییننامهها و ارزیابیهای بهروزتری نسبت به دیگر مجموعهها برای آن در نظر گرفته میشود.
صادق بشیری تصریح کرد: صنعت خدمات پس از فروش در ایران نسبت به سالهای گذشته روند صعودی طی کرده و هر سال پایش میشوند، به گونهای که تعداد نمایندگیهای رتبه یک در این زمینه بسیار اندک بود اما در حالحاضر رشد خوبی داشته است. به گفته وی، بیش از ۴ هزار شرکت خدمات پس از فروش هر سال بهوسیله شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران موردارزشیابی قرار میگیرد و ارزیابیهای بهدست آمده به شرکت خودروساز و مسئولان صنعت خودروسازی کشور ارائه میشود.
وی با بیان اینکه درحالحاضر مشکلاتی در این صنعت به چشم میخورد که یک بخش آن به شرایط اقتصادی نمایندگیهای خدمات پس از فروش بازمیگردد، گفت: در شرایط فعلی برای برخی نمایندگیها، این فعالیت صرفه اقتصادی ندارد.
از یک طرف تمرکز بر ارزیابیها، هزینههایی را برای آنها ایجاد کرده و از طرف دیگر مراجعهکنندگان به این نمایندگیها نیز انتظار خدمات رایگان دارند.بشیری ادامه داد: همچنین خدمات پس از فروش در دوران وارانتی (دوران تعهد خودروسازان به تامین قطعات) در پوشش نیازها و حفظ مشتریان خودرو موفق نبوده است.
اگرچه با فشار ارزیابیها روند مثبتی در بخش توسعه و ارتقای سطح کیفی خدمات پس از فروش به وجود آمده اما این شرکتها فرصت جذب تمایلات و رغبت مشتری برای مراجعه در دوران وارانتی را از دست دادهاند؛ حوزهای که برای این صنعت درآمدزاست اما در حالحاضر مردم ترجیح میدهند، خارج از این شبکه نمایندگیها نیازهای خود را تامین کرده و یکی از دلایل آن را گرانی ارائه خدمات در این شرکتها عنوان میکنند، همچنین از زمانبر بودن خدمات راضی نیستند.