بانکداری اسلامی، آرزو یا واقعیت!
وبلاگ تین نیوز | در سالهای جوانی و دانشجویی پیش از انقلاب با كتابهای اقتصاد اسلامی آیت ا... شهید محمدباقر صدر و مرحوم دكتر تواناییانفرد و مرحوم استاد رضا اصفهانی و امثال آنها حال و هوایی داشتیم و گمان میكردیم با نظریات اقتصاد اسلامی این عزیزان میتوان دنیا را گلستان کرد.
امروز پس از گذشت سالها از انقلاب و سخنرانیها و كتاب و همایش در باب اقتصاد و بانكداری اسلامی محصولی كه در پیش روی ماست نشانی از آن روزها ندارد. به راستی آیا با این همه هیاهو و قیل و قال در بین صاحب نظران اقتصادی كه هم مسلمان هستند و هم دانش بانكداری و اقتصاد جهانی را میشناسند چه كسی میتواند ادعا كند كه اقتصاد و بانكداری اسلامی اولا طرحی قابل تدوین و علمی و ثانیا عملی و اجرایی است؟
آنچه مسلم است اینكه بانكداری امروز در كشور ما نه بانكداری علمی مفید و مولد جهانی و بینالمللی است و نه بومی، ملی و احیانا اسلامی. حاصل عملكرد بانكداری در سه دهه گذشته از چند نظر قابل بررسی و آسیبشناسی است. 1- بانكها تا به امروز چقدر توانستهاند در مساله رشد و توسعه ملی و منطقهای مفید و موثر باشند؟ 2- بانكها تا به امروز چقدر توانستهاند به نفع تولید و امنیت سرمایهگذاری داخلی عمل كنند؟ 3- بانكها تا به امروز چقدر توانستهاند در جهت پر كردن شكاف و فاصله طبقاتی و كمك به اقشار آسیبپذیر جامعه اقدام نمایند؟ 4- بانكها تا به امروز چقدر
توانستهاند گردش پول و سرمایه را به سمت و سوی تولید، اشتغال و صادرات سوق دهند؟ 5- بانكها تا به امروز چقدر توانستهاند به روشهای علمی در زمینه سیاستهای پولی و مالی در عرصههای ملی، منطقهای و بینالمللی عمل كنند؟
امروز متاسفانه نتیجه سه دهه عملكرد بانكها در كشور ما عبارت است از: 1- تنوع و تعدد انواع و اقسام قارچ گونه بانكهای تاسیس شده در كشور در حالی كه این بانكها با نامها و نشانهای رنگارنگ و پرطمطراق همگی به لحاظ عملكردی سر و ته یك كرباساند! 2- بانكهای ما در این سالها با پول مردم به جای خدماترسانی مولد در یك مسابقه و رقابت ناسالم مردم را به سوی اقتصاد ناسالم و دریافت بهره از سپردهگذاری تشویق نموده كه حاصل آن چیزی جز ایجاد یك جامعه تنبل و غیرمولد نبوده است. 3- بانكهای ما در این سالها با پول مردم در بهترین نقاط شهرها اقدام به خرید زمین و
ساختمان نموده و در یك مسابقه و رقابت ناسالم بر تعداد شعب خود افزوده و به جای كیفیت خدماترسانی به كمیت پرداخته و ساختمانهای لوکس شانه به شانه هم در راسته خیابانها و بازارها بنا كرده و برافراشتهاند.
4- بانكهای ما در این سالها با پول مردم در جهت علمی و عملی كردن موضوع قرضالحسنه كه یك امر مهم اسلامی در حل مشكلات امت مسلمان است هیچ اقدام جدی و اساسی انجام ندادهاند. 5- بانكهای ما در این سالها با پول مردم وامهای كوچك و بزرگ با بهرههای سنگین به تولیدكنندگان و مصرفكنندگان داده و حاصل آن چیزی نبوده جز ایجاد مشکل برای مردم و بعضا مصادره اموال و زندانی شدن خانوادههای آبرومند كه قصد اشتغال و ایجاد كاری شرافتمندانه برای خود داشتهاند. 6- بانكهای ما در این سالها با پول مردم به جای بانكداری، بنگاهداری كرده و در یك مسابقه و رقابت
ناسالم با یكدیگر اقدام به تاسیس شركتهای خانمانسوز سرمایهگذاری نموده و بلای جان اقتصاد و مردم شدهاند.
7- بانكهای ما در این سالها با پول مردم به جای فرهنگسازی و كمك در زمینه تولید، اشتغال، خدمات، ازدواج، تحصیل و دهها ضرورت زندگی مردم تنها به سود یكطرفه خود فكر كرده و پول مردم را در جهت ثروت خود تصاحب نموده و در قراردادهای مشاركت در سود شریك بوده ولی در زیان همه ضرر و خسارت را متوجه سرمایهگذاران نمودهاند. 8- بانكهای ما در این سالها با پول مردم به جهت نگاه سودجویانه نوعی رانتخواری را به نفع ثروتمندان جامعه و تضعیف اقشار آسیبپذیر به وجود آوردهاند.
9- بانكهای ما در این سالها با پول مردم به جای آنكه فقط مبادرت به ماموریت بانكداری خود نمایند و كارمزد مختصری بابت امانتداری پول مردم بگیرند، خود به عنوان سرمایهگذار و ارباب پولهای كلان را در بخشهای زودبازده، اقتصاد خدماتی كاذب، دلالی و واسطهگری سوق داده و اقتصاد و پول ملی را تضعیف كرده و به مفاسد اقتصادی دامن زدهاند. خلاصه آنكه حاصل عملكرد سه دهه بانكداری امروز ما چیزی نیست جز روابط اقتصادی ناسالم و كاذب كه در نهایت منجر به تورم، گرانی، ركود اقتصادی و كاهش ارزش پول ملی شده است.