پای قطار تاجیکها به ایران باز میشود
تین نیوز | بمبگذاری و انفجار در خط آهن ایران ـ ترکیه، تنها مسیر ریلی مسافری برونمرزی ایران را در هفتههای گذشته خبرساز کرد و باعث شد، شرکت راهآهن تا برقراری امنیت کامل از اعزام قطار به این کشور خودداری کند.
اما از آنجا که گسترش مناسبات ریلی مسافری با کشورهای همسایه یکی از دستورکارهای همیشگی راهآهن کشورمان است، بررسی مسیرهای جدید و مذاکره در این باره همواره ادامه دارد. در این میان تاجیکها بدشان نمیآید در صورت فراهم شدن زیرساختها با ایرانیها رفت و آمد ریلی داشته باشند.
در حال حاضر ترانزیت ریلی ایران با کشورهای منطقه از جمله روسیه، قزاقستان، ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان و ترکمنستان فعال است اما در بخش مسافری، هنوز ارتباطات ریلی گستردهای میان ایران و کشورهای همسایه برقرار نشده است.
آنطور که در سایت راهآهن جمهوری اسلامی ایران آمده است، هماکنون مسیرهای خارجی قطارهای ایران، به وان و آنکارا در ترکیه ختم میشود. در واقع آنطور که عباس نظری، مدیرکل امور بینالملل این شرکت به صمت میگوید، تنها مسیر مسافری خارجی فعلی، مسیر ایران ـ ترکیه (تهران ـ آنکارا) است؛ مسیری که البته این روزها به خاطر حملات تروریستی رخ داده در خاک ترکیه نسبت به قطار، اتوبوس و کامیونهای ایرانی، در ایستگاه ایران متوقف شده است.
تنها مسیر ریلی مسافری ایران تاکنون شاهد تغییرات برنامهای متعددی بوده است. به گفته مدیرکل امور بینالملل راهآهن، این خط آهن از کویته در پاکستان تا زاهدان در سیستان و بلوچستان، از آنجا تا تهران و سپس به تبریز و وان و آنکارا و استانبول ترکیه گسترده شده است و به همین دلیل هم پیشتر، علاوه بر مسیر تهران ـ آنکارا، مسیرهای تهران ـ دمشق، کویته ـ زاهدان و تهران ـ استانبول فعال بوده اما هر یک به دلیلی در حال حاضر متوقف مانده است.
حسن موسوینژاد، مدیرعامل شرکت رجا که جابهجایی مسافر در تنها مسیر بینالمللی ایران را بر عهده دارد، درباره اتصالات برونمرزی راهآهن ایران میگوید: در حال حاضر راهآهن ایران از ۵ نقطه عمده به کشورهای همسایه متصل است؛ مرز رازی در ترکیه، مرز جلفا در ارمنستان که البته در حال حاضر غیرفعال است، مرز اینچهبرون که بهتازگی افتتاح شده است، راهآهن سرخس که از آغاز به کار آن ۱۵سال میگذرد و میرجاوه در سیستان و بلوچستان که ایران در آن، به پاکستان وصل میشود.
موسوینژاد در بیان جزئیات محدود شدن قطارهای مسافربری فعال در مسیرهای خارجی به تهران ـ آنکارا اظهار میکند: تا پیش از این، این قطار تا مقصد استانبول میرفت که در حال حاضر با توجه به تغییراتی که در این محور از سوی دولت ترکیه در حال اجرا است، به آنکارا ختم میشود. این قطار هفتهای یکبار از تهران به سمت ترکیه رفته، در دریاچه وان مسیر ریلیاش قطع میشود و دوباره با استفاده از واگنهای ترکیه انتقال مسافران ادامه پیدا میکند.
وی میافزاید: مسیرهای مسافرتی دیگری نیز در ایران فعال بوده که متاسفانه در حال حاضر امکان فعالیتشان وجود ندارد. به عنوان مثال پیشتر این قطار تا دمشق نیز میرفت اما با توجه به جنگ در سوریه، این مقصد نیز حذف شده است. همچنین خط تاریخی جلفا ـ مسکو در گذشته در ایران بوده که از سوی دولت سابق روسیه تمام خطوط ریلی آن برچیده شده و درحال حاضر امکان انتقال آن وجود ندارد.
موسوینژاد درباره وضعیت قطارهای گردشگری در مسیرهای شمال شرق و شرق کشور میگوید: در این حوزه تاکنون بحث قطارهای مسافرتی مطرح نبوده اما درصدد هستیم با پیگیری مقدمات لازم برنامهریزیهای مورد نیاز برای آن را انجام دهیم. البته در مسیر میرجاوه با توجه به تفاوت عرض ریلی قطارهای ایران نسبت به مسیر پاکستان، قطارهای مسافرتی برای پیشروی در مرز با مشکل مواجه میشوند که برطرف شدن این مشکل به برنامهریزیهای کلان احتیاج دارد.
گسترش خطوط مسافری از تهران تا اروپا
با همه وقایع رخ داده و با توجه به محدودیتهای شکل گرفته، راهآهن جمهوری اسلامی ایران همچنان علاقهمند به توسعه مسیرهای مسافری بینالمللی، به ویژه با کشورهای همسایه است.
عباس نظری، مدیرکل امور بینالملل شرکت راهآهن از علاقهمندی تاجیکها به آغاز تبادلات ریلی مسافر بین ایران و این کشور خبر میدهد و به میگوید: تاجیکستان علاقهمند است، قطار مسافری بین ایران و تاجیکستان برای جابهجایی مسافر تردد کند که در این زمینه مذاکرات اولیه انجام شده است. به گفته وی یکی از مشکلات موجود در این مسیر، تفاوت میان ویژگیهای فنی و عرض خطوط ۲ کشور است که ایجاد این مسیر را دشوار میکند.
وی افزود: با توجه به اینکه این درخواست از سوی کشور تاجیکستان مطرح شده، در حال بررسی شرایط هستیم البته عرض متفاوت خطوط، کار را دشوار میکند. بنابراین باید شرایط را بسنجیم.
سفر گردشگران اروپایی به ایران با قطار که از سال گذشته در چند تردد مختلف انجام شد، شاید بتواند پیشزمینهای برای توسعه قطارهای برنامهای ایران و اروپا باشد. نظری در این باره میگوید: بحث راهاندازی قطارهای بینالمللی، یک بحث درازمدت است. به عنوان مثال راهاندازی قطار سریعالسیر ایران ـ اروپا یکی از برنامههای بلندمدت است که در این باره باید پیش زمینههای زیادی فراهم شود. وی تاکید کرد: در این زمینه اراده و ایده در شرکت راهآهن وجود دارد اما به طور قطع نیازمند سرمایهگذاری درازمدتی هستیم.
اهمیت و ضرورت گسترش قطارهای مسافری بینالمللی ایران با توجه به سخنان مدیرکل اتحادیه بینالمللی راهآهنهای دنیا (یوآیسی) درباره لزوم توسعه قطار سریعالسیر در خاورمیانه، بیشتر آشکار میشود.
«ژان پییر لوبین» سال گذشته در پیامی به مناسبت برگزاری سمینار بینالمللی امور مسافری و سیستمهای ریلی سریعالسیر «یوآیسی» در تهران گفت: «یوآیسی» از توسعه ترافیک ریلی در منطقه خاورمیانه حمایت میکند. این توسعه شامل پروژههای مهم مدرنیزه کردن در ایران در زمینه سرویسهای مسافری، صدور بلیت، فناوری اطلاعات و بازاریابی است.
توسعه سرویسهایی با قابلیت عملکرد بالا در ایران، توسعه قطار سریعالسیر در منطقه یعنی مجمع منطقهای خاورمیانه، توسعه ایستگاههای بعدی و نیز تعریف و رصد پروژههای مهم بینالمللی یعنی اتصال شبکههای سریعالسیر آسیا و اروپا از دیگر اقدامات «یوآیسی» در این زمینه است.
اگرچه در حال حاضر تنها مسیر مسافری ریلی بینالمللی ایران یعنی تهران ـ آنکارا، به دلیل مشکلات متوقف شده، اما به نظر میرسد تلاش راهآهن ایران برای توسعه این خطوط متوقف نشده است.
از سوی دیگر به نظر میرسد، امکان استفاده از برخی خطوط ترانزیتی موجود برای حوزه مسافری نیز قابلبررسی است. به عنوان مثال راهآهن گرگان ـ اینچهبرون که ۳ کشور ایران، ترکمنستان و قزاقستان را به هم متصل کرده است، چند ماه پیش افتتاح شد و شاید بتوان در کنار استفاده باری، برای ترددهای مسافری در این خط آهن نیز برنامهریزی کرد.