◄ جایگاه هوانوردی عمومی در ایران
تین نیوز | هوانوردی عمومی یکی از مهم ترین منابع درآمدی برای کشورها به شمار می رود به گونه ای که در برخی کشورهای توسعه یافته، بخش وسیعی از ناوگان هوایی غیر نظامی (سویل) متعلق به بخش خصوصی بوده و درصدی از تولید ناخالص ملی این کشورها از طریق این صنعت ایجاد می شود. در ایران نیز چند سالی است راه اندازی مراکز هوانوردی و توسعه این صنعت مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش تین نیوز، یکی از حوزههای پربازده و روبه رشد در صنعت هوانوردی، بخش هوانوردی عمومی است که امروزه سهم قابل توجهی را در تامین نیازهای مربوط به حمل و نقل اشخاص و بعضا کالا در کشورهای پیشرفته و به ویژه در کشورهای در حال توسعه به خود اختصاص میدهد.
هوانوردی عمومی شامل همه فعالیت های طراحی، ساخت، تعمیر و نگهداری، پرواز، فعالیت های صنعتی، آموزشی، پژوهشی، مشاوره ای، اجتماعی و فرهنگی مربوط به هواپیماهایی است که در خارج از حوزه هوانوردی نظامی و ایرلاین های دارای پروازهای از پیش برنامه ریزی شده و موسسات مجوز گیرنده حمل و نقل هوایی تجاری متعارف صورت می گیرد.
بر اساس آمارهای موجود، هوانوردی عمومی یکی از مهم ترین منابع درآمدی برای کشورها به شمار می رود به گونه ای که در برخی کشورهای توسعه یافته، بخش وسیعی از ناوگان هوایی غیر نظامی (سویل) متعلق به بخش خصوصی بوده و درصدی از تولید ناخالص ملی این کشورها از طریق این صنعت ایجاد می شود.
به عنوان نمونه در میان هواپیماهای غیر نظامی موجود در دنیا، بیشترین تعداد هواپیماها در بخش هوانوردی عمومی قرار دارد و از جمله در ایالات متحده آمریکا از بین 260 هزار فروند هواپیما، 240 هزار فروند هواپیما متعلق به این بخش و 20 هزار فروند متعلق به خطوط هوایی است.
در ایران اواخر سال 1389 قراردادی با عنوان«راه اندازی مراکز هوانوردی عمومی و نهادینه کردن آن در صنعت هوایی کشور» به منظور بهره مندی از فناوری های نرم جهت توسعه شبکه هوایی کشور با کاربردهای تاکسی هوایی، امداد و نجات، توسعه گردشگری، آموزش های خلبانی، حمل و نقل هوایی کارکنان شرکت های دولتی و غیر دولتی و با هدف ارائه خدمات پروازی به عموم جامعه، میان معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و سازمان صنایع هوایی به عنوان مسوول و مجری طرح با اعتباری معادل 60 میلیارد ریال به امضا رسید.
با اجرای طرح کلان ملی هوانوردی عمومی کشور، اهداف دیگری نیز از سوی معاونت علی و فناوری ریاست جمهوری به عنوان برنامه های آینده در دستور کار قرار گرفته است به گونه ای که، پیش بینی می شود اجرای این طرح بتواند راهگشای فعالیت های جدید علمی و فناوری در حوزه هوانوردی عمومی کشور باشد.
هوانوردی عمومی از اولویت های معاونت علمی و فناوری رئیس جمهوری است
در این راستا سورنا ستاری می گوید هوانوردی عمومی از اولویت های ماست و هر چه بخش خصوصی وارد این صنعت شود حمایت می كنیم.
به گفته وی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری تلاش می كند تا در همه حوزه ها، سرمایه گذاری ها را به بخش خصوصی كه در حوزه دانش بنیان فعالیت می كند اختصاص دهد.
وی در ادامه می گوید شركت های دانش بنیان می توانند از تسهیلاتی مانند معافیت گمركی و وام های كم بهره صندوق نو آوری از 300 تا یك میلیون تومان، همچنین تسهیلات لیزینگ 8 درصد استفاده كنند ضمن اینكه اگر افراد فعال در شركتهای دانش بنیان درآن مجموعه نقش موثر داشته باشند می توانند از معافیت سربازی استفاده كنند.
بر اساس این گزارش، یعقوب انتصاری مسئول کارگروه هوانوردی عمومی ستاد توسعه فناوری هوایی از تدوین طرح تبلیغات یک ساله برای نهادینه کردن و گسترش هوانوردی عمومی در کشور خبر می دهد و می گوید در راستای نهادینه کردن هوانوردی عمومی در جامعه، طرحی مبنی بر تبلیغات 9 ماهه تا یک ساله به صورت همهگیر و گسترده داریم تا بر اساس آن، عموم مردم با این موضوع بیشتر آشنا شوند.
وی می گوید این تبلیغات در رسانههای عمومی اعم از صدا و سیما، روزنامهها و حتی مجلات منتشر میشود و انواع کاربرد صنعت هوانوردی عمومی مانند کاربردهای تفریحی، شخصی، آموزشی و حتی حمل و نقل هوایی به آنها معرفی میشود.
به گفته انتصاری به منظور گسترش و ترویج فرهنگ هوانوردی عمومی در کشور، در قالب طرح کلان ملی، هماینک 15 مرکز هوانوردی در کشور راهاندازی شده و توسعه این مراکز نیز در دستور کار قرار گرفته است.
چالش های پیش روی هوانوردی عمومی
سخنان مسئول کارگروه هوانوردی عمومی ستاد توسعه فناوری هوایی، در حالی مطرح شده که مهدی ایرانمنش مدیر انجمن ملی پرواز ایران، می گوید هوانوردی عمومی در سال های پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی متوقف گردید. در واقع پس از ادغام شرکت های ایرتاکسی، ایرسرویس، هورآسمان و پارس ایر هوانوردی عمومی ایران کنار گذاشته شده و رسماً صنعت هوانوردی به سمت ایرلاین ها و ایرلاین داری محض متمرکز گردید.
به گفته ایرانمنش وقوع جنگ تحمیلی، تحریم های یکجانبه و بسیاری موارد دیگر موجب توقف کامل و رشد منفی این صنعت گردید. رشد منفی به این منظور که علاوه بر اینکه به ناوگان هوانوردی عمومی وسیله پرنده ایی اضافه نگردید بلکه تعداد وسایل پرنده موجود نیز کاهش یافت.
ایرانمنش در ادامه می گوید تا سال 1377 مرکز فنون هوانوردی تنها مرکز ارائه دهنده خدمات هوانوردی عمومی و آموزش خلبانی در ایران به شمار می رفت.از سال 1377 تا سال 1380 سه مدرسه خلبانی خصوصی مجوز خود را اخذ نمودند و روزنه امیدی در هوانوردی عمومی کشور ایجاد گردید.
وی توضیح می دهد که در سال 80 در سازمان هواپیمایی، گروه نظارت بر وسائل پرنده فوق سبک به ریاست خلبان اردشیری تشکیل و در حال حاضر قریب به 200 فروند وسیله پرنده در رده هوانوردی عمومی از فوق سبک تا سبک در کشور در حال پرواز است.
ایرانمنش، خلاصه کردن هوانوردی عمومی در رده فوق سبک را از دلایل عدم رشد این صنعت می داند و می گوید بر اساس قوانین هوانوردی عمومی به وسایل پرنده تا وزن هنگام برخواستن 600 کیلو گرم در ورزشهای هوایی واسپرت طبقه بندی شده است. از سوی دیگر ایر تاکسی ها،ایر سرویس ها، خدمات هلی کوپتری، خدمات هوایی خاص و بسیاری از موارد دیگر در رده هوانوردی عمومی قرار گرفته است.
وی عدم وجود فرهنگ کافی در زمینه هوانوردی، بروز سوانح هوایی متعدد در سال های اخیر در رده فوق سبک، فقدان ناوگان سبك و برد کوتاه متناسب با فرودگاه های کوچك، تعدد مراجع تصمیم گیری و فقدان مدیریت یكپارچه در صنعت هوانوردی، کاهش انگیزه مشارکت بخش خصوصی و سرمایه گذاران داخلی در احداث زیرساخت ها و خرید هواپیما، و نارسایی نظام بانکی و واریزی را از مشکلات صنعت هوانوردی عمومی می داند که مانع رشد آن شده است.
صنایع هوایی در حوزه گردشگری بر هوانوردی عمومی تکیه دارد
در مقابل، منوچهر منطقی رئیس سازمان صنایع هوایی کشور معتقد است کشور توجه ویژهای بر بحث هوانوردی عمومی دارد و می گوید کشور ما چشماندازهای بدیع و دیدنی کم ندارد و همه جاهایی که این چشماندازها هست شما میتوانید با هواپیماهای سبک بروید و از این چشماندازهای دیدنی لذت ببرید.
وی تاکید می کند که صنایع هوایی در حوزه گردشگری بیشتر روی هوانوردی عمومی تکیه دارد و می گوید هوانوردی عمومی یعنی هواپیمایی که میتواند با هزینه خیلی کم بیاید و در جاهای مختلف استفاده شود و زمینهای ایجاد کند که همه بتوانند از آن استفاده کنند. در این حوزه هواپیماهای ۲، ۴ و ۶ سرنشین خواهیم داشت که از همان کریدورهای هوایی اصلی و موجود کشور استفاده میکنند.
وی در ادامه می گوید: ما در بخش هوانوردی عمومی، برنامهریزی وسیعی داریم چون این بخش متعلق به بخش خصوصی است. بخش خصوصی باید سرمایهگذاری وسیعی روی این حوزه انجام و آن را توسعه دهد.
به گفته منطقی برای ساخت هواپیمای دو نفره، سه مجموعه خصوصی در حال کار هستند و برای ساخت هواپیمای شش و هشت نفره، نیز یک مجموعه دولتی متولی کار است و تلاش داریم تا ۵۱ درصد سهام این مجموعه خصوصیسازی شود تا مشارکت بخش خصوصی در این موضوع افزایش پیدا کند.
یادآور می شود همه این موضوعات در حالی مطرح می شود که سازمان هواپیمایی کشوری به عنوان حاکمیت هوانوردی ایران می تواند نسبت به ایجاد فضا برای حضور سندیکاها و تشکل های صنفی به عرصه هوانوردی اقدام و با برون سپاری امور مربوطه در رده هوانوردی عمومی و نگاه توسعه ای به این صنعت بر توسعه و افزایش ناوگان سبک کشور، بخش خصوصی را همراه و پشتیبان باشد.