حرکت قطارهای فرسوده روی ریل نوسازی
تین نیوز | تا پایان امسال ۴۰۰ واگن مسافری به ناوگان ریلی کشور اضافه خواهد شد تا گام دیگری از پروژه نوسازی ناوگان فرسوده ریلی از سوی دولت یازدهم برداشته شود. این خبر را عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی در فروردین امسال اعلام کرد.
آخوندی که از ابتدای حضور در مسند وزارت، نوسازی ناوگان ریلی را از اولویتهای خود اعلام کرده بود، معتقد است برای نوسازی ۵۰۰ تا ۶۰۰ واگن فرسوده فعلی، به سرمایهگذاری جدی بخش خصوصی نیاز است. به گفته او، در برنامه پنجم توسعه بیش از ۳ هزار واگن جدید قطار به حملونقل مسافری و ۲ هزار واگن به حملونقل ریلی اضافه میشود.
با توجه به اینکه مسافرت با قطار، حملونقلی ایمن است و نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا دارد، توسعه این نوع حملونقل، نیازمند حمایتهای قانونی و تسهیلاتی دولتهاست. مجید بابایی، عضو انجمن صنفی شرکتهای ریلی در گفتوگو با صمت معتقد است نوسازی ناوگان مسافربری ریلی، هم در حفظ ایمنی و هم در حفظ و افزایش کیفیت خدمات به مشتریها موثر خواهد بود.
وی با تاکید بر اهمیت سرمایهگذاری در ناوگان ریلی مسافری، گفت: در این بخش در چند سال گذشته تعدادی واگن جدید وارد شبکه شده اما هنوز میزان سرمایهگذاری مطلوب نبوده است. به گفته او، با توجه به اینکه ناوگان مسافری ریلی از سوی بخش خصوصی هدایت و تامین میشود، موانع موجود که سرمایهگذاری در این بخش را غیراقتصادی میکند، باید با حمایتهای دولت برداشته شود. به عنوان مثال اعطای تسهیلات مالی کمبهره میتواند حضور سرمایهگذار در این بخش را توجیهپذیر کند، اگرچه حملونقل ریلی، از اولویتهای اصلی دولت است اما تحقق اهداف در این بخش، نیازمند حمایت
از سرمایهگذاران است.
وی ادامه داد: درحالحاضر دولت و شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران، اقداماتی از جمله برخی معافیتها را برای شرکتها و سرمایهگذاران و خریداران واگن در نظر گرفتهاند که این اقدامات، مشوقهای خوبی برای جذب سرمایهگذار و کاهش عمر متوسط ناوگان است.
این کارشناس حملونقل ریلی، معتقد است علاوه بر خروج واگنهای فرسوده، باید ظرفیت محدود فعلی در بخش مسافربری افزایش یابد. وی با اشاره به عمر بالای ناوگان مسافربری فعلی افزود: چیزی به نام استاندارد سن ناوگان در این حوزه وجود ندارد و در هر کشور، بر اساس قابلیتهای شبکه و ناوگان، سن خاصی به عنوان سن فرسودگی محسوب میشود.
به گفته بابایی، اگرچه با وجود سن بالا، میتوان بخشی از ناوگان فعلی مسافربری را بازسازی و از آنها استفاده کرد اما در مجموع با ناوگان فرسوده فعلی، نمیتوان انتظارات مسافران را برآورده کرد و باید برای خروج و نوسازی ناوگان فرسوده فعلی، برنامهریزی شود.
ناوگانی با سن بالای ۲۵ سال
در سالهای گذشته، در انواع شیوههای حملونقل مسافر، توسعه مطلوبی اتفاق افتاد اما این مسئله در بحث ریلی چندان چشمگیر نبود. این مطلب را مهدی ابراهیمی، کارشناس ریلی افزود: در سالهای گذشته توسعه چشمگیری در بخشهای مختلف حملونقل ریلی اتفاق نیفتاد و نوعی بیعلاقگی در سرمایهگذاران نسبت به این حوزه به وجود آمد.
به گفته این کارشناس حملونقل ریلی، از سالهای ۸۰ و ۸۱، با کلید خوردن پروژه خصوصیسازی و اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی، با توجه به پایین بودن نرخ ارز و وامهای دولتی، در راهآهن نیز اقدامات مناسبی در زمینه افزایش و توسعه ناوگان انجام شده اما این پروژه در سالهای بعد و در دولت نهم و دهم متوقف شد.
مدیرعامل سابق شرکت ریلی جوپار اضافه کرد: بازنگشتن سرمایه، باعث بیعلاقگی بخش خصوصی به سرمایهگذاری در این حوزه شده و همین مسائل باعث شد عمر ناوگان بالا برود؛ به طوری که درحالحاضر صاحب یک ناوگان پیر در صنعت حملونقل ریلی با متوسط سن بالای ۲۵ سال هستیم. از سوی دیگر در گذشته بسیاری از استانداردها در نوسازی ناوگان رعایت نشده و باعث افزایش عمر ناوگان شده است؛ ناوگانی که استفاده از بخشی از آن در شأن مردم نیست.
به گفته وی، کهنه بودن بخشی از ریلها در بسیاری از شریانهای ریلی کشور نیز عاملی برای فرسودگی بخشی از این ناوگان بوده است.
ابراهیمی گفت: درحالحاضر ۲ هزار دستگاه واگن مسافری در ناوگان مسافربری ریلی وجود دارد، این تعداد را نمیتوان به راحتی از چرخه خارج کرد زیرا ظرفیت حملونقل مسافری کاهش پیدا میکند.
به گفته این کارشناس، درحالحاضر براساس دستورالعمل راه آهن، واگنهای باری و مسافری بالای ۵۵ سال باید از رده خارج شوند، وی معتقد است اگر ناوگان وارداتی، کیفیت لازم را داشته باشد تا ۴۰ یا ۵۰ سالگی نیز میتوان از آن استفاده کرد.
اهمیت بازسازی به جای نوسازی
وی بحث نوسازی ناوگان را در افزایش ایمنی و ظرفیت ناوگان کشور مسئلهای بسیار مهم دانست و افزود: پیش از این افراد بدون حساب و کتاب وارد بحث بازسازی میشدند و به اصطلاح بازسازی «زیرپلهای» انجام میدادند اما درحالحاضر راهآهن دستورالعملی برای بازسازی داده که کار را قانونمند و اصولی میکند.
به گفته این کارشناس، حرکت راهآهن به سمت سیستم «سیگنالینگ» و خارج شدن از هدایت فیزیکی و انسانی، گام مهم دیگری در زمینه افزایش ظرفیت خطوط ریلی است که در نبود ناوگان کافی میتوان در راستای افزایش ظرفیت از آن بهره گرفت.
این کارشناس ریلی با اشاره به اهمیت بازسازی ناوگان به جای نوسازی در شرایط فعلی تاکید کرد: تازمانی که ناوگان جدید وارد کشور شود، اختلالی در تردد قطارها ایجاد میشود، از سوی دیگر همه ۲هزار واگن فعلی را نمیتوان از رده خارج کرد، بنابراین بهتر است روی مسئله بازسازی سرمایهگذاری بیشتری شود.
خیز دولت برای نوسازی ناوگان
بر اساس این گزارش با توجه به تاکید وزارت راه و شهرسازی و دولت یازدهم بر مسئله نوسازی ناوگان ریلی به ویژه در بخش مسافری، به نظر میرسد اقدامات مناسبی در این زمینه در دستور کار است. سید محسن پورسیدآقایی، مدیرعامل شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران، ماه گذشته، در حاشیه مراسم عقد ۵ قرارداد ریلی اعلام کرد که قرارداد تامین ۱۰۰ دستگاه واگن مسافری جدید برای ناوگان ریلی از سوی بخش خصوصی، منعقد شده است و این واگنها به ناوگان اضافه خواهند شد.
به گفته پورسیدآقایی، حوزه ناوگان حملونقل ریلی کشور تا سال ۱۴۰۰ به ۳۵ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری برای تامین تجهیزات نیاز دارد.
از سوی دیگر، آنطور که وزیر راه و شهرسازی اعلام کرده است، دولت، نوسازی بیش از ۲ هزار ناوگان مسافری و بیش از ۵۰ هزار واگن باری را در دستور کار دارد؛ برنامهای که در صورت تحقق گام بلندی در زمینه نوسازی ناوگان مسافری کشور خواهد بود.