سهم ناچیز تحقیق و توسعه در خودروسازی
تین نیوز | تحقیق و توسعه، شاهبیت تحول در صنایع، این روزها در میان تولیدکنندگان با کممهری و کمتوجهی روبهرو شده که در میان برخی تنها هزینهای بدون بازگشت و سرمایهگذاری بدون افق مثبت، تلقی میشود. با این حال در صنایعی همچون خودروسازی که ضربان لحظهبهلحظه توسعه آن در جهان به وضوح لمس میشود توجه مضاعف به تحقیق و توسعه خروجی، توسعه و تنوع محصول را به همراه خواهد داشت که نمیتوان به سادگی از کنار آن گذشت. واحدهای تحقیق و توسعه در صنایع دنیا از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند، این در حالی است که بیش از ۳۵ درصد درآمد صنایعی همچون
لوازم خانگی یا الکترونیک به حوزه تحقیق و توسعه اختصاص پیدا میکند که خروجی آن نوآوری در کنار تنوع محصولات جدید را بههمراه دارد. در صنعت خودروی دنیا، میانگین هزینه اختصاصی به حوزه تحقیق و توسعه نسبت به فروش خودروسازان ۳درصد است که در خودروهای هیبریدی و الکتریکی به دلیل فناوری برتر خودروهای هایتک، این عدد بیشتر است. این درحالی است که سهم تحقیق و توسعه در میان خودروسازان داخلی را نزدیک به صفر است و به عبارتی این میزان به زیر نیم درصد میرسد و اختلاف زیادی با میانگین جهانی دارد. البته بهدلیل اینکه خودروسازان در شرایط گذشته و حال حاضر با
قیمتگذاری دستوری مواجه هستند و در حاشیه زیان بهسر میبرند، سعی میکنند هزینههای خود را کاهش دهند که بخشی از این هزینهها نیز شامل مباحث تحقیق و توسعه است. توجهنکردن به مبحث تحقیق و توسعه در کاهش تولید نیز تاثیرگذار خواهد بود و خروجی آن کاهش تنوع تولید محصولات و همچنین کاهش استقبال مصرفکننده را در پی خواهد داشت، از این رو حاشیه زیان افزایش یافته و این چرخه معیوب تکرار خواهد شد. در جایی باید این چرخه معیوب اصلاح شود و خودروساز و قطعهساز به این باور برسند تا در حوزه تحقیق و توسعه و طراحی محصول سرمایهگذاری کنند که تنوع در تولید را
بههمراه داشته باشد. بهطور مثال خودروسازان کرهای روی یک پلتفرم، ۴۰ خودروی متنوع تولید میکنند که در ایران روی یک پلتفرم از بیش ۲ تا ۳ مدل خودرو تولید و به بازار عرضه نمیشود که نتیجه کمتوجهی به مباحث تحقیقاتی در میان این بخش است. ایجاد مراکز قوی تحقیق و توسعه در صنعت خودرو نیازمند هزینه اولیه است. در این بین دو خودروساز بزرگ داخلی مراکز تحقیق و توسعه خوبی ایجاد کردهاند اما این باور باید باشد که تحقیق و توسعه هزینه نبوده و سرمایهگذاری است؛ در شرایطی که درآمد این سرمایهگذاری در R&Dها بیش از حوزههای دیگر خواهد بود. در این میان مشکلات
بیتوجهی به مقوله تحقیق و توسعهبخشی در فرهنگسازی، بخشی در باور و عمده آن نیز ناشی از فضای نامناسب کسب و کار است. درحالحاضر نیز صنعت خودرو با مشکلات فراوانی دست به گریبان است و مقوله تحقیق و توسعه که نقطهضعف این صنعت بوده در آن گم شده است. تا زمانی که نتوان R&D خودروسازان را فعال کرد نمیتوان در توسعه محصول و صادرات به توفیق رسید، در شرایطی که با متنوعنبودن محصولات ممکن است بازارهای داخلی نیز از دست برود. تحقیق و توسعه ابزاری برای رسیدن به اهداف سند چشمانداز است و تولید ۳ میلیون دستگاه خودرو و صادرات یک میلیون دستگاه از این تعداد، جزو
اهداف چشمانداز صنعت خودرو محسوب میشود که با ابزار تحقیق و توسعه و کاهش قیمت میتوان به آن دست یافت. تا زمانیکه مدیریت خودروسازیها دولتی باشد و مدیران از سوی دولت تعیین شوند نمیتوان توقع تغییر و تحول در صنعت خودرو داشت؛ در واقع سیاست به سازوکار اقتصادی و فنی اولویت پیدا میکند. حال هر اندازه به مقوله تحقیق و توسعه کمتر توجه شود فاصله با کلاس خودروسازی جهانی نیز افزایش خواهد یافت. هر دو خودروساز بزرگ در این حوزه به یک اندازه هزینه کردهاند و در این میان گروه سایپا یک شرکت جدا با عنوان مرکز تحقیقات و نوآوری صنایع خودرو دارد که هم به صورت
مستقل عمل میکند و هم اینکه پایش هزینهها و هم عملکرد آن میتواند به راحتی انجام شود. درصورتی که در ایرانخودرو این مقوله در قالب یک معاونت تعریفشده است که هم هزینههای آن در هزینههای ایرانخودرو گم شده و هم اینکه هزینههای آن قابل تشخیص و تفکیک نیست.
* فعال صنعت قطعهسازی