ناگفتههایی از راهاندازی بنادر خشک در ایران
تین نیوز | رئیس انجمن پایانهداران بنادر ایران از ابعاد مختلف احداث بنادر خشک در ایران را به نقد کشید.
رئیس انجمن پایانهداران بنادر ایران احداث بنادر خشک را اقدامی دانست که جز بر باد دادن سرمایه بخش خصوصی و موازیکاری با مناطق آزاد و ارگانهای دولتی حاصلی در بر نداشته است.
محمدرضا قائممقامی درخصوص مصوبات دولت قبل درباره احداث بنادر خشک اعلام کرد: یکی از مصوبات استانی دولت قبل که به صورت فی البداهه و بدون اندیشه صادر شد، بحث احداث بنادر خشک در همه استانهای کشور بود و از آنجایی که هیچگونه هزینهای برای دولت نداشت؛ بنابراین، استانداران زیادی از این طرح استقبال کردند.
وی در ادامه یادآور شد: از آنجایی که هر گمرک و هر منطقه ویژه اقتصادی میتواند نوعی بندر خشک باشد و هر استانی برای خودش گمرک دارد؛ بنابراین، دیگر نیازی به ساخت بندر خشک نیست. اما استانداران ابتدا گمان کردند که این کار هزینه زیادی نمیخواهد و نیاز به بودجه کلان ندارد. بنابراین، این کار را بهعنوان یک عملکرد دیگر در پرونده کاری خود پذیرفتند. بعضی از آقایان تا حدی پیش رفتند که حتی اوراق عرضه صادر کردند و سرمایه مردم را برای این کار جذب کردند.
احداث بنادر خشک توجیه اقتصادی ندارد
قائم مقامی در پاسخ به این پرسش که «آیا احداث بنادر خشک صرفه اقتصادی دارد؟»، گفت: احداث این بنادر برای کشور ایران هیچ گونه صرفه اقتصادی ندارد زیرا عملکرد صاحبان کالا را دو برابر میکند. به گونهای که صاحب کالا باید نخست محموله وارداتی خود را در گمرک بندر و یا گمرک مرزی اظهار کرده و برگه گمرکی دریافت کند و یکبار هم در بندر خشک این کار را انجام دهد، بنابراین، هزینه حملونقل کالا را دو برابر میکند و برخلاف مصوبه این طرح که میگوید هزینه حمل کالا را کمتر کرده و موجب کاهش قیمت نهایی کالا میشود، است؛ چه بسا به خاطر پرداخت مجدد هزینههای گمرکی و
حملونقلی موجب افزایش قیمت نیز بشود.
رئیس انجمن پایانهداران بنادر ایران با اشاره به هدف افزایش توان حملونقل در کشور توسط احداث بنادر خشک تأکید کرد: متأسفانه برخلاف نظر مسؤولان وقت در زمان تصویب، احداث این مکانها نه تنها به افزایش توان حملونقل به خصوص حملونقل ریلی کمکی نمیکند بلکه بهرهوری دراین زمینه را کاهش داده و حملونقل را برای صاحب کالا گرانتر میکند؛ مثلا اگر واردکننده خودرویی بخواهد محموله خودرویی خود را وارد کند بهراحتی از بندر محموله را تحویل گرفته و از همان جا بر روی کانتینر حملونقل ریلی قرار میدهد و به شهر مورد نظر میبرد، اما اگر
قرار بر آن باشد که این کالا به بندر خشک برود، یکبار باید در بندر گمرکی شود و به وسیله قطار به بندر خشک رود و یکبار دیگر در بندر خشک گمرکی شده و دوباره بار زده شود و به شهر مقصد روانه شود؛ بنابراین، دوباره کاری دارد و باعث میشود واردکننده چند بار پول بدهد.
بر اساس سخنان این مقام آگاه در امور بندری، احداث بنادر خشک هزینهبر بوده و به اصطلاح عامیانه خرج زیادی برای جیب سرمایهگذاران بخش خصوصی دارد.
بنادر خشک در کشورهای دیگر دارای توجیه اقتصادی است
قائممقامی در ادامه با اشاره به پروژههای احداث این بنادر در کشورهای دیگر (کشورهای آفریقایی، اروپایی و آسیایی) اظهار داشت: رویکرد احداث بنادر خشک در کشورهای دیگر با رویکرد و دلیل ما در ایران یکی نیست. در بنادر آن کشورها امکان گسترش بندر و فضای مناسب برای ایجاد پسکرانه وجود نداشت و قیمت زمین در بنادر بسیار گران بود. بنابراین، محدودیت آنها در توسعه بنادر ایجاب میکرد تا به احداث محیط شبه بندری در منطقه دیگر دست بزنند. به همین خاطر اقدام به احداث بنادر خشک کردند و از این طریق حملونقل کالا را بسیار آسانتر، ارزان تر و سریع تر انجام دادند. بنابراین، این
کار برای آنها توجیه اقتصادی و افزایش بهرهوری داشت؛ اما برای ما که همه بنادرمان به خصوص در جنوب کشور در مناطق محروم واقع شده، ارزان است، پسکرانه بیانتها دارد و توسعه بنادر میتواند موجب رونق منطقه شود، احداث مکانهایی به نام بندر خشک با هزینههای گزاف اقتصادی نیست.
تجهیز مناطق ویژه؛ بهترین گزینه برای احداث بندر خشک
وی گفت: در کشورهای دیگر اگر بندر خشک احداث شده است مناطقی به نام منطقه ویژه و یا منطقه آزاد ندارند. در صورتی که مناطق ویژه و مناطق آزاد ما همان کاری را که بندر خشک در کشورهای دیگر انجام میدهند، ایفا میکند. بنابراین، اشتباه مسوولان در عنوان یا نام این مناطق اینجا روشنتر میشود. مثلا در هند منطقهای به نام منطقه آزاد یا ویژه نداریم. ولی در قبال آن بندر خشک داریم و همین موجب شد تا آقایان به خاطر یک واژه و اسم به خطا روند.
تقلید کورکورانه از اروپاییها
وی با اشاره به شرکت وزیر وقت و مسوولان حملونقلی ایران در اجلاس وزرای حملونقل اسکاپ اعلام کرد: زمانی که مسوولان ایرانی در این اجلاس شرکت کردند و با پروژههای آنها درباره بنادر خشک آشنا شدند، بیوقفه به فکر این افتادند که ما هم در ایران احداث بندر خشک را تسریع کنیم و اصلا تدبیر و اندیشه نکردند که آیا این بنادر در ایران هم به صرفه است یا خیر؛ بلکه از کشورهای دیگر نیز درخواست کردند تا با امضای موافقتنامه احداث بنادر خشک به عنوان سازوکار تسهیل کننده حملونقل ترکیبی و تکمیلکننده توسعه حمل ونقل پایدار و ارتقای آن در منطقه اسکاپ ایفای نقش
نمایند.
به اعتقاد این مقام مسؤول؛ طرح بندر خشک در ایران تقلید کورکورانه از کشورهای اروپایی است.
قائم مقامی با تذکر اینکه «یکی از اهداف اصلی بندر خشک در ایران افزایش استفاده از حملونقل ریلی بوده است»، تصریح کرد: استفاده از راه آهن هیچ تعارضی با بنادر خشک ندارد. اما برای استفاده از این وسیله نقلیه در این بنادر نیاز به بارانداز داریم که خود هزینهبر است اما همین امکانات در بنادر ساحلی وجود دارد که ما میتوانیم با هزینه سرمایههای موجود برای بندر خشک آنها را در بندر ساحلی تزریق کرده و آنجا را بیشتر تجهیز کنیم. مثلا در بندرعباس ترمینال ریلی داریم، بارانداز هم داریم همیشه هم کالا برای انتقال در آنجا وجود دارد. حالا به نظر شما بهتر آن است که
کانتینر را به بندر خشک در یک شهر دیگر ببریم و یا به فاصله چند کیلومتری از بندر منتقل کنیم؟
وی درباره بزرگترین ضربه بندر خشک به اقتصاد اعلام کرد: پرداخت دو حق گمرکی و دو حق توقف آن هم به ارز موجب هزینه دوبرابری ارز میشود که برای اقتصاد مضر است. بنابراین، میتوان نتیجهگیری کرد که این طرح به لحظ علمی و عملی آن طور که باید و شاید برای مسوولان توجیه نشده است؛ هرچند که ممکن است با اجرای این طرح عدهای مشغول به کار شوند اما این هدف برای کوتاه مدت موثر واقع میشود و در بلندمدت نمودی ندارد. زیرا حتی اگر حملونقل دو برابر و رشد اقتصادی 6 تا 8 درصد هم شود، ظرفیت بنادر ساحلی ما میتواند جوابگوی نیازهای تجاری اعم از صادرات و واردات باشد. بنابراین،
بازهم نیازی به هزینهکرد برای احداث بنادر خشک نیست.
بندر آپرین موفق نشد
این مقام آگاه به امور بندری اظهار داشت: آپرین هم از این موارد به دور نبود و به همین دلایل موفق نشد زیرا هم از تهران فاصله داشت و هم هزینه حمل و تشریفات را برای واردات دو برابر میکرد.
قائم مقامی معتقد است که بنادر خشک با نگاه کوتاهمدت پایهریزی شده و در بلندمدت نمیتواند سودده باشد.
رئیس انجمن پایانهداران بنادر ایران گفت: با توجه به نواقص و مشکلات این طرح مبنی بر موثر نبودن در افزایش حملونقل، غیراقتصادی بودن، مشابه داخلی داشتن و...میتوان با تشکیل یک شرکت سهامی پولهایی را که قرار است برای احداث این طرحها جذب شود به سمت توسعه بنادر ساحلی و مناطق ویژه اقتصادی و مناطق آزاد هدایت کرد تا بدین وسیله هم طرحهای توسعهای بنادر اجرا شود و هم بتوان استانهای ساحلی را به رونق رساند.
مرزهای گمرکی را دریابید
وی در بخشی از سخنان خود با اشاره به اینکه «دغدغه فعلی دولت افزایش خط ریلی و تو سعه پس کرنه بنادرو زیرساختهای آنجا است»، اعلام کرد: از آنجایی که بودجه دولتی به پروژه بنادر خشک اختصاص نمییابد، بهتر است سرمایه بخش خصوصی هم به سمت رفع دغدغه دولت حرکت کند.
قائممقامی در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه «بهترین مکانها برای احداث بنادر خشک در ایران چه مناطقی است؟»، اعلام کرد: همه مرزهای خشکی ایران که گمرک دارد میتواند منطقه مناسبی برای احداث بندر خشک باشد، زیرا در این گونه مناطق حداقل گمرک و سازمان استاندارد و دیگر نهادهای دخیل در امر تجارت وجود دارد و برای فعال کردن آنها در بندر خشک دوباره کاری انجام نمیشود. بنابراین، مکانهایی مانند مرز بازرگان، کردستان، جلفا و ..میتواند مکانی مناسب برای این پروژهها باشد.
وی افزود: مدتی روی شلمچه و خرمشهر مطالعه میکردیم تا با احداث منطقه ویژه اقتصادی بتوانیم بندر خشک هم در آنجا راهاندازی کنیم.
بنادر خشک سرمایهها را هدر میدهد
رئیس انجمن پایانهداران بندری در ادامه گفت: همه آنهایی که پیش از این داعیهدار احداث بنادر خشک بودند و از آن حمایت میکردند، اکنون پا پس کشیدهاند زیرا کار بسیار دشوار و هزینهبر است و بازگشت سرمایه آن برای بخش خصوصی بسیار طولانیمدت است. زمانی راه آهن به دنبال این کار بود و مدتی هم استانداران؛ اما اکنون این بنادر متولی ندارند و بیسرپرست مانده است.
وی تأکید کرد: در این شرایط که احداث این بنادر توجیه اقتصادی ندارد و حتی کسی هم متولی آن نیست، بهتر است تا از امکانات قبلی اسفاده کنیم مثلا فرودگاه امام خمینی نوعی بندر خشک محسوب میشود، گمرک سلفچکان و منطقه ویژه اصفهان هم نسبتا همین گونه است. بنابراین اکنون روی سخن ما با آنهایی است که میخواهند سرمایه خود را به سمت بنادر خشک هدایت کنند و آنجا را بسازند، ما به آنها میگوییم به دلیل اینکه سرمایه در ایران گران است؛ بنابراین، باید با احتیاط استفاده شود، بندر خشک صرفه اقتصادی ندارد و سرمایه شما به هدر میرود بهتر است این سرمایه را به سمت تجهیز بنادر ساحلی و
توسعه پسکرانهها و مناطق ویژه هدایت کنند.
رئیس انجمن پایانهداران بندری در پایان سخنان خود اعلام کرد: ما در جلساتی که با کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی و وزارت راه داشتیم به موجه نبودن این طرحها از لحاظ اقتصادی اشاره کردیم و حتی نامهای خطاب به مسوولان دولتی نوشتیم و در آن دلایل این ادعا را توضیح دادیم و اکنون منتظر نتیجه آن کارها ماندهایم تا ببینیم تصمیم گیری نهایی چه میشود.
جناب آقای قائم مقامی کاملا حق دارند همین مناطق ویژه امروزه خودشان به یک معضل تبدیل شده اند و هزینه های حمل کالا را چند برابر کرده اند بنادر خشک دیگه میشه حکایت قوز بالای قوز. چرا فقط کورکورانه دنباله روی می کنیم. همه استان ها درخواست بندر خشک را دارند. این بنادر خشک استانی یعنی انبار کالا؟ یعنی اینکه صاحب کالا چند بار هزینه بپردازد؟ یعنی اینکه قیمت مصرف کننده افزایش یابد. به لحاظ اقتصاد ملی پیشنهاد ایجاد بنادر خشک در داخل سرزمین یعنی به باد دادن سرمایه گذاری هایی که در بنادر انجام شده است و سرمایه گذاری هایی که در بنادر خشک انجام خواهد شد. بیائید عاقل باشیم
با سلام وعرض ادب خدمت جناب اقای قایم مقامی احتراما درهروقتی یک پدیده نامانوس درکشور مطرح میشود ودولت وملت را دچار سردرگمی میکند موضوع بنادر خشک هم مثل فردوگاهی بینالمللیی بعضی از استان ها وشهرستانهای میباشد وفقط سرمایه این مملکت را بدون مطالعه هدرمیدهند مثل پدیده مسکن مهر یا بحثخصوصی سازی متاسفانه ما به این امور عادت کرده وچاره ای بجز سکوت درد ناک نداریم خدا خودش بفریاد این مملکت برسد امین