نقطه صفر اقتصاد
وبلاگ تین نیوز | اظهارات رئیس کل بانک مرکزی مبنی بر اینکه: «میتوانیم قاطعانه بگوییم تورم امسال حداکثر ۱۶ درصد خواهد بود که در آخر اسفند پس از محاسبه آن را اعلام میکنیم» و «رشد اقتصادی کشور نشان دهنده موفقیت دولت در خروج از رکود است» بهانهای شد که با «آلبرت بغازیان» استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران گفتوگویی داشته باشیم تا از چگونگی رسیدن اقتصاد به این نقطه مطلع شویم.
رئیس کل بانک مرکزی دیروز اعلام کرده است که اقتصاد کشور از حالت رکود خارج شده است. با توجه به وضعیت اقتصادی فعلی و اوضاع معیشتی مردم، آیا این مهم در جامعه قابل لمس است؟ و بهطور کلی چه اتفاقی افتاده است که اقتصاد به این نقطه رسیده است؟
اگر ما رکود را همان (رشد اقتصادی منفی) در نظر بگیریم، ما 2سال متوالی را درگیر پدیده رکود بودهایم. در نتیجه در آن سالها 10 درصد از تولید ملی ما کاسته شده بود. این اتفاقات با توجه به شوکهای قیمتی دولت در اقتصاد و همچنین به واسطه تشدید تحریمهای اقتصادی و هم افزایش نرخ ارز دولتی قابل پیشبینی بود. چرا که هم توان خرید مردم کاسته شد و هم توان رقابت بنگاهها و واحدهای تولیدی داخلی به حداقل رسید. ولی در شرایط فعلی و در دولت فعلی، به این دلیل که شوکهای قیمتی قبلا رخ داده بود و تولید سقوط 10 درصدی خود را کرده بود و از طرفی از فشار تحریمها بر اقتصاد
اندکی کاسته شده بود و دیگر دلیلی برای بدتر شدن وضع تولید وجود نداشت. در حقیقت علت از بین رفتن «رشد منفی» در مرحله اول این بود که اولا پروژه اجرای سیاستهای رکودزا تمام شده بود و ثانیا تولید در کف ظرفیت ممکن رسیده بود و دیگر دلیلی برای بدتر شدن اوضاع وجود نداشت. از طرف دیگر دولت فعلی در اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها با همان شیب تندی که دولت قبل قیمتها را افزایش میداد، وارد فاز اجرایی نشد و این خود باعث کاهش فشار به تولیدکنندگان و مردم شد. در حقیقت دولت تاحدی توانست از افزایش غیر منطقی قیمتهای کلیدی با توجه به تجربیات گذشته بپرهیزد و همه این
عوامل باعث شد که روند افزایش رکود متوقف شود و اقتصاد تازه به نقطه صفر برسد.
منظور از اینکه دولت تازه به نقطه اول بازگشته چیست؟
همانطور که گفته شد ما با سقوط 10 درصدی تولید در دولت قبل مواجه شدیم. در نتیجه معنای حقیقی خروج از رکود در شرایط فعلی با چنین سطحی از عقبماندگی، فقط جلوگیری از روند رکودی نیست بلکه رسیدن به رشد اقتصادی 4 درصدی است تا این ظرفیت از دست رفته تولید دوباره به کانال اقتصاد کشور بازگردد و آن رشد منفی و ضربات گذشته را جبران کند. البته این امر طبیعتا زمان میبرد و این هم در صورت عدم تشدید تحریم و عدم تکرار سیاستهای تورمزای دولت قبلی است.
در این میان، بحث قطعی بودن تورم 16درصدی را چگونه ارزیابی میکنید؟ آیا حقیقتا مردم چنین نرخ تورمی را حس میکنند؟
دولت برای محاسبه تورم طبیعتا از شاخص قیمت کل و متوسط رشد سطح عمومی قیمت همه کالاها استفاده کرده است. به همین دلیل ممکن است که در محاسبات دولت، قیمت کالاها و خدمات کم مصرفی مثل کالاهای لوکس یا مسافرتهای خارج از کشور و سایر اقلامی که تغییر قیمتی نداشتند، دخیل باشد. حال که قیمتهای کلیدی افزایش یافته برای کالاهای پرمصرف بوده است که بیشتر برای طبقات ضعیف جامعه قابل لمس بوده است. در کنار این اقلام، حاملهای انرژی و آب و برق و... نیز افزایش یافتند که طبیعتا این اقلام بیشتر در سبد دهکهای پایینی قرار دارند و بخشهای ثروتمند جامعه کمتر به این دسته از
اقلام در سبد مصرفی خود نیاز دارند و بخش کوچکی از سبد مصرفی آنها را تشکیل میدهد. به این اعتبار میتوان گفت که این مقدار از تورم برای بخشهای ثروتمندتر جامعه حقیقی به نظر میرسد. اما این رقم توسط دهکهای ضعیفتر و بخشهای آسیبپذیر حس نمیشود. اما به هر حال همین مقدار از نرخ تورم هم از نظر ما زیاد است و دولت به راحتی میتواند تورم را کنترل قیمتها و اجتناب از سیاستهای تورم زا به زیر 10 درصد کاهش دهد.