| کد خبر ۴۱۶۴۷
کپی شد

شورای رقابت و بازار خودرو

|

تین نیوز | گاهی راه‌حلی کوتاه‌مدت چنان به عادت تبدیل می‌شود که فراموش می­کنیم حکمت و دلیل آن اقدام چه بوده است و بدتر از آن، هنگامی که راه‌حل کوتاه‌مدت تا حدودی پاسخگوی نیازمان است و اجرای آن از فوریت و اضطرار بحران می­کاهد، پذیرش و عادت به آن، ما را از جست‌وجوی راه‌حل بلندمدت بازمی­دارد. شورای رقابت در راستای اجرای فصل نهم اصل 44 قانون اساسی که در مورد تسهیل رقابت و منع انحصار است، ایجاد شده است. این شورا در سال 1388 اولین جلسه خود را برگزار کرد و بعد از مدت کوتاهی با تشخیص انحصاری بودن بازار خودرو، به صورت جدی وارد موضوع قیمت­گذاری خودروشد. در این مدت اکثر خبرهای موثر مربوط به بازار خودرو درمورد مذاکرات و جلسات شورای رقابت و چانه­زنی­های خودروسازان با شورای رقابت بر سر قیمت­گذاری محصولاتشان بوده­است. به نظر می­رسد اکنون عبور از سد شورای رقابت یکی از جدی­ترین موانع خودروسازان ایرانی محسوب می­شود. درحالی‌که حدود 20 عرضه­کننده در بازار خودرو ایران وجود دارند و محصولات بسیاری از شرکت­های مطرح آسیایی و اروپایی در بازار خودرو ایران به فروش می­رسند، به دلیل موانع گمرکی و مالیاتی پیش­ روی خودروهای وارداتی، بجز خودروهای چینی، هیچ خودرو خارجی با قیمت زیر 100 میلیون تومان در بازار خودرو ایران وجود ندارد. این بدان معناست که تقریبا تمام سهم بازار خودروهای زیر 100 میلیون تومان متعلق به دو خودروساز بزرگ کشور است؛ خودروسازانی که با توافق بر سر بازه‌های قیمتی، از رقابت با همدیگر هم اجتناب می­کنند و با تقسیم بازار بین خودشان، بازاری انحصاری ایجاد کرده­اند. در علم اقتصاد بازارها از منظر وضعیت رقابت در وضعیتی بین رقابت کامل و انحصار کامل قرار دارند. هر چه وضعیت بازاری به وضعیت رقابت کامل نزدیک­تر باشد، مصرف‌کنندگان کالاهایی با کیفیت بالاتر و قیمت بهتر دریافت خواهند کرد و هر چه وضعیت بازاری به سمت وضعیت انحصارکامل نزدیک­تر باشد، عرضه­کنندگان محصولاتی با کیفیت پایین‌تر و تنوع کمتر به بازار عرضه خواهند کرد و سود بالاتر و قدرت قیمت­گذاری بیشتری خواهند داشت. بخش عمده خریداران در بازار خودروهای ارزان‌قیمت طبقه متوسط جامعه هستند. این بخش از جامعه در چند سال اخیر به واسطه تورم­های نسبتا بالای سالانه و همچنین وضعیت رکود اقتصادی کشور، قدرت خریدشان کاهش یافته است. در نتیجه تقاضای خرید خودرو در این بخش بازار به نسبت سال­های قبل کمتر شده­ است. خودرو کالایی با کشش قیمتی الاستیک است و این به این معنی است که با یک درصد افزایش قیمت آن، تقاضای خرید خودرو بیش از یک درصد کاهش می­یابد. در صورت عدم مداخله شورای رقابت در قیمت­گذاری خودرو، بدترین سناریو پیش‌روی مردم و صنعت خودروسازی ایران افزایش قیمت­ها به صورت غیرمنطقی می­بود. درصورتی که افزایش قیمت خارج از توان خریدار انجام می­شد، با توجه به کشش قیمتی الاستیک خودرو، واکنش بخش قابل توجهی از خریداران به صورت عدم خرید و روی آوردن به کالاهای جایگزین چون خودروهای دست دوم یا حمل‌ونقل عمومی می­بود. این بدان معناست که مداخله شورای رقابت در عمل به امتداد وضعیت نابسامان ساختار صنعت خودرو کمک کرده است و در صورتی که قیمت­ها در حاشیه بازار مشخص می­شدند و بازار هم از وضعیت انحصار درمی­آمد، خودروسازان و تصمیم­گیران اقتصادی کشور بایدزمانی در گذشته دور،فکری اساسی برای وضعیت صنعت خودرو کشور انجام می‌دادند. صنعت خودرو بیش از یکصد و بیست سال قدمت دارد، در این زمان طولانی شرکت­های زیادی از کشورهای مختلف وارد این صنعت شده­اند، محصول طراحی کرده‌اند، فروخته‌اند، صادر کرده­اند، سهم از بازارهای جهانی گرفته‌اند و تجربه کسب ­کرده­اند، تجاربی که در دسترس و قابل مطالعه است. خودروسازی صنعت جدیدو نوپدیدی محسوب نمی­شود و برای موفقیت در آن نیاز به هیچ عمل خارق­العاده یا توانمندی خارج از دسترس صنعت‌گر ایرانی نیست.بحران صنعت خودرو هزینه زیادی به مردم و کشور تحمیل کرده‌است، ابعاد گسترده این هزینه، حل درایت‌مندانه این بحران را ایجاب می­کند. به نظر نمی­رسد راه­های آزموده­ای چون حمایت بی‌حد و مرز، قیمت‌گذاری دستوری یا دراختیار قراردادن بازارانحصاری باایجاد موانع گمرکی بر ورود رقبای خارجی، راهگشای خروج از این بحران باشند. تمامی این راه­ها در چند دهه اخیر پیموده شده­اند و خروجی آنها جز صنعتی ضعیف و بیمار و شرکت­هایی ناتوان نبوده‌است، شرکت­هایی که با وجود نیم قرن تجربه اکنون درحال از دست دادن بازار انحصاری­ داخل کشور به شرکت­های درجه چندم چینی و محصولات بی­کیفیتشان هستند. شاید بهتر باشد این بار تصمیم­گیران کلان اقتصادی سیاستگذاری­هایی بر اساس تجارب دیگر کشورها انجام دهند و از مسیرهای پیموده شده و درس­های آموخته شده خود و دیگران عبرت بگیرند. شورای رقابت به قصد حمایت از مصرف­کننده و جلوگیری از سوءاستفاده تولیدکننده انحصارگر فعال در بازار انحصاری خودرو وارد موضوع قیمت­گذاری در این بازار شده است. بازار خودرو بازاری انحصاری است و در این واقعیت شکی نیست. اما مداخله طولانی‌مدت شورای رقابت در بازار خودرو، عواقبی در پی داشته و دارد. شاید به جای دل­خوش‌کردن به مداخلات شورای رقابت باید فکری برای ساختار صنعت خودرو انجام داد و به جای پذیرش انحصاری بودن بازار خودرو باید بازار را به سمت رقابتی‌شدن پیش برد.
* كارشناس اقتصادي

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.