شاخص بورس؛ واقعی یا غیرواقعی؟
تین نیوز | شاخص بورس این روزها نوسانهای عجیب و غریبی دارد.
بهطور مشخص در 3روز اخیر انجام یكسری معاملات بلوكی از طریق برخی دستهای پنهان، شاخص را در مرزهای 65هزار واحد نگه داشته است. این موضوع به حدی برای فعالان بازار جالب توجه بوده كه موجب شده شایعات بسیاری درباره منشأ این اقدامهای ویژه در بازارسهام منتشر شود. مهمترین شایعه و شنیده تأییدنشده آن است كه وزیر اقتصاد، دستور حفظ شاخص را در كانال 65هزار واحد صادر كرده است. این حرفی است كه سهامداران در كف تالار حافظ میگویند. البته این قبیل گفتهها چندان مورد اطمینان و قابل استناد نیستند اما انتشار آنها میتواند نشاندهنده عمق تعجب حرفهایهای
بورس از رویدادهای اخیر باشد؛ چنان كه بسیاری از فعالان بازار سهام هم در تجمع اعتراضی هفته قبل خود معتقد بودند كه شاخص بورس واقعیتهای بازار سهام را پنهان كرده و مبنای درستی برای ارزیابی روند مبادلات بورس نیست.
شاخص بورس تهران از فروردینماه سال 1369محاسبه و منتشر میشود. تا سال 1387شاخص كل نمایانگر تغییرات قیمت سهام در بورس بود اما از 6سال پیش شاخص كل قیمت به كنار گذاشته شد و از آن پس شاخص قیمت و بازده نقدی بهعنوان شاخص كل در بورس منتشر شد. با تغییر ایجاد شده در نحوه محاسبه و اعلام شاخص كل بورس، امكان مقایسه شاخص با گذشته از بین رفت اما در عوض میزان سود نقدی تقسیم شده در مجامع در رقم شاخص تأثیر داده شد. این موضوع محسنات و معایب بسیاری داشت؛ از یكسو موجب شد روند حركت شاخص با میزان بازده بازار پیوند بخورد اما در سوی دیگر باعث شد شاخص كل دیگر نمایانگر روند دقیق
قیمتها در بورس نباشد.
بر مبنای همین منطق برخی منتقدان اعتقاد دارند كه شاخص بورس تهران واقعیتهای بازار سرمایه را به درستی نشان نمیدهد. این گزاره احتمالا گزاره درستی هم هست اما باید توجه داشت شاخصسازی و دستكاری در شاخص از طریق فرمول و نحوه محاسبه انجام نمیپذیرد.
در این میان هرچند بسیاری از كارشناسان با فرمول و نحوه محاسبه شاخص هم مخالفت دارند اما بهنظر میرسد این روزها، در بررسی فرایند دستكاری شاخص، بیش از فرمول محاسبه، باید بر عملكرد دستوری برخی نهادهای دولتی و شبه دولتی در شكلدهی غیرواقعی به منحنی شاخص تمركز كرد؛ چنان كه این روزها بیش از آنكه منحنی شاخص با بازی سهامداران خرد و حقیقی و در كف تالار مبادلات سهام شكل بگیرد با تصمیم سرمایهگذاران شبهدولتی در اتاقهای دربسته، نوسان میكند.
یك شاخص دروغگو نمیتواند نمایشگر درست اوضاع اقتصاد باشد. وقتی آمار غلط به مراجع تصمیمگیر و سرمایهگذاران میدهیم نمیتوانیم انتظار اتخاذ تصمیمهای درست را هم داشته باشیم. به هر حال مطمئن باشیم هر كه باد میكارد طوفان درو خواهد كرد.