فاصله معنادار ساخت تا تولید انبوه برقیها
تین نیوز | اگرچه ساخت خودروهای برقی در نگاه اول آسان و در دسترس است اما به تولید انبوه رساندن این خودروها خالی از اشکال نیست.
در واقع طراحی و ساخت خودروهای برقی در دانشگاهها و مراکز تحقیق و توسعه اتفاق میافتد با این حال به تولید انبوه رساندن این خودروها داستان دیگری دارد که با شرایط فعلی به نظر میرسد از طراحی تا تولید انبوه این خودروها، باید فاصله بسیاری طی کرد.
استاد دانشکده خودرو دانشگاه علم و صنعت با بیان اینکه ساخت هر گونه خودروی برقی و قطعات آن در داخل امکانپذیر است، در گفتوگو با صمت گفت: ساختار طراحی و تولید خودروهای برقی پیچیده نبوده و پیش از این در حدود ۱۵ سال پیش در شرکت خودروسازی سایپا یک دستگاه خودروی برقی ساخته شد. با این حال سوال این است که آیا خودروی برقی که در ایران طراحی میشود توان به تولید انبوه رسیدن را دارد؟
موانع تولید انبوه خودروهای برقی
امیرحسین کاکایی افزود: ما در طراحی و ساخت نمونه خودروهای برقی توانمند هستیم اما در بحث تولید خودرو و شبکه خدمات پس از فروش آن با مشکل روبهرو خواهیم شد. همچنین دو مشکل کلیدی که در تولید خودروهای برقی پیش رو وجود دارد شامل باتری این خودروها و موتور آنهاست؛ این در حالی است که این دو را نمیتوان به هیچ وجه انبوه تولید کرد.
وی با اشاره به اینکه تولید خودروهای برقی به تعداد محدود و آزمایشی امکانپذیر است، تصریح کرد: این در حالی است که ساخت آن از خودرویی با موتور بنزینی آسانتر بوده و دلیل آن این است که قطعات آن با نوسان و ارتعاش کمتری روبه رو خواهد بود. اما آنچه تولید و استفاده این خودروها را با چالش روبه رو کرده، قیمت باتریها، طول عمر مصرف و میزان ذخیرهسازی آن است. البته درباره افزایش سرعت شارژ باتریها درحالحاضر سوپر خازنهایی به بازار آمده که سرعت ذخیرهسازی باتریها را افزایش میدهد.
کاکایی بحث ساخت موتورهای الکتریکی را پس از باتری، دومین مشکل تولید خودروهای برقی عنوان کرد و افزود: درحالحاضر بهنظر نمیرسد توان تولید انبوه این موتورها در ایران وجود داشته باشد. این در حالی است که وقتی از حیطه موتورهای درون سوز خارج شده و به سمت موتورهای برقی میرویم وارد حیطه متفاوتی میشویم. با این حال موتور خودروهای برقی باید راندمان کافی را در اختیار داشته باشند که موتورهای تولید شده خودروهای برقی در ایران از نسلهای قدیمی موتور الکتریکی است.
وی در ادامه نحوه شارژ و تامین انرژی این خودروها را یکی دیگر از مشکلات پیش روی خودروهای برقی دانست و یادآور شد: این مشکل در تامین انرژی خودروهای گاز سوز نیز دیده شده، این در حالی است که ظرفیت حال حاضر خودروهای گازسوز با جایگاههای سیانجی همخوانی ندارد. از این رو برای طراحی و ساخت اینگونه خودروها باید بستر استفاده از آن نیز فراهم باشد.
خودروی برقی، کالایی سبز
استاد دانشکده خودرو دانشگاه علم و صنعت با عنوان اینکه فناوری ساخت و تولید انبوه این خودروها تنها در دست چند کشور است، تصریح کرد: بر همین اساس به دلیل وابستگی کامل ساخت این خودروها به کمپانی مادر، هرگونه قطع همکاری باعث توقف کامل خط تولید این خودروها خواهد شد.
وی با اشاره به اینکه تاریخچه ساخت خودروی برقی به سال ۱۹۱۶م برمیگردد، افزود: از آن زمان ساخت این خودروها در دست بود که به دلیل اقتصادی نبودن آن، طراحی و ساخت این خودروها به تولید انبوه نرسید. حال که بحث وارد شدن موتورسیکلتهای برقی به بازار مطرح شده نیز باید دید پس از گذشت چند ماه تا چه اندازه استفاده از آن بدون اشکال خواهد بود. این درحالیاست که این موتورها با قیمتهایی بالاتر از موتورسیکلتهای معمولی به فروش میرسد اما در شارژ و ذخیرهسازی برق آن با مشکل مواجه خواهند شد ضمن آنکه بحث خدمات پساز فروش و تعمیر این وسایل نقلیه نیز مطرح است.
کاکایی با تاکید بر اینکه خودروهای برقی در دنیا کالایی لوکس به شمار میروند، تاکید کرد: با وجود این شرایط طراحی و ساخت این خودروها نیازمند سرمایهگذاری است چرا که آینده صنایع خودروسازی و حملونقل در گروی خودروهای کممصرف، سبز و با سوخت پاک است.
وی افزود: در حدود ۱۰ سال پیش ساخت اتوبوس هیبریدی در دانشگاه تهران آغاز شد اما از طرح تا تولید انبوه این خودروها فاصله زیادی است چرا که باید دید ظرفیت تولید این خودروها در داخل کشور به چه اندازه است، این در حالی است که ما در برخی صنایع، ظرفیت مرتبط با آن را در اختیار نداریم که در بحث باتری خودروهای برقی، انتقال دانش فنی و مواد اولیه ساخت باتریهای لیتیومی ضرورت بررسی بیشتر ظرفیتها وجود دارد.
استاد دانشگاه علم و صنعت با تاکید بر اینکه در فرآیند طراحی خودرو مبحثی با عنوان «مدیریت کل دوره عمر» وجود دارد، تصریح کرد: بر اساس این مبحث، در میان خودروسازان اعتقاد بر این است که تنها نباید خودروهای نو دارای آلایندگی کمی باشد بلکه باید از لحظه تولید خودرو تا زمانی که نابود میشود، کل آلایندگی آن در نظر گرفته و قابلیت بازیافت داشته باشد. البته خودروهای برقی به دلیل تولید برق در خارج از شهر، موجب آلایندگی در داخل شهر نمیشوند اما در کل چرخه تولید تامین برق که در نیروگاه حرارتی انجام میشود، این نیروگاه و خطوط انتقال برق نیز شامل راندمان میشود که
تمامی این فرآیند از مزیت تولید و استفاده خودروهای برقی میکاهد.
حمایت از تولید خودروهای برقی
با این حال شرکتهای دانشبنیان و دانشگاهها به جز خودروسازان همواره برای طراحی و ساخت این دست خودروها پیش قدم بودند که خروجیهای قابل توجهی برای تولید خودروهای برقی نیز به همراه داشته است اما با این حال مراکز تحقیق و توسعه و شرکتهای خصوصی برای به تولید رساندن محصولات تحقیقاتی خود نیاز به حمایت از سوی دولت دارند.
مدیرعامل یک شرکت خصوصی دانشبنیان با بیان اینکه تولید خودروهای برقی بستگی به حمایت دولت از تولیدکننده آن دارد گفت: ساخت هر خودروی برقی، هیبریدی و حتی خودروهای دیزلی و بنزینی از فناوری پیچیدهای برخوردار نیست که نتوان نسبت به تولید آن اقدام کرد، با این حال اگر حمایتهای لازم بهعمل بیاید به تولید صددرصدی آن دست خواهیم یافت.
سیدعباس حسینی خالدی درباره ساخت خودروی برقی درباره شرکت متبوعش اظهار کرد: ما درحالحاضر بیشتر از ۹۰ درصد قطعات خودروهای گاز سوز را تولید میکنیم. همچنین برخی قطعات الکتریکی که سالهای ۸۶ و ۸۷ وارد کشور میشدند، صددرصد داخلیسازی شده و به تولید رسیده است و هماکنون به عنوان پروژه تحقیقاتی، مشغول فعالیت روی تبدیل خودروی معمولی به یک مدل خودروی برقی هستیم که قسمتی از آن متکی به دانش فنی خودمان و بخشی دیگر نیز از چند شرکت چینی گرفته شده است.
وی با بیان اینکه این پروژه روی پراید ۱۵۱ به صورت یک طرح آزمایشی پیادهسازی شده که هماکنون در مراحل اولیه خود است، تصریح کرد: این طرح درحالحاضر با هزینه بخش خصوصی با توان مالی محدود و بدون در نظر گرفتن هیچ حامی در حال پیگیری است که در صورت در اختیار داشتن بازار مناسب، میتوان به نتیجه رسیدن سریع آن امیدوار بود.
حسینی خالدی با تاکید بر اینکه خودروهای برقی و هیبریدی در دنیا خودروهای مقرون به صرفهای نیستند، گفت: دلیل اصلی این روند، باتریهای گران این خودروهاست، با این حال مزیت پاک بودن این خودروها همچنان آنها را در اولویت تولید قرار داده است. این در حالی است که در همه جای دنیا دولت از تولیدکننده این خودروها حمایت لازم را انجام میدهد. به طور مثال یارانه دولت ایالات متحده امریکا به اتوبوسهای برقی بیش از ۸۰ درصد است.
شاید بهنظر برسد تولید و استفاده از این خودروها در کوتاه مدت توجیه اقتصادی نداشته باشد اما در درازمدت بهطور قطع دارای مزیتهای بالایی خواهند بود.