خودرو؛ از افزایش قیمت تا کاهش کیفیت
تین نیوز | کارشناسان معتقدند هنوز هم کمبود عرضه، عامل اصلی صعود قیمتهاست و چون تولید کماکان در شرایط نامناسبی به سر میبرد و تیراژ بیشتر و بیشتر افت کرده است، نمیتوان انتظار کاهش قیمت داشت.
اما دغدغه اصلی مردم که علیرغم بالا بودن قیمت خودروها از قدرت خرید پایینی برخوردارند این است که بین کیفیت خودروی عرضه شده به آنها و قیمت های تعیین شده برای خودروها هیچ تناسب و تعادلی وجود ندارد.
سه سال پیش همزمان با رشد بسیار سریع قیمت ارز در داخل کشور، قیمت خودرو در بسیاری موارد تا دو برابر و حتی بیشتر افزایش یافت و دلیل آن هم افزایش قیمت تمام شده برای خودروساز با توجه به بالا رفتن نرخ ارز عنوان شد. اما از سوی دیگر هیچ تغییری درکیفیت و خدمات ارائه شده در خودروها داده نشد و همچنان خودروسازان مدعی بودند که قیمت تمام شده خودرو برای آنان با قیمت فروش برابری می کند و در چنین شرایطی باید تولید خود را کاهش و قیمت را افزایش دهند. کاهش تولید خودرو مجدداً سبب افزایش تقاضا برای آن شد و این افزایش نیز رشد قیمت خودروهای داخلی در بازار را تشدید کرد. محدودیت واردات
خودرو و عوارض سنگینی که بر آن بسته شده نیز مزید بر علت شد تا مردم علیرغم قدرت خرید پایین و نارضایتی از کیفیت و خدمات خودروهای ساخت داخل، ناچار به خرید همین خودروها با قیمت بالاتر شوند و البته در این بین نیز عده ای تصمیم خرید خود را موکول به پایین آمدن نرخ ارز و انتظار کاهش قیمت خودرو کردند.
اگرچه برای بسیاری از مشتریان افزایش قیمت خودروهای داخلی به هیچ وجه پذیرفتنی و قابل هضم نبود، اما خودروسازان نیز اعلام کردند در شرایط فعلی که هزینههای تولید رشد زیادی کرده، چارهای جز گران شدن خودرو نیست.
هزینه تولیدی که خودروسازان به آن استناد کردند شامل موارد مختلفی می شد که از جمله مهمترین آنها میتوان به نوسان نرخ ارز، اجرای فاز اول قانون هدفمندی یارانهها، تورم عمومی و محدودیتهای بینالمللی اشاره کرد. از دید خودروسازان، هر یک از اینها اثر خاص خود را بر رشد هزینه تولید و در نهایت قیمت خودرو گذاشته و میگذارند؛ بنابراین خودروسازان معتقدند دولت باید با افزایش مجدد قیمتها موافقت کند.
با وجود نارضایتی مردم از بی کیفیتی خودروها و عدم رعایت استانداردهای جهانی در خودروهای ساخت داخل بویژه عدم همخوانی قیمت خودرو با خدمات ارائه شده به مشتریان، چندی پیش خبری به نقل از مدیرعامل ایران خودرو منتشر شد که در آن عنوان شده بود ایران خودرو به دنبال یک شریک غیرآسیایی بوده و این موضوع زمینه ساز و آغاز "خودروساز" شدن ایران به صورت واقعی خواهد بود.
این در حالیست که امرالله امینی، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در گفتگو با خبرنگار اقتصادی پایگاه خبری فرجام در خصوص اظهارات اخیر هاشم یکه زارع، مدیرعامل ایران خودرو مبنی بر همکاری با یک شریک غیر آسیایی در خودروسازی برای رسیدن به هدف خودروساز شدن ایران، اظهار داشت: هدف خودروساز شدن ایران از حدود 60 سال پیش که ما اولین کارخانه های خودروسازی در ایران را با کاربری مونتاژ راه اندازی کردیم تا به امروز وجود داشته و دارد اما هنوز نتوانسته ایم در صنعت خودروسازی به عنوان یک خودروساز فعالیت کنیم و مدیرعامل ایران خودرو نیز در صورت مراجعه به سوابق و برنامه های از
پیش تدوین شده سازمان متبوع خود، متوجه خواهد شد که بسیاری از این برنامه ها قبلاً نوشته شده اما عملاً در حال خاک خوردن است و کسی از آن بهره برداری نمی کند.
اما حمیدرضا صالحی، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران در گفتگو با فرجام در خصوص همین موضوع و عدم رعایت استانداردهای لازم در ساخت خودروها با توجه به هدف "خودروساز" شدن می گوید:: ما در صنعت خودروسازی آنقدر پیشرفت داشته ایم که بتوانیم تمامی استانداردها را رعایت کنیم اما فشارهایی که بر خودروساز در جهت تعدیل قیمت خودرو وارد می شود گاهی سبب ایجاد محدودیت در افزایش کیفیت خودرو می شود اما علیرغم این موضوع، مسئولین امر، باید خودروسازان را مکلف به افزایش کیفیت کنند.
با نگاهی سریع به اظهارات صالحی دراین خصوص می توان به این نتیجه رسید که برای افزایش کیفیت و خدمات در ارائه خودروهای ساخت داخل، قیمت ها همچنان باید افزایش یابد اما آیا در این میان کسی به توانایی خرید مردم و وضعیت معیشتی آنان نیز توجه می کند؟ آیا قیمت خودروها با همین وضعیت فعلی در ایران با قیمت آزاد خودروهای خارجی با بهترین امکانات و رعایت مسایل امنیتی و کیفیت بالا در دنیا قابل مقایسه است؟
جمشید پژویان، رییس سابق شورای رقابت در گفتگو با خبرنگار فرجام در همین خصوص، معتقد است: 95 درصد خودروسازی های داخلی توسط دو شرکت بزرگ خودروسازی ایران خودرو و سایپا انجام می شود و به همین دلیل تصمیم گیری در قیمت گذاری تا حدود زیادی بستگی به میزان تولید و تصمیمات مدیران این دو خودروسازی دارد. وی یکی از دلایل این موضوع را انحصاری بودن و عدم رقابت آزاد در بازار خودروی ایران عنوان می کند و این مورد را تا جایی مهم می داندکه حتی با کاهش تورم و کاهش نرخ ارز، خوروسازان همچنان بر بالا بردن قیمت خودرو تاکید دارند.پژویان می افزاید: اگر خودروهای خارجی با قیمت نزدیک به واقع خود
در ایران وجود داشتند آن وقت این مکانیزم وجود داشت که کشش بازار و رقابت شرکت ها در افزایش کیفیت و ارائه خدمات، قیمت ها را تعیین کند. پژویان همچنین در خصوص تناسب بین قیمت خودرو و خدمات عرضه شده به مشتریان به میزان متوسط حقوق ماهانه مردم در ایران اشاره می کند که به هیچ وجه با قیمت خرید خودرو به عنوان یک کالای مورد نیاز برای خانواده، همخوانی ندارد و یک کارمند سطح متوسط رو به بالا باید برای خرید پایین ترین مدل خودروی ساخته شده در ایران ماهها تمامی حقوق خود را پس انداز نماید و قطعاً چنین وضعی برای یک ایرانی خوشایند و مطلوب نیست.
به زعم گفته های خودروسازان، در حال حاضر قیمت خودروهای داخلی متناسب با هزینههای تولیدشان نیست و توازنی بین این دو وجود ندارد، بنابراین قیمتها باید همان طور که هزینههای تولید رشد میکند، بالا برود اما سوالی که مطرح می شود این است که بین افزایش قیمت و افزایش کیفیت و خدمات در خودرو تناسبی وجود دارد؟ آبا این تناسب در بخش های مختلف خودرو نباید علاوه بر تولید و قیمت، به بحث کیفیت و ارائه خدمات پس از فروش نیز تسری یابد؟
اما نهایتاً با تمامی این موارد، آنچه اتفاق می افتد افزایش روز به روز قیمت خودروست که هیچ تناسب و هماهنگی با وضعیت معیشتی و درآمدی جامعه ندارد و خودروها روز به روز بیشتر از دسترس مردم خارج می شوند.
آیا در چنین وضعیتی می توان منتظر یا امیدوار بود که با خودروساز شدن ایران، صنعت خودروسازی ما وارد مرحله جدیدی شود و آیا اساساً چنین چیزی اتفاق خواهد افتاد یا خیر؟
* هانیه ناظری