عوامل موثر در نرخگذاری بیمهشخص ثالث
تین نیوز | در نحوه نرخگذاری بیمه اتومبیل در کشور، عمدتاً ویژگیهای خودرو و کاربری آن (بهصورت ناقص) مدنظر قرار میگیرند و عملاً ویژگیهای بسیار مهم فردی راننده درنظرگرفته نمیشود.
مرگومیرهای ناشی از حوادث رانندگی در جهان جزء مهمترین دغدغههای سیاستگذاران است و اقدامات کاهشدهنده این مرگ و میرها رو به گسترش است.
در این میان ایران با وجود وضع قوانین و مقررات مختلف برای بهبود وضعیت رانندگی، همچنان در صدر کشورهای پرتصادف با سرانه بالای کشته و مصدوم قرار دارد. استانداردنبودن راهها، عیوب وسایل نقلیه، نادیدهگرفتن مقررات و به ویژه خطاهای انسانی در رانندگی، نقش بسزایی در افزایش آمار تصادفات دارند.
باتوجه به تجارب جهانی، صنعت بیمه با دریافت حقبیمه متناسب با ریسک رانندگان میتواند نقش مهمی در اجرای مقررات راهنمایی و رانندگی و جلوگیری از بروز تخلفات و در نتیجه کاهش تصادفات رانندگی داشته باشد؛ نقشی که به نظر میرسد در ایران به اندازه کافی به آن توجه نشده است.
در یک پژوهش انجامشده از سوی پژوهشکده بیمه با نگاهی به تجارب جهانی و مبانی نظری، عوامل و مؤلفههای مؤثر در نرخگذاری بیمههای اتومبیل را در سه گروه مهم ویژگیهای فردی راننده، ویژگیهای خودرو و کاربری خودرو، شناسایی و طبقهبندی شده است. با مطالعه نحوه نرخگذاری در کشور، درمییابیم در ایران عمدتاً ویژگیهای خودرو و کاربری آن ( بهصورت ناقص) در نرخگذاری مدنظر قرار میگیرند و عملاً ویژگیهای بسیار مهم فردی راننده درنظرگرفته نمیشود.
درحالحاضر عوامل مؤثر در تعیین حقبیمه شخص ثالث اتومبیل در ایران میزان تعهدات (جانی، مالی و حوادث راننده)، مدت بیمه، كاربری خودرو، تخفیفات و جرایم، تعداد سیلندر در خودروهای سواری و موتورسیكلتها، ظرفیت حمل مسافر در خودروهای مسافربری و ظرفیت حمل بار در خودروهای باركش است.
این نحوه نرخگذاری موجب شده است که افراد کمریسک حقبیمه بیشتری در مقایسه با حقبیمه عادلانه متناسب با ریسك خود پرداخته و از سویدیگر افراد پرریسک، حقبیمه کمتری در مقایسه با حقبیمه عادلانه متناسب با ریسك خود بپردازند.
لذا نرخگذاری در کشور، عادلانه و منصفانه نبوده و بسیاری از افراد که کمتر از خودروی شخصی استفاده مینمایند و طبیعتا كمتر حادثه ساز هستند و همچنین افرادی که با رعایت احتیاط در رانندگی، ریسک بسیار پایینی دارند، هزینههای ناشی از رانندگی غیرمحتاطانه و عدم رعایت قوانین توسط رانندگان پرریسک را میپردازند.
بازنگری در ضوابط نرخگذاری و لحاظ نمودن تمامی مؤلفههای مؤثر بر ریسک و ارائه نرخهای عادلانه متناسب با سطح ریسك افراد كه منجر به كنترل ریسك و كاهش رفتارهای نابهنجار رانندگان پرخطر شود، میتواند نقش برجستهای در كاهش ضریب خسارت این رشته بیمهای داشته باشد. در پژوهش مذکور از تجارب حدود 20 كشور جهان جهت بررسی عوامل مؤثر در تعیین حقبیمه اتومبیل استفاده شده است كه این عوامل به تفكیك ویژگیهای فردی راننده، ویژگیهای خودرو و کاربری خودرو در جدول 1 منعكس گردیدهاند.
به دلایل اجرایی و عملیاتی و همچنین مؤلفههای فرهنگی و اجتماعی کشور، بهكارگیری همه عوامل شناساییشده فوق در محاسبات حقبیمه شخص ثالث، عملی و منطقی به نظرنمیرسد. به این سبب عوامل فوق به سه دسته «با توصیه مؤكد، توصیه و عدم توصیه» برای محاسبه در حقبیمه شخص ثالث به شرح زیر تقسیمبندی شدهاند:
عواملی كه درنظرگرفتن آنها در محاسبات حقبیمه شخص ثالث قویاً توصیه میشود در جدول 2 منعكس گردیده است.
پیشنهاد میشود كه از این عوامل (جدول 2) در محاسبات حقبیمه شخص ثالث حتماً استفاده شود؛ زیرا این عوامل در این پژوهش به عنوان عوامل اصلی مؤثر در نرخگذاری شناسایی گردیدهاند و دخالت دادن آنها در محاسبات، عادلانهشدن نرخهای حقبیمه را در پی خواهد داشت. بنابراین پیشنهاد میشود كه این عوامل در فرم پیشنهاد آورده شده و اطلاعات آنها از بیمهگذاران جمعآوری شود.
عواملی كه لحاظ کردن آنها در محاسبات حقبیمه شخص ثالث توصیه میشود در جدول 3 منعكس گردیده است.
پیشنهاد میشود كه از این عوامل (جدول 3) نیز در صورت وجود اطلاعات كافی، در محاسبات حقبیمه شخص ثالث استفاده شود. اگرچه این متغیرها به عنوان متغیرهای با درصد اهمیت کمتر نسبت به عوامل قویاً توصیهشده در پژوهش حاضر شناسایی شدهاند ولی درنظرگرفتن آنها در محاسبات، به بهبود نتایج مدل، كمك قابل توجهی خواهد نمود. بنابراین پیشنهاد میشود كه این عوامل در فرم پیشنهاد آورده شوند و اطلاعات آنها از بیمهگذاران جمعآوری شود و تا حد امكان در محاسبات دخالت داده شوند.
عواملی كه لحاظ آنها در محاسبات حقبیمه شخص ثالث توصیه نمیشود در جدول 4 منعكس گردیده است.
استفاده از عوامل فوق در محاسبات حقبیمه توصیه نمیگردد؛ زیرا این متغیرها با مؤلفههای فرهنگی و اجتماعی کشور همخوانی ندارند یا اعمال آنها با توجه به واقعیتهای کشور منطقی نیست و یا اهمیت بسیار كمتری نسبت به عوامل «قویاً توصیهشده» و «توصیهشده» دارند.
لحاظ عوامل ذکرشده در جدول 4 در محاسبات نرخ بیمه اتومبیل؛ به دلایل مؤلفههای فرهنگی و اجتماعی، عدم وجود اطلاعات کافی، موضوعیت نداشتن و همچنین دشواریهای بسیار از جهت اجرایی و عملیاتی توصیه نمیشود.
باتوجه به تعیین نرخ شخص ثالث توسط هیأت دولت توصیه میشود، برای محاسبه حقبیمههای عادلانه كه در كاهش ریسك تصادف تأثیرگذار باشند باید بین طبقات مختلف ریسكی تفاوت قائل شد، بهاینصورت كه به برخی از این طبقات ریسكی، اضافه نرخ و به برخی دیگر، كاهش نرخ تعلق گیرد.
جهت بررسی امکانپذیری این عوامل با دادههای در دسترس یک شرکت بیمه، امکانپذیری اعمال این عوامل در ریسک و به تبع آن حقبیمه بررسی گردید. نتایج بررسیهای میدانی فوق با استفاده از دادههای یک شرکت بیمه نشان داد كه سطح ریسك رانندگان زن و مرد، رانندگان متأهل و مجرد، رانندگان گروههای سنی مختلف و رانندگان با گواهینامههای مختلف، تفاوت معناداری با یكدیگر دارند.
این بررسی میدانی محدود نشان میدهد که برای تعیین حقبیمه عادلانه و مؤثر و کاهش حوادث رانندگی، این تفاوتها باید لحاظ گردد که متأسفانه هماكنون بهرغم امکان اعمال آنها، در تعیین حقبیمه شخص ثالث، این تفاوتها درنظرگرفتهنمیشوند.
از آنجا كه فرمهای پیشنهاد فعلی شرکتهای بیمه در رشته بیمه شخص ثالث، بیش از حد، مختصر و ناقص هستند (كه بعضاً این فرمهای ناقص نیز به صورت كامل توسط بیمهگذار تكمیل نشده یا اینكه توسط نماینده یا بیمهگذار به صورت اشتباه تكمیل میشوند)، امكان بررسی تأثیرگذاری سایر متغیرها بر حقبیمه شخص ثالث وجود ندارد.
لذا پیشنهاد میشود برای تکمیل نتایج در مطالعات آتی، فرم پیشنهاد طبق عوامل «قویاً توصیهشده» و «توصیهشده» اصلاح و تكمیل شود. بهطورخلاصه پیشنهاد پژوهش مذکور لحاظ تمام عوامل پیشنهادی در محاسبه حقبیمه و اصلاح فرم پیشنهاد بر مبنای آن در راستای ارائه نرخهای عادلانه میباشد.
جهت مطالعه جداول اینجا کلیک نمائید.