ثبات اقتصادی افغانستان؛ امید یا تردید
تین نیوز | افغانستان شرایط عجیبی دارد. این کشور در طول چند دهه گذشته درگیر بحران و البته جنگهای متعددی بوده و بر همین اساس تاکنون نتوانسته آنطور که باید در زمینه شکوفایی اقتصادی گامهای موثری بردارد.
همانطور که در بخشهای دیگر هم حرف چندانی برای گفتن ندارد. دقیقا به همین دلیل است که این کشور همچنان درحال تحمل فراز و نشیبهایی است که به هرحال تاثیری منفی بر اقتصاد و البته فضای تجاری دارد. شاید به همین دلیل است که همیشه «افغانستان نیازمند کمک است» و بازهم شاید به همین دلیل است که همواره در مقاطع مختلف اخبار مربوط به کمک به افغانستان در صدر خبرهای بینالمللی قرار میگیرد. هرچند که مطلوب مردم و مسئولان افغانستان این است که دیگر نیازی به همیاری نداشته باشند و به معنای واقعی کلمه «استقلال اقتصادی» را به عنوان رویایی که برآورده شده است،
ببینند تا بلکه اقتصادشان از اقتصادی شکننده به اقتصادی با ثبات تغییر چهره بدهد.
مبادلات تجاری
تاریخ افغانستان هرگز در شرایط مطلوبی قرار نداشته و اقتصادش همواره تحتتاثیر عوامل درونی و بیرونی تقریبا در حالت «تعطیل» قرار داشته است.این در حالی است که دولتمردان افغانستان همواره سعی بر آن دارند تا جایگاهی برای این کشور در تجارت جهانی باز کنند. با توجه به شرایط،محدودیت صادرات و واردات برای اقتصاد افغانستان امری است اجتنابناپذیر.
به هرحال این یک واقعیت است که افغانستان با کشورهای توسعه یافته و حتی با آنهایی که به عنوان «جهان سوم» شناخته میشوند، فاصله زیادی دارد.با این حال افغانستان به کشورهایی همچون امریکا، هند، پاکستان و فرانسه کالاهایی صادر میکند و درآمد محدودی از این طریق وارد خزانه افغانستان میشود. هرچند که صادرات افغانستان در چند سال اخیر با رشد ۴۰درصدی مواجه شده که میتواند برای اقتصاد این کشور قابل توجه باشد. قالی و قالیچه، میوه خشک و تازه، محصولات حیوانی، سنگهای قیمتی و... از جمله کالاهای صادراتی افغانستان هستند. محصولات زراعتی و سنگهای قیمتی و نیمه
قیمتی، پنبه، صنایع دستی، نباتات طبی، پشم و پوست، روده و زغال سنگ از دیگر کالاهای صادراتی مهم اقتصاد این کشور بهشمار میرود.
مردم افغانستان هم مانند هر کشور دیگری احتیاج دارند تا بخشی از واردات خود را از کشورهای دیگر تامین کنند. منسوجات، محصولات نفتی، ماشینآلات و دیگر کالاهای سرمایهای مانند مواد ساختمانی و مواد غذایی هم ازجمله کالاهایی هستند که از کشورهای دیگر وارد خاک افغانستان میشوند و در چرخه اقتصاد این کشور جای میگیرند. روسیه، امریکا، هند، چین، ژاپن،کره جنوبی، آلمان، کنیا و پاکستان هم کشورهایی هستند که کالا به دولت افغانستان میفروشند. واردات افغانستان حدود ۶ میلیارد دلار برآورد شده که در فضای تجارت جهانی رتبه صد و دهم را در واردات به خود اختصاص داده است.
حضور بخش خصوصی در اتاق تجارت
اتاق تجارت افغانستان یک نهاد مستقل قانونی غیرسیاسی غیرانتفاعی و غیردولتی است که در زمینه خدمت به بخش خصوصی اقتصاد این کشور فعالیت میکند. این نهاد علاوهبر حمایت لازم از تاجران و سرمایهگذاران ملی، سرمایهگذاران خارجی و بینالمللی را نیز برای فعالیت در فضای تجاری افغانستان حمایت و راهنمایی میکند.
فعالیت اتاق بازرگانی در تجارت افغانستان در راستای رونق فعالیت بخش خصوصی این کشور گام برمیدارد. این اتاق یکی از ارکانی است که افغانستان برای تحقق هدف مهمی چون رشد اقتصادی تاسیس کرده که به گفته کارشناسان گامهای موثری نیز در این راستا برداشته است.
ایران و افغانستان؛ همسایه مهم
ایران و افغانستان اشتراکات دینی، فرهنگی و زبانی و... دارند و شاید یا بهتر است گفته شود، دقیقا به همین دلیل همیشه نگاهی ویژه به افغانستان و مردم افغانستان در ایران وجود داشته است.
این کشور که به نوعی برای ایران همسایهای مهم تلقی میشود، در فضای تجارت همیشه فراز و نشیبهای زیادی با ایران داشته است. این تعامل البته در شرایطی از جانب دوکشور پیگیری میشود که به گفته کارشناسان اقتصادی، تعامل اقتصادی هم برای ایران و هم برای افغانستان اتفاقی مثبت و حتی ضروری است و این همکاری بهخصوص در توسعه اقتصادی افغانستان به طور چشمگیری نمایان است. بر اساس گزارشهای منتشر شده درحالحاضر حجم روابط اقتصادی ایران و افغانستان به سالانه ۸ میلیارد دلار میرسد. این درحالی است که سهم صادرات ایران کمی کمتر از ۷میلیارد و صادرات افغانستان به
ایران کمی بیشتر از یک میلیارد دلار برآورد شده است.
چدن، آهن و فولاد، سوختهای معدنی، کاکائو و فرآوردههای آن، مصنوعات سنگ، گچ و سیمان، خودرو و همچنین فرآوردههای خوراکی از مهمترین کالاهایی هستند که از ایران به بازارهای افغانستان تزریق میشود.
این در شرایطی است که افغانستان هم اقلامی چون دانهها و میوههای روغنی، قهوه، چای، ادویه جات، محصولات معدنی، سبزیجات، نباتات، صمغ و رزین و شیرهها و عصاره را به ایران صادر میکند. البته باید گفت ارزش ارزی صادرات دوکشور با هم قابل قیاس نیست.
امید یا تردید؟
افغانستان باید نسبت به آینده اقتصادی خود امید داشته باشد یا همچنان با تردید به آینده نگاه کند؟ این سوالی است که نه تنها برای این کشور و منطقه، بلکه برای دنیا از اهمیت بالایی برخوردار است و این مهم بودن باعث شده تا کشورهایی که رشد اقتصادی را با تمام قواعد آن تجربه کردهاند، به یاری این اقتصاد شکننده بشتابند. باید منتظر ماند و دید آیا افغانستان بالاخره «ثبات» را در بحث مهم اقتصاد و تجارت تجربه میکند یا خیر.