◄ آسمان ابری آموزش دریانوردان؛ هشدار قبل از توفان
تین نیوز | توقف بورسیه دانشجویان دریانوردی، مشکلات مالی این دانشجویان در پرداخت هزینه های تحصیلشان، نبود بین رشته ای ها در این حوزه و ضعف آموزش زبان، برخی از مشکلات موجود در روند آموزش دریانوردان است، مشکلاتی که به گفته کارشناسان تبعات نامطلوبی برای دریانوردی کشورمان در پی خواهد داشت.
به گزارش تین نیوز، اهمیت به روز بودن اطلاعات در حرفه دریانوردی به حدی است که مدارك شایستگی دریانوردان، هر چند سال یک بار از اعتبار ساقط و دریانوردان ملزم به شركت در دورههای تطبیقی، گذراندن آزمون های مربوطه و تجدید گواهینامه های تخصصی خود می شوند؛ این مساله بیانگر نقش و اهمیت آموزش در صنعت دریانوردی از نظر تاثیرگذاری مستقیم دانش دریانوردان در مسایل ایمنی و جلوگیری از آلودگی دریاهاست.
چنانکه اهالی فن معترفند، آموزش دریانوردی در ایران با حمایت های صورت گرفته، تاکنون به خوبی در کشور مدیریت شده و دریانوردان اقیانوس پیماها، با توان و تجربه کافی روی کشتی های تجاری مشغول کارند؛ جایگزینی افسران و ملوانان ایرانی به جای پرسنل خارجی در مدت زمان بسیار كوتاه، گواهی بر این مدعاست.
علیرغم این افتخارات، به نظر می رسد آموزش دریانوردی در کشورمان، این روزها با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم می کند و از سوی دیگر، نگران خطراتی است که آینده اش را تهدید می کند.
قطع بورسیه دانشجویان؛ معضل اساسی آموزشهای دریانوردی
دریانوردی، از گران ترین رشته های آموزش عالی است و به همین دلیل، در سال های قبل روال بر این بوده که دانشجویان این رشته ها، معمولا برای دوره های عملی، از سوی شرکت های کشتیرانی بورس می شدند، اما به نظر می رسد با توجه به رکود سال های گذشته در کشتیرانی کشورمان و برخی دلایل دیگر، شرکت ها نه تنها دیگر تمایلی به بورسیه کردن دانشجویان ندارند بلکه به کلی این مساله را از برنامه خود حذف کرده اند. از سوی دیگر دانشگاه ها نیز که به قول برخی کارشناسان "به بورس عادت کرده اند"، با قطع شدن این حمایت ها، به کلی پذیرش دانشجو را متوقف کرده اند.
خبرها حاکی از آن است که دانشگاه چابهار به عنوان یکی از مهم ترین مراکز آموزش دریانوردی كشور، دیگر دریانوردی را آموزش نمی دهد و این آموزش ها تنها به دانشگاه آزاد دریانوردی خارگ مختص شده كه به دلیل هزینههای تحمیلی، آن آموزش ها هم به نحو لازم صورت نمی گیرد.
مشکل دانشجویان دریانوردی در پرداخت شهریه
محمدرضا حقدوستی، مدیرعامل موسسه آموزشی کشتیرانی، در همین رابطه، مسایل مربوط به وام دانشجویی برای پرداخت شهریه دورههای آموزشی دریانوردی را از مشکلات آموزش های دریانوردی می داند و می گوید: علیرغم تلاشهای زیاد جهت متقاعد کردن مسوولان سازمان بنادر جهت تامین منابع وام از وجوه اداره شده و صندوق توسعه دریایی، تاکنون این امر عملی نشده و دانشجویان دریانوردی در پرداخت شهریه دورههای خود با مشكل مواجهند.
کاهش تعداد دریانوردان ایرانی در کشتیهای وطنی
به گفته وی، کاهش علاقه و انگیزه دانشجویان برای ادامه تحصیل در این رشته ها و متعاقبا کاهش تعداد دریانوردان ایرانی روی کشتی های ایران و نهایتا ضرورت استفاده از پرسنل خارجی، از پیامدهای این موضوع در آینده خواهد بود.
از سوی دیگر، چنانکه حقدوستی می گوید، عدم ارزیابی مدارك تخصصی شایستگی دریانوردی و عدم معادل سازی آنها با مدارك دانشگاهی توسط وزارت علوم، از دیگر چالش هایی است که دانش آموختگان دریانوردی با آن مواجهند و باعث کاهش انگیزه افراد برای تحصیل در این رشته ها می شود. به گفته وی، بسیاری از دریانوردان برای دریافت مدارک بالاتر، شغل دریانوردی را رها کرده و در رشتههای غیر مرتبط با رشته تحصیلی پایه خود ادامه تحصیل میدهند.
ضعف آموزش زبان به دریانوردان
وی همچنین ضعف آموزش در شناورهای نزدیک به ساحل را دیگر مشکل می داند و می افزاید: برخی از مراكز آموزشی جدیت لازم را درخصوص ارائه مطالب مطابق با سرفصل های درسی معمول را انجام نمی دهند. به گفته وی، با توجه به اینکه آموزش پرسنل شناورهای نزدیك به ساحل برخلاف شناورهای اقیانوسپیما، به زبان فارسی صورت می گیرد و آزمونها هم به زبان فارسی است ، ضعف زبان انگلیسی و ضعف علمی و تخصصی دریانوردان شناورهای نزدیك به ساحل، قابل تامل است.
حقدوستی درباره ضرورت حفظ و ارتقای سطح زبان انگلیسی دریانوردان می گوید: با توجه به افزایش تعداد پرسنل ایرانی روی كشتی ها، تمرین زبان انگلیسی به ندرت صورت گرفته و همچنین توقف كوتاه كشتیها در بنادر خارجی امكان تمرین زبان انگلیسی را به حداقل رسانده، این در حالی است که سطح علمی و تخصصی دریانوردان رابطه مستقیم با سطح زبان انگلیسی آنها دارد و در صورت ضعف عمومی دریانوردان در زمینه زبان انگلیسی، تخصص های آنها هم با افت چشمگیر مواجه خواهد بود.
مشکل نبود بین رشتهایها
در همین زمینه، عباس نوبختی، رییس کمیته آموزش و تحقیقات انجمن مهندسی دریایی نیز معتقد به لزوم ایجاد بین رشته ای ها در صنعت دریایی است و می گوید: باید دانشجو را آزاد بگذرایم تا برای رشته هایی که تقاضا وجود دارد، اقدام کند و صرفا برای رشته های کلاسیک از دانشجو استفاده نکنیم، از سوی دیگر باید به آموزش های غیرآکادمیک هم پرداخته شود زیرا در این بخش نیز به نیروهای متخصص نیاز داریم.
خطر استفاده از دریانوردان خارجی در کشتیهای ایرانی در آینده
از سوی دیگر، علی عزتی، معاون فنی بازرگانی كشتیرانی جمهوری اسلامی ایران با انتقاد از توقف تدریس دوره های دریانوردی در دانشگاه های مهمی مانند چابهار و خارگ، می گوید: دانشگاه دریانوردی چابهار تبدیل به دانشگاه علوم پایه شده و بیشتر دانشجویان زبان تربیت می كند كه بازار كار هم برای آنها موجود نیست، این در حالی است كه دریانورد متخصص نه تنها در داخل كشور بازار كار دارد بلكه در بازار بین المللی هم میتواند سهم داشته باشد.
وی معتقد است اگر مسوولان آموزش عالی كشور تمهیدات لازم را انجام ندهند، زمانی نخواهد گذشت كه ما با روند معكوس رو به رو شویم و شاهد حضور دریانوردان خارجی در ناوگان ایرانی باشیم.
این خطری است که حسن تیمورتاش، دبیرکل اتحادیه مالکان کشتی نیز به آن معترف است. تیمورتاش به مساله آموزش های دریانوردی و استانداردهای بین المللی اشاره دارد و با تاکید بر الزام کشورهای عضو کنوانسیون STCW (استانداردهای آموزشی برای پرسنل دریایی) به اجرای متمم این کنوانسیون مبنی بر آموزش های جدید، می گوید: بر اساس این کنوانسیون، تا سال 2017 باید تمامی 132 هزار دریانوردی که در ایران داریم، تحت پوشش نظام آموزشی جدید قرار گرفته و با نظام جدید تعریف شده از طرف کنوانسیون، مطابقت داشته باشند.
به گفته وی، مسوولیت اجرای این کنوانسیون مربوط به سازمان بنادر است و بحث آموزش دریانوردان نیز به وزارت علوم مربوط است؛ اگر بین سازمان بنادر و وزارت علوم در زمینه آموزش های کنوانسیون STCW تفاهم وجود نداشته باشد، راه به جایی نمی بریم.
به گفته تیمورتاش، اگر دریانوردان ما در سال 2017 آموزش های لازم را ندیده باشند، همین 132 هزار نفر را هم نخواهیم داشت و اگر اکنون 15 درصد پرسنل کشتیرانی، خارجی است، در سال 2017 این رقم 100 درصد خواهد شد.
وی همچنین درباره مشکلات بورسیه دانشجویان دریانوردی، از وزارت علوم و دانشگاه ها به خاطر قبول نکردن هزینه های آموزش دریانوردی انتقاد می کند و می گوید: در حال حاضر رشته های پرهزینه ای مانند پزشکی از سوی دانشگاه به راحتی مورد حمایت قرار می گیرد اما از رشته ای مانند دریانوردی به بهانه نبود بودجه، حمایت نمی شود.
وی معتقد است علت اینکه دانشگاه هزینه های رشته دریانوردی را نمی پذیرد این است که به بورسیه عادت کرده است و دانشجویان این حوزه، مرتبا بورسیه شده اند.
چه باید کرد؟
به نظر می رسد نهادهای مختلفی، از اتاق فکر سازمان بنادر گرفته تا فراکسیون توسعه بنادر مجلس، این روزها پیگیری بحث مشکلات آموزش دریانوردان را در برنامه دارند.
در این زمینه، عبدالله غلام ابوالفضل، دبیر فراکسیون توسعه بنادر مجلس، از بررسی این مشکل در فراکسیون خبر می دهد.
از سوی دیگر تیمورتاش، دبیرکل اتحادیه مالکان کشتی و نایب رییس کارگروه آموزش اتاق فکر سازمان بنادر، با اشاره به پیگیری های این کمیته در این زمینه، می گوید: این موضوع باید در کشور پیگیری شده و در سطح مسوولان حل شود؛ موضوع بسیار ساده است و با برگزاری یک جلسه بین مسوولان می توان آن را حل کرد.
وی معتقد است درباره این زمینه، برگزاری یک نشست و امضای یک تفاهمنامه درباره مسایلی از جمله نحوه تامین مالی آموزش ها، راهگشا خواهد بود.
عباس نوبختی، رییس کمیته آموزش و تحقیقات انجمن مهندسی دریایی نیز در بیان پیگیری های انجام شده درباره پذیرش دانشجویان دریانوردی، می گوید: یکی از راهکارهایی که ما در این باره پیشنهاد داده ایم این است که معاونت راهبردی ریاست جمهوری، ردیف بودجه به این رشته اختصاص دهد و همانطور که رشته های گران دیگری مانند پزشکی مورد حمایت دولت قرار می گیرد، هزینه های دریانوردی نیز پرداخت شود.
وی همچنین پیشنهاد می دهد که دانشگاه ها در این رشته ها پذیرش انجام دهند و نهایتا مدرک کارشناسی به دانشجویان داده شود و وقتی فرد فارغ التحصیل برای کار در شرکتی (دولتی یا خصوصی) مشغول شد، همزمان با شروع کار، دوره های آموزشی ویژه را هم بگذراند تا مدارکش کامل شود.
به گفته وی این موضوع از سوی انجمن مهندسی دریایی و در ارتباط با وزارت علوم در حال پیگیری است.
همچنین حقدوستی، مدیر موسسه آموزش کشتیرانی، بر لزوم تشکیل کارگروه های ویژه در شرکت های کشتیرانی برای حفط و ارتقای سطح تخصص دریانوردان تاکید می کند.
وی معتقد است باید با تمهیداتی كه سازمان بنادر به عنوان متولی آموزش های دریانوردی در كشور اتخاذ می کند، نسبت به ارتقای سطح علمی و تخصصی پرسنل شناورهای نزدیك به ساحل اقدام کرد.
متاسفانه در زمینه فرهنگ سازی برای تشویق دانش آموزان برای انتخاب رشته های دریایی در دانشگاه هیچ تلاشی نمی شود و همین افراد معدودی هم که جذب این رشته ها می شوند، با این مشکلات و بی تفاوتی ها، دلزده می شوند…خدا به آینده کشتیرانی این مملکت رحم کند…