لازمه توسعه عملکرد بانکی بانکهاست
وبلاگ تین نیوز، هادی حقشناس | بانکها یک نوع بنگاه اقتصادی هستند. طبیعتا هر بنگاه اقتصادی بهعنوان حداکثر سود یا ایجاد حداکثر منافع برای بنگاه خودش است. تفاوت بانکها با بقیه بنگاههای اقتصادی این است که بانکها سپردههای مردم را جمعآوری میکنند. یا بهعبارت سادهتر دارایی بنگاهها متعلق به مردم است و مردم هم انتظار دارند که بانکها از این داراییهایشان برای سرمایهگذاری استفاده کننند که آن سرمایهگذاری با کمترین ریسک باشد.
چون در اقتصاد ایران بازار پول تقریبا انحصاری است البته مبنای انحصار بحث بانک مرکزی نیست بلکه این بانک به عنوان انحصار در تولید و چاپ پول است. بقیه بازیگران بازار پول بانکها هستند و چون تعداد بانکهای خصوصی در اقتصاد ایران خیلی کم است و این تعداد کم متناسب با تولید ناخالص ملی ایران نیست، یا بهعبارت دیگر بانکهای خصوصی و دولتی در بازار پول ایران به معنی واقعی رقابتی فعالیت نمیکنند و از طرف دیگر انحصارهایی هم در برخی از بازارهای دیگر وجود دارد، در ظاهر بانکها به خاطر ریسکی که از اعطای وام به بقیه بنگاهها وجود دارد، تلاش میکنند که خودشان هم
بنگاهداری کنند.
یا بهعبارت سادهتر سپردههای مردم را به بنگاههای تحت مالکیت خودشان وام میدهند و اصلیترین دلیلشان هم این است که ریسک پرداخت وامها را به حداقل برسانند ولی این موضوع اخلالی در فعالیتهای اقتصادی ایجاد کرده است و بانکها تمایل ندارند به بنگاههای کوچک اقتصادی یا به سایر بخشهای اقتصادی وام بدهند. بانکها در سنوات گذشته در مرحله اول بهدنبال دادن تسهیلات به بنگاههای تحت مالکیت خودشان بودند و در مرحله دوم به بنگاههایی وام دادند که دولتی یا شبهدولتی بودند و در انتها سراغ پرداخت تسهیلات به بنگاههای خصوصی بودند.
لذا چون عملکرد بانکها به سمت بنگاهداری رفت، این منجر به اخلال در بازار بورس و در اقتصاد ایران شد و شاید یکی از دلایل افزایش نرخ سود تسهیلات همین بنگاهداری بانکها بود. البته یکی از موارد دیگر هم نرخ تورم بالا در اقتصاد ایران است منتها این طبیعی است که بانکها میتوانستند منابع دراختیار خود را آنچنان ساماندهی کنند که امروز نه مطالبات معوقه به بیش از 80هزار میلیارد تومان میرسید و نهاینکه بسیاری ازبنگاههای کوچک و متوسط در شهرکهای صنعتی کشور بهدلیل کمبود نقدینگی امروز با تعطیلی مواجه میشدند.
بانک باید بانکداری کند و وظیفه اصلی بانک تجهیز منابع یا جمع کردن سپردههای کوچک مردم و تخصیص این سپردهها به بنگاههای به معنی واقعی اقتصادی و سودزاست. اصلا در کشورهای صنعتی این بانکها هستند که جریان پول را به سمت بنگاههای کوچک و متوسط هدایت میکنند نهتنها بانکها خودشان بنگاهدار نیستند بلکه بنگاههای بزرگ هم منابع خودشان را از بازار سرمایه تامین میکنند.
این مسیر غلطی که در سنوات گذشته بانکها رفتهاند به نظر میرسد که دوباره باید به سمت فعالیتهای اساسی که در اساسنامه بانکها آمده است بازگردند. در کنار این بانک مرکزی هم باید به فکر رقابتیترکردن فعالیتهای بانکهای خصوصی و دولتی باشد.