هفت نکته برای تجاریسازی طرحهای فناورانه
وبلاگ تین نیوز | در سالهای اخیر متولیان عرصه فناوری اطلاعات و ارتباطات خواستار ارایه طرحهای فناورانه از سوی پژوهشگران، محافل دانشگاهی، شرکتهای فعال در این حوزه و... شدهاند تا با حمایت از آنها، جان تازهای به این پیکره بدمند. تاکنون چندین فراخوان در این راستا توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری، شورایعالی فضایمجازی، سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات، انجام گرفته است اما این فراخوانها در جذب طرحهای فناورانه یا ترغیب و تشویق دارندگان این طرحها چندان موثر نبوده است. در ادامه با واکاوی این موضوع
به نقاط ضعف و مشکلات آن خواهیم پرداخت. نگارنده تمام این فراخوانها را بررسی کرده است اما با در نظر گرفتن اینکه آخرین فراخوانی که از سوی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام شده است، نسبت به فراخوانهای قبلی جامعیت بیشتری داشته، مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
فرآیند شرکت در فراخوان
این فرآیند با مراجعه به آدرس اعلام شده و دریافت یک فایل ورد پیشساخته یکصفحهای (بخش ثبت الکترونیک درحال ساخت است) که شامل مشخصات ارایهدهنده طرح، مشخصات طرح ازجمله نام و شرح مختصر آن تا حداکثر ٤ کلمه، مشخصات فنی حداکثر ٣ صفحه بهصورت ضمیمه، سابقه طرح، تمایز طرح در حد چند کلمه، برآورد هزینه و زمان محصول ازجمله مجموع هزینه نیروی انسانی و مدت زمان لازم برای تجاریسازی، برآورد بازار فروش و میزان تسهیلات درخواستی است، شروع میشود.
بعد از تکمیل این فرم به همراه فایل مشخصات فنی ٣ صفحهای و ایمیل آن به آدرس ذکر شده بعد از حدود یکماه ممکن است با ارایهکننده طرح تماس گرفته شده و عنوان شود که فایلهای خود را بهصورت PDF (شاید بهدلیل بههمریختگی فونتها در فایل ورد) برای آنها ارسال کند. به هرحال بعد از حدود ٢-٣ ماه و پیگیری فراوان و شنیدن این جمله که طرحهای ارسال شده بسیار زیاده بوده و بررسی آنها زمانبر است - در صورتی که در بازبینی اولیه مقبول بررسیکنندگان قرار گیرد- وقت جلسهای برای دفاع از طرح به مدت نیمساعت تعیین میشود که نیمی از این زمان متعلق به
ارایهکننده طرح و نیمی دیگر برای طرح پرسش و پاسخگویی است. البته ناگفته نماند که در برخی موارد این زمان تا یکساعت نیز افزایش مییابد. در این جلسه برخی از اساتید دانشگاه به همراه منشی جلسه و دبیر کمیته مربوطه حضور خواهند داشت.
در جلسه دفاع بعد از ارایه طرح، ارایهکننده طرح ممکن است با پرسشهایی ازجمله تعداد پرسنل شرکت، گردشمالی، رزومهکاری شرکت و مواردی از این دست مواجه شود. در پایان نیز احتمالا جمله «یکدرصد از درآمدهای ذکر شده نیز محقق نخواهد شد» را خواهد شنید. با پایان یافتن جلسه بین ٢ هفته تا یکماه در صورتی که جلسات هفتگی بررسی طرحها به صورت منظم تشکیل شود با پیگیری فراوان، جواب بررسی طرح بهصورت تلفنی قابل دریافت است (روالی برای ارایه نتیجه بهصورت مکتوب وجود ندارد) و در اغلب موارد ارایهکننده طرح با جمله «طرح شما رد شده است» بدون ذکر دلیل یا
با ذکر دلیل کلی «طرح شما توجیه اقتصادی ندارد» و البته «امکان تجدیدنظر یا بررسی دوباره برای رفع نقص وجود ندارد» مواجه میشود.
در فرآیند ذکر شده چند نکته قابلتامل است:
١- در فراخوان ارایه طرحهای فناورانه و با پیشرفتهایی که هماکنون در حوزه فناوری اطلاعات صورت پذیرفته است و دریافت الکترونیکی طرحها درمقابل این پیشرفتها قابلذکر نیست، متولی انجام آن چگونه قدرت دریافت این طرحها را بهصورت الکترونیکی ندارد.
٢- با در نظر گرفتن اینکه اطلاعات دریافتی از ارایهکننده طرح ناچیز و کلی بوده و جلسه بررسی هم بسیار کوتاه است، چگونه با این اطلاعات ناچیز و کلی بررسی اینقدر زمانبر است.
٣- در صورت درج الکترونیکی طرح با امکان پیگیری روند انجام کار و درنهایت اعلام نتیجه بهصورت الکترونیکی میتوان از سردرگمی ارایهکنندگان طرحها جلوگیری کرد.
٤- دانستن دلایل رد شدن و نواقص موجود در طرح همچنین امکان تجدیدنظر و بررسی دوباره بعد از رفع نقص اعلام شده جزو حقوق ارایهکننده طرح است.
٥- بسیاری از طرحها بهدلیل عدم توجیه اقتصادی رد میشوند. ضمن اینکه کلیت این طرح درست بوده و اساسا طرحی که به درآمدزایی منجر نشود، تنها باری بر دوش خواهد بود. اما سوال اینجاست که کسانی که در کمیته بررسی مسئول بررسی توجیه اقتصادی طرحها هستند و همگی از اساتید دانشگاه و دارای تخصص در رشته خود هستند ولی تجربهای در مباحث تجاری در حوزه طرح ارایه شده ندارند، چگونه میتوانند درباره توجیهپذیر بودن یا نبودن طرح، اظهارنظر درستی کنند. آیا دانستن تعداد پرسنل شرکت، گردش مالی و... برای اظهارنظر درباره طرح کافی است؟ آیا اساسا توجیهپذیر بودن طرح
ارایهشده را میتوان با طرحهای مشابه مقایسه و قضاوت کرد؟ چراکه مثال ساده آن وجود تجارت یکسان در یک محدود جغرافیایی و مشتریان مشترک است که یکی موفق و دیگری ناموفق است.
٦- در صورتی که هنگام بررسی طرح، تیم کارشناسی که زیرمجموعه کمیته یاد شده است با ارایهکنندگان طرح در روند بررسی آن تعامل داشته باشد، ارایهکننده زمان بیشتری برای دفاع از طرح خود دارد و امکان بررسی دقیقتر طرح نیز بهوجود خواهد آمد. ضمن اینکه امکان رفع برخی از نواقص در این تعامل بهوجود آمده و روند بررسی کوتاهتر خواهد شد.
٧- پرداخت تسهیلات در صورتی که این طرحها بتوانند از مراحل یاد شده به سلامت عبور کنند، لزوما منجر به تکمیل طرح و تجاریسازی آن نخواهد شد. چراکه این فرآیند با پرداخت تسهیلات به پایان رسیده و سازمان مربوطه نظارت بر روند انجام کار و نتیجه آن ندارد. حال با تغییر فرآیند و نظارت در مراحل انجام کار هم میتوان به تکمیل و ارایه طرح و تجاریسازی آن امیدوارتر بود، هم میتوان فرآیند دریافت تسهیلات را سادهتر کرد. بدینترتیب از یکسو بسیاری از شرکتهایی که بهدلیل سخت و طولانیبودن فرآیند ذکر شده تمایلی به ارایه طرحهای قابل عرضه خود ندارند، ترغیب
خواهند شد و از سوی دیگر طرحهایی از تسهیلات استفاده خواهند کرد که دارای توجیه اقتصادی بیشتری باشند.
با درنظر گرفتن موارد ذکر شده، روند فعلی فراخوان جهت ارایه طرحهای فناورانه دارای نقاط ضعف فراوانی است که درنهایت رضایت سازمانهای مربوطه و ارایهکنندگان طرح را به دنبال نخواهد داشت.
* کارشناس فناوری ارتباطات