نقش بازار سرمایه در سند چشم انداز
وبلاگ تین نیوز | بدون تردید، دستیابی به توسعه همه جانبه، بدون چشم انداز و نگاه استراتژیک، کلان و بلندمدت امکانپذیر نخواهد بود و هر دولتی وظیفه تدوین، راهبری و نظارت بر اسناد استراتژیک ، در جهت نیل به توسعه را بر عهده دارد. در همین راستا، سندی جهت تبیین افقی برای توسعه ایران در زمینههای مختلف فرهنگی، علمی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ،توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام تدوین گردید و اجرای این چشمانداز از سال ۱۳۸۴ و در قالب چهار برنامه توسعه ۵ ساله آغاز گردیده است که سال ۱۴۰۴ خورشیدي (۲۰۲۵ میلادی) افق چشمانداز است. نگارنده قصد دارد تا در کلامی کوتاه ، یکی از جنبه
های این سند را مورد بررسی اجمالی قرار دهد. باشد که این مجمل ، فتح بابی در جهت بررسی ها و تحقیقات کارشناسانه بیشتری قرار گیرد. یکی از اساسیترین جنبههای دستیابی به اهداف سند چشم انداز 1404 جمهوری اسلامی ایران، کارآمد نمودن و توسعه نظام تامین مالی، به خصوص تقویت و توسعه بازار سرمایه است. توسعه مالی یکی از سیاستهایی است که بسیاری از اقتصاددانان در جهت رسیدن به توسعه اقتصادی توصیه میکنند . مطالعات فراوانی وجود دارند که نتیجهگیری می کنند در کشورهای مختلف بین توسعه بخش مالی (پول و سرمایه هر دو) و رشد اقتصادی رابطه معنی داری وجود دارد و نشان می دهند که
نهادهای مالی به عنوان یکی از اساسی ترین زیربناهای اقتصادی ، نقش تعیینکنندهای درتوضیح تفاوت بهرهوری سرمایه و درنتیجه تفاوت رشد کشورهای مختلف دارد و این اثر بیشتر از طریق تاثیر بهره وری بالاتر سرمایه است تا تاثیر بر افزایش حجم سرمایه .بدین لحاظ ، مقوله تامین مالی که از سطوح ابتدایی آغاز شده ، اینک به یک صنعت پر جنب و جوش تبدیل شده است و توسعه بازارهای مالی به عنوان یک الزام درجهت توسعه اقتصادی باید مد نظر قرار گیرد . بازار پول (بانک ها و موسسات اعتباری) و بازار سرمایه (بورس اوراق بهادار و شرکتهای تامین سرمایه ) به عنوان دو رقیب دیرینه ، تامین
کنندگان اصلی «سرمایه» مورد نیاز بنگاه های اقتصادی هستند و متناسب با ساختار اقتصادی هر کشوری ، وزن تامین مالی بنگاه ها از طریق این دو بازار ، متفاوت است. به نحوی که در اقتصادهای پیشرفته با بازارهای سرمایه توسعه یافته ، وزن و نقش بازار سرمایه پررنگ تر از بخش بازار پول در تامین مالی بنگاههاست و در کشورهای توسعه نیافته مانند ایران و عمدتا به لحاظ وجود تورم مزمن نقش بازار پول پررنگ تر و البته ناکارامد تر است . متاسفانه به دلایل مشکلات ساختاری اقتصاد و همچنین فقدان قوانین مناسب و شفافیت کافی، بازار پول در ایران ، نقش کمنظیر خود را در جهت رشد و توسعه
اقتصادی به خوبی ایفا ننموده است و عمده منابع سیستم بانکی ، روانه بازارهای سوداگری ، دلالی و ویژه سالاری میشود و تخصیص منابع از جانب سیستم بانکی به درستی انجام نمیشود و این در شرایطی است که بازار سرمایه ایران در رقابت با بازار پول ، رفته رفته نقش و جایگاه خود را به عنوان یک بازار متخصص و حرفه ای در تخصیص منابع ، کنترل و ارزیابی سرمایهگذاریها تثبیت میکند و عملکرد قابل قبول تری در تامین مالی بنگاه ها و در نتیجه تاثیر در توسعه اقتصادی کشور بر جای میگذارد .کارکردهایی از قبیل : تجمیع پس اندازها، کسب اطلاعات در مورد فرصت های سرمایه گذاری ، نظارت بر
سرمایه گذاری های انجام شده ، قابلیت مدیریت و توزیع ریسک ، کمک به فرآیند کشف قیمتها، و افزایش نقدشوندگی و تسهیل مبادلات،جملگی از کارکردهای یک بازار سرمایه توسعه یافته خواهند بود که در نهایت منجر به تخصیص بهینه منابع ، کاهش هزینه های معاملاتی ، بهره وری بالاتر سرمایه و رشد اقتصادی خواهند شد که البته خاطر نشان می سازد بازار سرمایه ایران به دلیل جوان بودن و توسعه نیافتگی ، تا رسیدن به بلوغ و شکوفایی و همچنین ایفای رسالت واقعی در اقتصاد کشور و اجرای صحیح کارکردهای فوق ، راه بس دشواری پیش روی خود دارد.
* كارشناس بورس