◄ لجستیک و زنجیره تامین؛ حلقه مفقوده صنعت کشور / چه باید کرد؟
تین نیوز | در بخشی دیگر از گزارش مربوط به "نگاه شما در شبکههای اجتماعی"، موضوع زیر که در "گروه علمی و تخصصی فولاد" در وایبر مطرح شدهاست به همراه دیدگاههای شما در این مورد بازنشر میشود:
لجستیک و زنجیره تامین حلقه مفقوده صنعت کشور
به نظرم نقش و اهمیت لجستیک و زنجیره تامین یکی از حلقه های مفقوده صنعت کشور است. از اساتید این حرفه خواهشمندم به صورت گسترده در این گروه به این مقوله بپردازید تا واقعا با نقش و جایگاه این صنعت در صنایع بیش از پیش آشنا شویم و بدانیم که یکی از روش های صنایع غربی و مخصوصا ترکیه در کاهش قیمت تمام شده محصولاتش و همچنین افزایش سرعت کارشان همین مهندسی لجستیک است. مهندسی لجستیک نیز علی رغم اهمیت و نقش بی بدیلش در صنعت و اقتصاد یک کشور مورد غفلت قرار گرفته است.
برخی دیدگاههای اعضای گروه در مورد این موضوع:
1- لجستیک علم صرفا مهندسی نیست بلکه مدیریت آن به جنبه مهندسی غالب است.
2- من فکر میکنم صنعت فولاد مبارکه با سهم بالایی که در بازار فولاد کشور دارد نیازمند ایجاد شورای لجستیک در درون این مجموعه میباشد که از وظایف اولیه این شورا برگزاری دوره ها و کارگاههای تخصصی لجستیک خواهد بود. تجربه آن هم در کشور وجود دارد.
3- موضوع حمل و نقل و لجستیك داخلی و خارجی واحدهای تولیدی یكی ازموارد مهم در بهره وری بایین واحد ها است. اگر خاطر دوستان باشد چندی قبل این موضوع مورد بحث گروه قرار گرفت. یكی از معضلاتی كه موجب میشود شركتها یك نقشه راه و استراتژی بلند مدت برای آن طرح ریزی نكنند بهروری پایین ناشی از نبود مكانیزم های كنترل بر روی ناوگان های حمل و نقل در مقیاس كشوری می باشد خصوصا در حمل جادهای.
به همین علت شركتها تمایل شدید به واگذاری سیستمهای لجستیك داخلی و خاری به صورت برون سپاری دارند و صرف كالا را دریافت می نمایند و در سطح شركت های پیمانكاری حمل ومقل باید اقدمات در جهت استراتژی بلند مدت در جهت افزایش بهره وری صورت پذیرد در مورد حمل ریلی با توجه به نقش دولتی بودن عمده آن موضوع كاملا متفاوت است.
4- در حال حاضر فولاد مبارکه در سطح تاکتیکی یعنی جریان مواد در شبکه های بار انداز و تخصیص مشکل جدی ندارد ولی در سطح استراتژیک یعنی بلند مدت و مکانیابی باراندازهای شبکه یا چیدمان داخلی هریک علی الخصوص ترمینالهای متقاطع و در بخش کوتاه مدت یعنی مسیر یابی ناوگان بطور بهرهور و زمان بندی سیر و حرکت آن نیازمند بازنگری و لجستیک معکوس خواهد بود.
5- به نظر من یکی از دلایل اینکه شرکتهای لجستیکی شخص ثالث، از آن نوع که از آن به عنوان پیمانکار یاد می کنند، تا کنون تشکیل نشده، طول مدت کوتاه قراردادهاست. اغلب صنایع ما خریدهایشان را از بازار حمل و نقل در بازار spot یا روز انجام میدهند. دوره بارگشت سرمایه در حمل و نقل جاده ای(فقط روی کاغذ) سه سال است و در ریل هفت سال. شرکت پیمانکار باید حداقل طول مدت قراردادش با زمان بازگشت سرمایه یکی باشد.
6- در جریان حمل محصولات و مواد اولیه از کارخانه به بنادر و برعکس فولاد هزینه سنگینی پرداخت می کند.
7- البته منظور هزینه نیست بلکه برنامه ریزی لجستیکی آن میباشد.
8- صنعت خودروسازی به تشکیل خوشه های قطعه ساز ها کمک کرد، بعد البته وقتی تشکیل شدند و راه افتادند، فشارزیادی به ایشان وارد کرد. فولاد هم میتواند به تشکیل شرکت لجستیکی مناسب حال خود کمک کند و هزبنه هایش را بشکند. شرکت پخش فرآورده های نفتی هم جنین کرده است.
9- هرچند که کمینه شدن هزینه های ثابت و متغییر هم در سطوح مختلفی که عرض کردم حایز اهمیت میباشند ولی مهمترین بخش در فولاد کمینه شدن مسافت بین مراکز تولید و مصرف (مبادی و مقاصد) با ایجاد شبکه لجستیک یکپارچه خواهد بود.
10- حمل بیش از هشت میلیون سنك آهن و كندله به كارخانه كه عمده آن ریلی است و هفت میلیون محصول كه عمدتا جادهای و این كار تحت هر شرایطی باید انجام پذیرد در این صورت اگر شركت های حمل و نقل با توان و برنامه ریزی بلند مدت تشكیل شود مطمئنا شركت های تولیدی اقدام به انعقاد قرارداد برد برد با آنها مینمایند. ولی به علت رقابت های منفی بین شركت های حمل و نقل و انتظار استفاده از رانت خاص یكی از معضلات بهرهوری پایین شركت های پیمانكاری است. پیشنهاد می شود در سطح این شركت كارگروهی فعال شود تا استراتژی بلند مدت و ایجاد كنسرسیم های حمل و نقل حتی بین المللی صورت
پذیرد.
11- هم اینک شرکت پخش هم از هزینه های لجستیک خود کاسته است، هم این هزینه ها را تثبیت کرده است.
12- با توجه به اینکه فولاد مبارکه دارای ناوگان جادهای و ریلی بوده و به عنوان بازوی حمایتی این صنعت شکل گرفته قادر به رفع نیازهای شرکت نشده چرا که این شرکتها هم بهره وری پایینی دارند. دلیل آنهم شاید عملکرد جزیره ای آنها باشد که باز هم لزوم توجه به یکپارچگی را نشان میدهد.
13- در حمل جادهای عمده نیاز از طریق شركت های پیمانكاری و بیرونی انجام میگیرد و بخش كوچكی از آن توسط شركت توكا حمل و نقل انجام میشود كه نیاز به توجه خاص برای ارتقای توانمندی تمام شركت های درگیر دارد و پیشنهاد كنسرسیوم شاید كمك نماید.
در حمل ریلی شركت توكا ریل بخش اصلی را انجام می دهد ولی این زنجیره از معدن، ریل، لكوموتیو، واگن تخلیه و... به علت درگیر شدن بخش معادن راهآهن و كارخانه باعث كاهش بهرهوری دراین بخش شده و در موارد هزینه حمل ریلی بیش از جادهای میشود این موضوع یك بحث ملی است و در سطح كشور باید برای رفع موانع آن اقدام جدی شود.
14- سیستم ریلی کشور هنوز در بستر سازی فعالیت صنایع مادر و معادن دچارفلج مغزی شده و ظاهرا انگیزه ای هم برای بهبود آن وجود ندارد. ولی اینکه چرا توکا حمل و نقل به عنوان لیدر شرکتهای پیمانکار و برنامه ریز حمل محصولات نتواند استراتژی مشخصی برای گروه خود در مواجهه با بی ثباتی طرف عرضه حمل ارایه کند جای تامل دارد.
15- در خصوص توکا حمل و نقل باید به عرض برسانم مدیریت این شرکت در چنته فولاد مبارکه نیست و این شرکت زیر مجموعه شرکت توکافولاد است و در واقع فولاد مبارکه سهامدار شرکت توکافولاد است. حمل و نقل توکا اگر تحت اشراف و مدیریت فولاد مبارکه قرار گیرد قطعا به بازویی بسیار قدرتمند جهت حمل سریع و ارزان محصولات فولاد مبارکه تبدیل خواهد شد و در واقع همانند یک شرکت پخش میتواند برای فولاد عمل کند. حمل و نقل توکا همه ابزارهای لازم جهت تبدیل شدن به یک شرکت بزرگ و بین المللی در راستای نیازهای فولاد مبارکه را دارد. ولی متاسفانه این شرکت استراتژی مشخص و هدفمندی ندارد. بارها
اعلام کردیم که فولاد مبارکه سهام مدیریتی این شرکت را خریداری کند و از آن در جهت اهداف و منافع خود استفاده کند.
16- این شاید یکی از حلقه های زنجیره تامین فولاد باشد .البته با ایجاد کنسرسیوم به خصوص خصوصی.
17- امکانات شرکت حمل و نقل توکا بی نظیر است و اگر فولاد مبارکه وارد این مقوله شود و با فروش سهام پراکنده خود در سایر شرکت ها، سهام عمده حمل و نقل توکا را خریداری کند و با هدف استفاده از توکا حمل و نقل در جهت منافع و اهداف خویش از آن استفاده کند قطعا شاهد رشد و شکوفایی بی نظیری در این بخش خواهیم بود. به هر حال بحث و موضوع بسیار مهمی مطرح شد و امیدوارم این مباحث تا حصول نتیجه ادامه پیدا کند.و واقعا حیف است این بحث نیمه تمام رها شود. چون فعلا حمل و نقل توکا سهامی عام است پس طبیعتا شرکت در راستای رضایت سهامداران خود عمل خواهد کرد نه اهداف و منافع فولاد مبارکه. اگر
فولاد مبارکه سهام غالب را خریداری کند پس طبیعتا هدف و استراتژی کاملا مشخص خواهد شد و فارغ از نگاه اقتصادی به این مجموعه نگاهی خدماتی و پشتیبانی خواهد داشت. البته توکا ریل هم سهامی عام است و آن هم بیش از هر چیز به فکر حفظ منافع سرمایه گذاران خود هست در درجه اول.
18- شركت های سهامی عام باید به فكر به منافع بلند مدت سهامداران خود باشند و در این رابطه نقش شركت های هلدینگ این شركتها و یا سهامداران اصلی آنهاست كه استراتژی بلند مدت و نقشه راه شركت را تهیه و از طریق هیئت مدیره قوی این برنامه ها را اجرا نمایند. البته به علت نگاه كوتاه مدت هیئت مدیره ها و مدیران عامل كمتر به آینده فكر می شود و سود سالیانه بر سود بلند مدت ترجیح دارد.
19- دقیقا و قطعا آسیب این نگاه متوجه شرکت هایی همچون فولاد مبارکه است.
20- اگر توکا حمل و نقل برای خدمت دهی به صنعت فولاد درست شده باشد آنگاه منافع مشتریان، باید هم عرض منافع سهامداران باشد مگر اینکه شبه انحصاری در کار باشد که در کفه قدرت، وزن حمل و نقل بر مشتریش بچربد. اینها که میگویم نه ار روی تئوری بلکه از روی مصداقی در صنعت دیگر است که در آن تازه آن صنعت خاص، هیچ سهمی در شرکت پیمانکار ندارد ولیکن کنار این شرکت پیمانکار همواره پیمانکاران بالقوه دیگری وجود دارند که گو اینکه هرگز به کارگرفته نشدند ولی سایه تهدیدشان همیشه بوده و قرارداد بین آن صنعت و پیمانکار به قیمت های بین 20 تا 30 درصد زیر قیمت روز بازار، 9 سال است
تمدید شده است.
21- برای اعمال سیاستهای فولاد مباركه نیاز به تملك سهام نیست
این شركتها شركتهای ماموریتی یا اصطلاحا ابزاری مباركه محسوب میشوند. كسی برای یك لیوان شیر گاو نمی خرد حمل نقل و قراضه و... از این دست میباشد عملكرد مباركه در تدوین راهبرد شركتهای كه نقش سرویس دهنده دارند مؤید این شیوه می باشد.
22- البته لزوما در اختیار داشتن سهام حلال مشکلات نخواهد بود چرا که در حال حاضر هم چنین است و نتیجه دلخواه فولاد برآورده نشده است بلکه باید دید که نقش فولاد مبارکه در تدوین استراتژی این شرکتها چقدر پر رنگ است و ضمنا هزینه های حمل و نقل و لجستیک فولاد در مقایسه با سایر هزینه ها به مثابه یک لیوان شیر در مقابل گاو است. هزینه های مدیریت لجستیک در صنعت رقمی حدود 5 درصد است ولی در صورت عدم توجه به این هزینه پنج درصدی که شامل تخصص، آموزش و...میباشد باعث افزایش هزینه های حمل ونقل که 60 درصد هزینه های لجستیک را شامل میشود، خواهد شد. حال همین شرکتهای ابزاری
فولاد مخصوصا حمل و نقل تا چه اندازه در کاهش این هزینه ها نقش دارند به اشرافیت آنها به مقوله لجستیک برمیگردد. قضاوت با شماست. به تعبیر دیگر آیا در حال حاضر شرکت توکا حمل و نقل در راستای سیاستهای کلان فولاد مبارکه حرکت میکند؟ بر اساس شنیده ها توکا در حال خرید کامیونهای سه سال و کمتر میباشد. آیا در راهبردها ی فولاد مبارکه سرمایه گذاری در کامیون توکا دیده شده است؟
آیا با توجه به مازاد عرضه ناوگان در کشور توجیه اقتصادی برای چنین سرمایه گذاری وجود دارد؟ شاید اینها نمونه ای از سوالاتی است که برونسپاری فعالیتهای حمل و نقل و یا ضرورت وجود یک شرکت لجستیک در اختیار فولاد و نه جزو شرکتهای ابزاری مشخص نماید.
23- به عنوان شخصی که مسئولیت کوچکی در بخش حمل و نقل فولاد دارم با بخشهای زیادی از نظرات شما موافقم. با لحاظ کردن هزینه های پنهان در بخش حمل و نقل آن را کارآمد نمیبینم.
24- نمونه ناکارآمدی در شرکتهای شبه دولتی هلدینگ توسعه ترابری ایرانیان میباشد که علیرغم سرمایه گذاری کلان در حمل و نقل نتوانست بازگشت سرمایه مناسبی را نصیب سرمایه گذاران نماید. چرا که مدیران آن انتصابی و اکثرا از مدیران سابق دولتی انتخاب شدند.
25- یکی از مشکلات نگاه غیرتخصصی و بعضا دستوری در حوزه حمل و نقل است. عدم وجود نظام مدون و جامع رتبه بندی شرکتهای حمل و نقل یکی دیگر از مشکلات جدی کارفرماهاست. عرضه ناوگان در حمل و نقل زیاد است اما نظام مدیریت آن چطور؟؟
26- نظام مدیریت شرکتها در ید شرکتها میباشد ولی چرخه نظارتی بر فعالیتها بسیار ضعیف است.امروز بعضی وظایف دولت به انجمن ها واگذارشده که متاسفانه به یک شرکت بازرگانی تبدیل شده اند.
27- در برخی مواقع صرفا یک واسطند !!!!یک دلال
28- اصل داستان ساده است. برنامه ریزی حمل و نقل اگر درست باشد، چه ناوگان ملکی باشد چه خود مالک، بهره وری پایین است. وقتی بهره وری پایین باشد، مالک کامیون هزینه بهره وری نازل را به مصرف کننده خدمات تحمیل می کند.
29- سازمان در حال برنامه ریزی رتبه بندی است. شاید این مرهمی باشد به زخمهای صاحبان کالا و شرکتهای کریری
30- اصل داستان ساده است. برنامه ریزی حمل و نقل اگر درست نباشد، جه ناوگان ملکی باشد چه خود مالک، بهره وری پایین است. وقتی بهره وری پایین باشد، مالک کامیون هزینه بهرهوری نازل را به مصرف کننده خدمات تحمیل می کند. سازمان در برنامه ریزی خود خود رای است. منتظر نباشید این بار گلی به سرتان بزنند. آش سازمان اغلب شور است. بابد در برنامه ها رای و نظر مصرف کننده و تولید کننده خدمات خواسته شود
31- حال آیا کارکرد این رتبه بندی چقدر به جلوگیری از رانت خواری و دلالی جلوگیری میکند هندوانه نبریده است.
32- بعید است سازمان جرات این را داشته باشد که به ترکیب بی ترکیب نظام حمل ونقل جاده ای دست بزند.
33- شما هم درست میگویید همانند تاسیس شرکتهای توانمند ممکن است طرح از پیش شکست خورده ای شود اما در بخش مسافر شروع شده است.