مسئولیت پذیری به جای فرافکنی در مدیریت شهری
وبلاگ تین نیوز، علیرضا اسماعیلی | با توسعه شهرها و افزایش جمعیت و فقدان اقدامات کافی در کنترل آلودگی هوا به تدریج آثار زیانبارش بر محیط زیست و انسان هر چه بیشتر آشکار می گردد اثرات این بلایای انسان ساخت بر جسم، روان و اقتصاد جامعه به شدت خسارت زده و این خسارات تا سالها پایدار می ماند.
آمارها نشان میدهد که در روزهای آلوده هوای تهران، شمار بیماران تنفسی «تا ۶۰ درصد» افزایش مییابد. بیشترین عامل مرتبط با تشدید بیماریهای سیستم قلبی، عروقی و ریوی، افزایش آلایندههای دی اکسید گوگرد، ذرات معلق و منواکسید کربن است، به طوریکه «آلودگی هوا در تهران به طور متوسط موجب کاهش ۵ سال از عمر تهرانیها شدهاست»[۱]
تهران شهری است که از سه جهت سلسله کوههای البرز آن را احاطه کرده و سالیانه مقادیر زیادی منواکسید کربن، اکسیدهای ازت و آلاینده ذرات معلق در فضای ان پخش می شود. خسارات مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا در تهران سالانه 640میلیون دلار و بیماریهای ناشی از آلودگی سالیانه حدود 260میلیون دلار به اقتصاد کشور لطمه می زند.
در سال ۱۳۷۴ نزدیک به یکصد نفر از کارشناسان و مدرسان محیط زیست، جغرافیا و شهرسازی در پی نشستی در سالن اجتماعات پارک شهر تهران، متنی موسوم به بیانیه «هوای تهران ۷۴» منتشر کردند که در آن برای نخستین بار از آلودگی هوای پایتخت به عنوان یک «بحران ملی» که راه مقابله با آن «عزم ملی» است، نام برده شد.
از آنجایی که زندگی در کلانشهر ها به سرعت در حال تغییر است، اگر برنامه ریزی و سازماندهی لازم برای مواجهه با مشکلات آن پیش بینی نشود، زندگی در شهر ها ناممکن می گردد. در حالیکه چنین اتفاقی در حال وقوع می باشد.
اولین قدم در این راه، تدوین الگو با توجه به عوامل توانمند ساز در هر بخش و مسئولیت پذیری نهادها ، سازمان ها و ارگانهای مختلف در مسائل زیست محیطی و تبعیت از یک مدیریت واحد در شهر میباشد.
درصورت وجود یک مرکز واحد تصمیم گیر در مدیریت شهر می توان به ایجاد طرح فرآیند خود ارزیابی امیدوار بوده و مراحل توسعه را یکی پس از دیگری طی نمود. شناخت اولویت ها، برنامه ریزی و انجام طرح های کوتاه و بلند مدت در کنار مسئولیت پذیری می تواند مهمترین خط مشی و راهبردی سازنده برای رسیدن به شهری سالم باشد.
افسوس از عدم وجود رویکردی منطقی، منسجم، یکپارچه و با ثبات و بی توجهی به نیازهای حال و آینده و عدم تمرکز خاص بر نیازهای شهروندان که طرفهای ذینفع در اقدامات این سازمان ها محسوب می شوند اجازه ی اتخاذ تصمیمات نظام مند را به دستگاههای متعدد متولی کلانشهرها و تهران نمی دهد.
نقطه ضعف عمده ی دستگاههای متعدد که خود را متولی مدیریت کلان شهرها می دانند، توجه انحصاری آنها بر نقاط قوت خود می باشد که در این میان کمبودها نه تنها شناسایی نشده که به دلیل بسیاری از سیاسی کاری ها وحواشی به فراموشی سپرده می شوند.
کلانشهر تهران متولیان بسیاری دارد، از استانداری و فرمانداری و سازمان حفاظت محیط زیست گرفته تا نمایندگان تهران در مجلس شورای اسلامی، شورای اسلامی شهر تهران، شهرداری تهران، پلیس راهنمایی و رانندگی و خرده سازمانهای دیگری که به درست یا غلط خود را متولی اداره پایتخت میدانند.
متأسفانه به دلیل عدم وجود یک نهاد مشخص، متمرکز و پاسخگو برای مدیریت پایتخت، مسئولیت پذیری زیست محیطی در تمام نهادهای متولی شهر، ادغام شده است و هریک راهبرد و الگوی ارزشی خاص خود را دارند و در هر مرحله ای درجات مسئولیت گریزی و نه پذیری خود را به نسبت حجم بحران تعیین می کنند و در نتیجه هیچگاه در مقابله با چالش های پیش رو آنگونه که لازم است مجهز نیستند.
لذا امروز شاهد فرافکنی دستگاهها برای اجرای طرح جامع مدیریت در حوزه مقابله با آلودگی هوا در شهر تهران که پایداری و توسعه آن مهمترین ضرورت مدیران است می باشیم.
و هر سال در اواخر پاییز و اوایل زمستان تب کاهش الودگی هوا وطرحهای آرمانی مسؤولین شهری وکشوری بصورت سریالی ابلاغ می گردد ولی صد افسوس که مردم تهران از همان سال 74تا امروزنتوانسته اند طعم هوای پاک را بچشند.
حال آنچه مسلم است، مغفول ماندن اراده لازم و مستحکم در مواجهه با بحران هایی از این دست است.