حمله برج سازان به شهرهای شمالی

 این اظهارات در حالی مطرح می شود که بخش حاکمیتی با چراغ سبز نشان دادن به بلندمرتبه سازی در استان های شمالی، عملاً رویکرد تازه ای را در مدیریت اراضی این خطه در پیش گرفته است؛ رویکردی که سرعت گرفتن طرح های بلندمرتبه سازی در مازندران و گیلان، از جمله تصویب پهنه های بلندمرتبه سازی در رشت، بندر انزلی و شهرهای مختلف مازندران، گواه آن است. با این حال، کارشناسان و منتقدان هشدار می دهند که این مسابقه برج سازی در نوار ساحلی، بدون در نظر گرفتن زیرساخت ها، گسل های فعال و محدودیت های اکولوژیکی، می تواند پیامدهای جبران ناپذیری به همراه داشته باشد.

 زلزله های دور و تهدید برج های ساحلی روی خاک نرم

دکتر علی بیت الهی، رئیس بخش زلزله شناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، با اشاره به خطرات لرزه ای این مناطق تأکید می کند که ساختارهای نرم ساحلی، امواج با پریود بلندِ ناشی از زمین لرزه ها را تشدید می کنند. مطالعات و تجربیات جهانی نشان داده است که حتی زلزله های دوردست (مانند رویدادهای لرزه ای در فواصل صدها کیلومتری) می توانند برج های مرتفع بنا شده بر روی خاک های نرم را به نوسان با جابه جایی بالا درآورده و خطر ریزش آن ها را افزایش دهند؛ موضوعی حیاتی که معمولاً در برنامه ریزی های ساخت وساز نادیده گرفته می شود.

گسل های فعال و سایه سنگین سونامی در خزر

علاوه بر زلزله های دور، حوضه دریای خزر میزبان گسل های فعالی همچون گسل خزر، جنوب خزر، شمال البرز و آستارا است. به گفته دکتر محمدمهدی خطیب، رئیس هیئت مدیره انجمن زمین ساخت و زمین شناسی ساختمانی ایران، داده های تاریخی و دستگاهی نشان می دهند که این گسل ها پتانسیل بالای لرزه خیزی دارند. افزنید بر این، بررسی های تاریخی حاکی از وقوع دست کم ۱۳ سونامی مهم در خزر مرکزی است که احتمال وقوع زمین لرزه های بزرگ و تبعات مخاطره آمیز آن را در این پهنه دوچندان می کند.

بحران های زیست محیطی، ترافیک و تنگنای اکولوژیکی

بارگذاری جمعیتی و ساخت برج های بلند در نوار کم عرض ساحلی، تناسبی با توان اکولوژیکی منطقه ندارد. بحران پسماند، نشت شیرابه ها، ناکارآمدی سیستم فاضلاب و آلودگی شدید رودخانه ها از جمله چالش هایی است که منتقدان بر آن تأکید دارند. به گفته کارشناسان، با ادامه این روند و هجوم جمعیت شناور، استان های شمالی ظرف چند سال آینده با بحران های ترافیکی سنگین و چالش های مدیریتی مشابه کلانشهر تهران روبه رو خواهند شد؛ در حالی که منابع آبی این مناطق نیز به شدت محدود است.

 فرونشست زمین و فقر منابع آبی

افت سطح آب های زیرزمینی ناشی از نیاز آبی فزاینده برج ها و ویلاها، پدیده فرونشست زمین را در بخش های وسیعی از استان های شمالی (از جمله مازندران و گلستان) تشدید کرده است. عقب روی خط ساحلی در برخی مناطق (مانند فرح آباد) و افت آبخوان ها نشان می دهد که بارگذاری های سنگین عمرانی، تعادل هیدرولوژیکی و محیط زیستی منطقه را به مخاطره انداخته است.

چشم انداز آینده؛ هشدار درباره تکرار بحران های پایتخت

بررسی روند مهاجرت به مناطق خوش اب وهوا نشان می دهد که در صورت تداوم مسابقه برج سازی و ویلاسازی، ظرفیت زیستی و منابع حیاتی استان های شمالی تا سال های آینده به طور کامل بلعیده خواهد شد. کارشناسان معتقدند که ارتفاع برج ها نشانه توسعه پایدار نیست؛ بلکه توسعه واقعی در گروی احیای زیرساخت ها، صیانت از محیط زیست، توزیع عادلانه امکانات در مناطق مهاجرفرست و توقف سیاست های ناپایدار تراکم فروشی در خطه سرسبز شمال کشور است.