آشنایی با BRT تهران
تین نیوز | اگر چه توسعه شبكه متروی تهران به حق به عنوان زیر ساختار اساسی حمل و نقل عمومی شهر تهران تلقی می شود، لیكن به دلیل زمان بر بودن اجرا و هزینه های بسیار زیاد آن و نیاز روزافزون به توسعه حمل و نقل عمومی، یكی از بهترین راه های باقی مانده گسترش و ترمیم شبكه اتوبوسرانی با توجه به زیر ساختهای شبكه مترو خواهد بود. براساس این دیدگاه در سال 84 مطالعات جامعی روی تعداد سفرهای شهری،سطح حمل و نقل عمومی و پیش بینی سطح تقاضا میان نواحی (زونهای) مختلف ترافیكی صورت گرفت و براساس آن با توجه به شبكه مترو به عنوان شبكه بالا دستی، شبكه های پائین دستی شامل اتوبوسرانی،مینی
بوس رانی و تاكسی رانی طراحی شد.براساس این مطالعات كریدورهای با حجم سفر بالا و نقاط با تبادل سفر سنگین مشخص گردید. در این میان محور دماوند-انقلاب-آزادی به عنوان اصلی ترین محور شرقی-غربی تهران با جمعیت تقریبی 25000 سفر در ساعت پیك حایز بیشترین درجه اهمیت بوده است. از طرفی دپوی شرق، میدان امام حسین، دروازه دولت، میدان فردوسی، چهارراه ولیعصر، میدان انقلاب و میدان آزادی جزو بزرگترین نقاط تبادل سفر مطرح شده هستند. همچنین مطالعات جمعیتی نشان می دهد كه با توجه به طرح گسترش خط مترو در قسمتی از این محور، دو سیستم اتوبوسرانی و مترو می توانند به صورت لازم و ملزوم یكدیگر
عمل نموده و نواحی پرجمعیت شرقی و غربی تهران را با ایمنی و سرعت لازم به یكدیگر مربوط كنند. بدین جهت و با توجه به سیاست های مدیران محترم شهرداری مبنی بر بهبود سیستم اتوبوسرانی و هوشمندسازی ناوگان حمل و نقل عمومی و ارتقاء سطح خدمات به مردم و با توجه به آئین نامه اجرایی تبصره 13 و مصوبات شورای عالی هماهنگی ترافیك، مقرر گردید كه در دو مرحله اقدامات لازم جهت طراحی شبكه اتوبوسرانی، اولویت بندی خطوط، توسعه و بهبود وضعیت كمی و كیفی خدمت رسانی به مردم معمول گردد.
با توجه به مطالعات گسترده روی شبكه های حمل و نقل عمومی جهانی به كمك همكارانی از دانشگاه های داخل و خارج كشور و بازدید از چندین كشور موفق در زمینه حمل و نقل عمومی در آسیای شرقی، آمریكای جنوبی و اروپا، سیستم (Bus Rapid Transit) BRT مطرح گردید. سیستم اتوبوسهای سریع (BRT) به عنوان یكی از اقتصادی ترین راهكارها در انواع سیستمهای حمل و نقل عمومی شناخته شده است كه می تواند به صورت شبكه ای كامل و با سرعت و كیفیت بالا مسافران را از نقطه ای به نقطه دیگر منتقل كند. با وجود آن كه زمان زیادی از پیاده سازی این ایده و سیستم نمی گذرد، مشخص شده است كه BRT پتانسیل ایجاد تغییر اساسی در ساختار حمل و
نقل شهری را دارد. اتوبوسهای این سیستم قادر به جابه جایی سریع، انبوه و راحت مسافران هستند كه با اعمال حق تقدم برای اتوبوس نسبت به سایر وسایل نقلیه، سرعت بالای بهره برداری،بازاریابی و خدمات رسانی مناسب به مسافران در حد عالی فراهم می آورند. در اصل BRT از نظر سطح كارایی و مشخصه های رضایت مسافر قابل رقابت با سیستم حمل و نقل ریلی است اما از نظر هزینه بسیار ارزانتر از آن است. به طور نمونه، هزینه سیستم BRT چهار تا بیست برابر كمتر از تراموا یا سیستم ریلی سبك (LRT) و 10 تا 100 برابر كمتر از سیستم مترو است. امروزه سیستم كامل BRT كه تقریباً همه مشخصه های سرویس دهی با كیفیت بالا را
دارد در بوگاتا (كلمبیا) و كورتیبا(برزیل) در دست بهره برداری است. شهرهای در حال توسعه پیشتاز در این زمینه، گایاكوئیل(اكوادور)، جاكارتا(اندونزی) و پریرا(كلمبیا) هستند. در دنیای توسعه یافته،سیستمهای با كیفیت بالا در بریسبن(استرالیا)، اتاوا(كانادا) و روئن(فرانسه) وجود دارند. در مجموع، حدود 40 شهر در شش قاره سیستم BRT را اجرا نموده اند و در تعداد بسیار زیادی از نقاط سراسر دنیا نیز این سیستم در دست مطالعه یا پیاده سازی است. اجزای تشكیل دهنده یك سیستم با مفهوم BRT شامل ساختارهی با كیفیت بالا، عملكرد كارآمد، تجارت موثر و شفاف، تشكیلات قانونی و رسمی، تكنولوی پیشرفته وسطح
عالی در خدمات رسانی به مسافران هستند. در این راستا از بهمن ماه 1385، موضوع مطالعات سیستم BRT در دستر كار قرار گرفت كه این مطالعات با همكاری شركت مطالعات جامع حمل و نقل و ترافیك تهران، سازمان حمل و نقل و ترافیك شهرداری تهران،شركت كنترل ترافیك،شركت واحد اتوبوسرانی، دانشگاه صنعتی امیركبیر و مشاوران زبده خارجی(متخصصان BRT) آغاز گردید. براساس برنامه تهیه شده دو محور اصلی این مطالعات به شرح زیر مورد تصویب قرار گرفته است.
در نمونه های مورد توجه ایشان درصدهای گوناگونی از اتوبوسها می توانند در قالب سرویسهای تركیبی به تمام یا بخشی از ایستگاه ها سرویس دهی نموده و موجب جذب بالای سفر گردد. نمونه بارز این تفكر را می توان در دیاگرام زیر كه به عنوان نسخه ایدهآل عملیات BRT توسط ایشان ارائه شد، جستجو نمود.