◄ آخرین نامه کلنل محمدتقی خان پسیان؛ روایت وداع، وطن دوستی و تشییعی تاریخی در مشهد

کلنل محمدتقی خان پسیان ، از برجسته ترین فرماندهان ژاندارمری ایران در دوره قاجار، در واپسین نامه های خود به خانواده، تصویری از روحیه وطن دوستانه، علاقه عمیق به ادبیات فارسی و آمادگی برای جان فشانی در راه ایران ترسیم می کند. این مکاتبات که اندکی پیش از کشته شدن او در سال ۱۳۰۰ خورشیدی نوشته شده اند، امروز از مهم ترین اسناد تاریخی درباره شخصیت و اندیشه های این چهره ماندگار به شمار می روند.

به گزارش تین نیوز، یکی از ماندگارترین بخش های مکاتبات کلنل محمدتقی خان پسیان، نامه ای است که در آن از دوستان خود می خواهد در صورت کشته شدنش، به جای پیام تسلیت، پیام تبریک برای خانواده اش ارسال کنند؛ درخواستی که بازتاب نگاه آرمان خواهانه او به جان فشانی در راه وطن است.

او در این نامه می نویسد: «پس از شنیدن خبر کشته شدن من در راه وطن، هرکدام یک کاغذ تبریک به مادرم عزت الحاجیه در تبریز و یک تبریک به عمویم ژنرال حمزه خان در تهران بنویسید؛ خوب می فهمید، تبریک، نه تعزیت.»

این جملات از مشهورترین فرازهای نامه های کلنل پسیان است و بارها در آثار تاریخی و پژوهش های مرتبط با زندگی او نقل شده است.

عشق به ادبیات و ساده زیستی

در بخش دیگری از مکاتبات، کلنل از علاقه فراوان خود به زبان و ادبیات فارسی سخن می گوید و استفاده از شعر و ضرب المثل را عامل شیرینی و تأثیرگذاری نامه ها می داند.

او می نویسد: «بنده شخصاً عاشق و دیوانه ادبیات فارسی هستم.»

کلنل همچنین در همین نامه ها بر بی اعتنایی خود به ثروت تأکید کرده و می نویسد: «مال دنیا زیاده از حد لزوم اسباب دردسر است.»

آخرین نامه از مشهد

آخرین مکتوب کلنل پسیان با تاریخ ۱۸ جوزای ۱۳۰۰ خورشیدی از مشهد خطاب به خانواده نوشته شده است. او در این نامه، ضمن ابراز نگرانی از وضعیت روحی خود، نمی خواهد مادرش بیش از این نگران شود و با عبارتی آمیخته به توکل می نویسد: «حال چاکر جسماً بد نیست ولی روحاً بی اندازه گرفتارم... رضاً بقضاءالله و تسلیماً لامره.»

از فرمانده ژاندارمری تا قیام خراسان

محمدتقی خان پسیان در دوره نخست وزیری مشیرالدوله به ریاست ژاندارمری خراسان منصوب شد. او در آغاز مسئولیت خود با مشکلات مالی گسترده، پرداخت نشدن حقوق نیروها و بدهی های انباشته این نهاد روبه رو بود و چندین بار نیز استعفا داد، اما با آن موافقت نشد.

پس از روی کار آمدن سید ضیاءالدین طباطبایی، سرپرستی ایالت خراسان نیز به او سپرده شد. اما با تغییر دولت و روی کار آمدن قوام السلطنه، دستور بازداشت کلنل صادر شد. این تصمیم به آغاز رویارویی نظامی میان نیروهای تحت فرمان او و مخالفانش انجامید.

نبرد قوچان و پایان زندگی کلنل

در جریان درگیری های قوچان، گروهی از ژاندارم ها توسط نیروهای کرد خلع سلاح شدند. کلنل پسیان با وجود در اختیار داشتن تنها حدود ۷۵ نفر نیرو، شخصاً راهی میدان نبرد شد.

براساس روایت های تاریخی، او در تپه ای موسوم به تپه نادری تا آخرین لحظه مقاومت کرد و پس از اصابت چندین گلوله کشته شد. در ادامه، سر او از پیکرش جدا شد و خبر کشته شدنش به مشهد و سپس تهران مخابره شد.

تشییعی باشکوه در مشهد

پیکر کلنل محمدتقی خان پسیان با تشریفات ویژه وارد مشهد شد. بازار شهر تعطیل شد، دانش آموزان با دسته های گل در مراسم تشییع حضور یافتند و پیکر او بر روی توپ نظامی حمل شد.

پس از طواف پیکر در حرم مطهر امام رضا(ع)، مراسم تشییع به سمت آرامگاه نادرشاه ادامه یافت و کلنل در جوار مقبره نادر به خاک سپرده شد. در طول مراسم نیز شلیک توپ و اجرای موسیقی نظامی، فضای خاصی به این بدرقه تاریخی بخشیده بود.