| کد خبر ۳۵۶۰۷
کپی شد

معتقد به تغییر پایتخت نیستم

معتقد به تغییر پایتخت نیستم
|

وبلاگ تین نیوز | مهرداد تقی زاده  کارشناس حمل و نقل در گفت و گویی تلویزیونی به موضوع انتقال پایتخت پرداخت و نظرات خود را در مورد بیان داشت. متن این گفت و گو در ادامه می آید:

اصولا در این برهه زمانی چه نیازی به تغییر پایتخت وجود دارد؟
معتقد به تغییر پایتخت نیستم و حتی معتقد به تشکیل شورائی برای بررسی انتقال یا تفکیک پایتخت هم نیستم. علت آن هم این است که ما همین الان چند تا پایتخت در کشور داریم. پایتخت سیاحتی که شهرهائی مثل شیراز ، کیش و شهرهای شمالی را شامل می شود، پایتخت تاریخی که مهمترین آن شاید اصفهان باشد، پایتخت هنری داریم که شاید شیراز و همدان و .... از آن جمله باشند و پایتخت های صنعتی داریم. ولی بجای اینکه در کشور بگوییم پایتخت ، معمولا می گوییم "قطب": قطب صنعتی، قطب زیارتی، قطب سیاحتی و ........ .
در عین حال می بینیم که همان شهرها هم همان معضلاتی را دارند که در یک مقیاس بزرگتر شهر تهران دارد. بنابراین ما پایتخت های مختلف در کشور داریم و آنچیزی که در تهران باقی مانده بخش"اقتصادی" و "سیاسی و اداری" می باشد و با تفکیک این دو قسمت از هم مشکلی حل نخواهد شد. فرض بفرمایید که جمعیت تهران با این نصف کار بشود و مشکلاتش کمتر شود، مانند چند سال قبل که جمعیت چهار ملیون نفر بود. بعد چه اتفاقی افتاد، رسیدیم به همین امروز و مشکلاتی که امروز داریم. بنابراین با انتقال پایتخت و یا تفکیکی پایتخت به دو قسمت مشکل حل نخواهد شد و علت آن این است که ما روش ها و رویه هایمان تغییر نکرده و همان کارهای چند ده سال گذشته را ادامه خواهیم داد و در نتیجه همین مشکلات را احیا خواهیم کرد. زیرا :
اصلی در مدیریت داریم كه می‌گوید : "اگر می‌خواهید به نتایجی برسید كه در گذشته نرسیده‌اید باید اقداماتی را انجام دهید كه در گذشته انجام نداده‌اید." مگر در پایتخت جدید چه اقداماتی می خواهیم انجام دهیم که قبلا انجام نداده ایم؟ اگر کار و هنری داریم و بودجه آن را داریم ، در همینجا بکار گیریم.

به عبارتی اگر بخواهیم مشکلات را حل نماییم نباید بحث انتقال پایتخت را مطرح نماییم، باید سوال به این شکل مطرح شود که، "چه علل و عواملی وجود دارد که منجر به این مشکلات در تهران و کلان شهرها شده است؟"
یعنی ما تا زمانی که علل بیماری را شناسایی نکرده ایم ، قطعا نمی توانیم نسخه ای برایش بپیچیم. از کجا معلوم که علاج این بیماری بحث "انتقال پایتخت" باشد؟
اینکه بگوییم ما مشکل آلودگی هوا و مشکل حمل و نقل و مشکل عدم وجود مدیریت واحد مدیریت شهری و .... داریم کافی نیست ، بلکه باید ریشه یابی کنیم تا ببینیم علل بروز مشکلات فعلی در کلان شهرهای ما چیست (مانند پزشکی که آزمایش و عکس برداری را تجویز می کند تا علل بیماری را تشخیص دهد و تا علت را تشخیص نداده ، نسخه ای تجویز نمی کند) . پس صرفا بعد از تشخیص علل بروز مشکلات ، باید ببینیم برای حل این مشکلات چه کاری باید انجام گردد. چه بسا که بسیاری از این علل را بدون انتقال پایتخت بتوان رفع کرد و شاید حتی انتقال پایتخت برای این بیمار ، مضر هم باشد.

در غیر اینصورت اگر ما پایتخت را دو قسمت بکنیم، با اطمینان 100 درصد بعد از 10 ، 20 و یا 30 سال آینده به این نتیجه خواهیم رسید که دوباره همان مشکلات ایجاد شده است و ما دوباره به جای یک شهر ، دو تا شهر مشکل دار داریم و در نتیجه آن موقع می آییم اعلام می کنیم که طرح انتقال پایتخت شکست خورد. در صورتی که شکست این تجربه از همین حالا با روشی که الان هست بطور قطع و مسلم است

بنابراین باید ببینیم این مشكلات چه علل و عوامل نهفته است. فقط گوشه ای از مشکل آلودگی هوا را نگاه می کنیم تا ببینیم راه حل آن ربطی به انتقال پایتخت ندارد. همه ما می دانیم که یکی از علل مهم آلودگی هوای شهرها ، استفاده زیاد و فزاینده از خودروهای شخصی است. بطور مثال صرفا دو مورد از راه کارها را نام میبرم و سپس ببینیم آیا می‌‌توانیم این علل را رفع نماییم و اگر نمی‌توانیم مطمئن باشید كه در انتقال پایتخت هم نخواهیم توانست.

1 - در كل كلانشهرهای كشور، سوبسیدی به حمل و نقل همگانی داده می‌شود و نیز سوبسیدی به خودروهای شخصی . در حال حاضر سوبسیدی كه به خودروهای شخصی داده می‌شود ، بیش 10 برابر سوبسید حمل و نقل همگانی می‌باشد . این چه معنا می‌تواند باشد؟

قطعا این به معنای كمك مالی نمی‌تواند باشد. زیرا دولت بخواهد به مردم كمك كند راههای مختلفی وجود دارد. سوبسید یعنی جهت دادن مردم برای استفاده از یك کالا یا خدمات. زمانی كه در خصوص حمل و نقل با خودروهای شخصی به این شكل عمل می‌شود یعنی اینكه سالیانه چند میلیون تومان به نفع استفاده كنندگان از خودروی شخصی به خاطر قیمت سوخت است ، در صورتی كه فردی اگر از حمل و نقل همگانی استفاده شود در سال فقط چند صد هزار تومان می‌تواند استفاده داشته باشد. این یعنی اینكه ما مردم را به استفاده از خودروی شخصی ترغیب نماییم. به مردم پیغام می دهیم که "خودرو خریداری کنید و آن را استفاده کنید تا از خدمات و کمک های مالی دولت برخوردار شوید."

آیا برای حل این مشكل ما احتیاج به انتقال پایتخت داریم؟ اصلاً ارتباطی به یكدیگر ندارند.

2 - علت دوم افزایش تقاضای سفر با خودرو شخصی نهضت ساخت و سازی كه در معابر انجام می‌گیرد در حال حاضر موضوعی كه به صورت موجی در اكثر كلانشهرهای ما افتاده است و بسیار اشتباه است این است كه فكر می‌كنند برای رفع مشكلات ترافیك ، معابر را افزایش می‌دهند. این کار قطعا تقاضای استفاده از خودروی شخصی را افزایش می‌دهد.

این خیلی طبیعی می‌باشد زیرا وقتی ما با معابر خلوت مواجه می‌شویم انگیزه بیشتری برای استفاده از خودروی شخصی پیدا می‌كنیم. نکته عجیب اینجاست که وقتی شهرداری تهران بخشی از عرض معابر را از خودروشخصی کم کرده و در اختیار BRT می گذارد که اقدام توجیه دار تخصصی در کل دنیاست ، برخی اعتراض می کنند. البته من با توسعه معابر در کلان شهرها موافق نیستم ، اما اقداماتی مانند ایجاد مسیر های BRT و پیاده راه ها ، توسعه حمل و نقل عمومی و ایجاد جزایر عابر پیاده و .... مواردی است که با مقاومت شهرداری در مقابل مخالفین بالاخره اجرا شدند. اما من اطلاع دارم که بسیاری شهرها در همین مرحله به علت مخالفت افراد و مسئولین خودرومحور هنوز نتوانسته اند چنین اقداماتی انجام دهند. البته من اقدامات مثبت فوق در تهران را کافی نمی دانم و باید جهش دیگری در کیفیت و کمیت حمل و نقل همگانی ایجاد کنیم. اگر جهش های بعدی در توسعه حمل و نقل همگانی و محدود کردن خودروهای شخصی نرسند ، تهران دچار مشکلات جدی خواهد شد.

ملاحظه می فرمایید که هیچیک از موارد فوق به انتقال پایتخت مربوط نیست. سایر 100 ها راه کار هم چنین خصوصیتی دارد. 

در كشورهای پیشرفته زیر ساخت های حمل و نقل همگانی درست می باشد و ناوگان همگانی کافی و خوب وجود دارد و مردم می توانند از آنها استفاده كنند . در حالیکه در ایران معابر درستی وجود ندارد و خودروها در حال افزایش هستند از طرفی به ترافیك افزوده می شود و به معابر نیز اضافه نمی‌گردد و از طرف دیگر حمل و نقل عمومی خوبی نداریم و مردم مجبورند با وجود ترافیك از خودروی شخصی استفاده كنند و معضلاتی مانند حجم ترافیك و آلودگی بیشتر به وجود می آید.

تمام نكات اعلام شده صحیح می باشد ولی این سوال پیش می آید كه چرا ما در کلان شهرها حمل و نقل عمومی خوبی چه از لحاظ كمی و چه از لحاظ كیفی نداریم تا مردم بتوانند از هر نقطه شهر به راحتی با حمل و نقل عمومی بروند با یك ناوگان خوب، تمیز و زمان بندی شده سفر نمایند. چرا؟ برای اینكه این كار در مقیاس وسیع و قابل قبول خود هزینه خیلی بالایی در بر دارد. دولت طی 8 سال گذشته بودجه حمل و نقل همگانی را نداد. اگر هم می داد باز نیاز واقعی ما صدها برابر بیش از ارقام مزبور بود. آیا نمی شود قیمت بنزین را تا 7 هزار تومان بالا ببریم و اضافه درآمد آن را صرف حمل و نقل عمومی نماییم. آیا این اخذ وجه از افراد دارا به نفع افراد کم درآمد نیست ؟ آن هم اخذ وجه از افراد دارائی که هوا را آلوده می کنند ، در شهرها ترافیک ایجاد می کنند و آسفالت را از بین می برند و دادن آن به افرادی که در ایجاد ترافیک و آلودگی هوا نقشی ندارند. این عین عدالت است .

قیمت سوخت اگر از 700 به 1000 تومان تغییر پیدا كند ، به لحاظ تغییر الگوی سفر مردم اتفاق خاصی نخواهد افتاد ولی اگر مطرح شود كه قیمت 7000 هزار تومان شاید مخالفت‌های زیادی صورت بگیرد و بگویند كه این کار منجر به تورم و گرانی می‌شود. در حالیکه بسیاری از كشورها قیمت سوخت را به حدی بالا برده‌اند كه برای استفاده كنندگان از خودروی شخصی بازدارنگی ایجاد كرده است و از طرف دیگر بخشی از درآمد بسیار زیاد افزایش قیمت سوخت را در بخش حمل و نقل عمومی و بخشی دیگر آن را بصورت سوبسید در مورد كالاهایی كه نمی‌خواهند گران شودبه كار گرفته‌اند. چنین افزایشی در قیمت سوخت ، درآمد خیلی زیادی به دولت می دهد که بسیاری از تورم های مهم را در اقلام اساسی می تواند کنترل کند. چرا این کار را نمی کنیم و تا کی می خواهیم به خودرو سوبسید دهیم ؟

حتی بخشهائی از حمل و نقل همگانی را می توان با سرمایه بخش خصوصی توسعه داد. در حال حاضر در دنیا بخثی به نام TOD وجود دارد كه معنای آن توسعه شهری مبتنی بر حمل و نقل عمومی می باشد و مفهوم آن ساخت برج ‌ها و بلندمرتبه‌سازی‌ها در جوار حمل و نقل همگانی است. حسن این كار در اینجاست كه تعداد افراد بیشتری می توانند از حمل و نقل عمومی استفاده كنند و به این كار ترغیب می‌شوند. از طرفی در اكثر مواقع کاربری تجاری به آنها داده می‌شود. در نتیجه وقتی تبدیل به فضای تجاری گردید تبدیل به فضای اقتصادی می‌گردد و در خیلی از كشورها از درآمد TOD در جهت بهبود و توسعه حمل و نقل همگانی استفاده می‌کنند. زمانی كه شهرسازی با حمل و نقل همگانی توأم شود بخش‌های خصوصی رغبت زیادی برای سرمایه‌گذاری در بخشی توسعه حمل و نقل همگانی پیدا می كنند زیرا بخشی خصوصی فقط از محل بلیط نمی‌تواند كسب درامد كند ولی اگر به آن، درآمد مجتمع‌های ایستگاهی و ساخت و سازهای تجاری در جوار ایستگاه‌ها نیز اضافه گردد، این موضوع نیز می تواند به عنوان کمکی برای برگشت سرمایه استفاده گردد كه این قبیل اقدامات، جزو كارهای متداول در دنیا می باشد. در نتیجه هم می توان از بودجه بخش خصوصی جهت توسعه حمل و نقل عمومی استفاده كرد و نیز می توان بودجه های دیگر شهرداری را به سمت حمل و نقل عمومی سوق داد.

بنابراین ما نیز به دنبال این كار باید بریم. در صورتی كه ما در حال حاضر در شهرهایمان به صورت عكسی عمل می نماییم و اگر شما در كلانشهرها، شهرهای كوچكتر و مراكز استانها می‌بینیم كه دارند زیرگذر و روگذر می‌سازند خیابانها را تعریض می‌نمایند در صورتی كه در بیان و شعار خود حمل و نقل همگانی را در اولویت‌ها مطرح می کنند. تمام مصاحبه‌های شهرداران و شورا شهرها و افراد مختلف می‌بینیم كه می‌گویند راه حل اصلی حل مشكل ترافیك حمل و نقل عمومی می باشد ولی بودجه ای كه در حمل و نقل عمومی صرف میشود معمولاً چندین برابر كمتر از بودجه ای است كه در بقیه بخش‌ها صرف می‌شود پس اگر اولویت در این كار است ما باید این اولویت را تحقق بخشیم. و این راه این نیست كه ما به دنبال ایجاد شهر جدید باشیم و یا شهرمان را كوچك كنیم اگر بخواهیم خیلی از مشكلات را به همین ترتیب می توانیم حل نماییم. ملاحظه می فرمایید که هیچیک از راه کارهائی که من گفتم به انتقال پایتخت ختم نمی شود. 

اینكه مجلس می خواهد شورای انتقال پایتخت درست كند به نظر شما این كار درست است یا خیر و اگر درست نمی باشد جایگزینی آن چه چیزی می‌تواند باشد؟
با توجه به مطلب شنیده شده كه در حال تشكیل شورایی هستند و توجیه آن این است كه ما نمی خواهیم لزوما پایتخت را منتقل نماییم می خواهیم شورایی تشكیل دهیم و 2 سال مطالعه نماییم و در نهایت این شورا بیاید و اعلام نماید كه پایتخت منتقل شود یا خیر.
اینجانب معتقد هستم كه زمانی كه ما شورایی را به نام شورای انتقال پایتخت می نامیم یعنی ما نسخه را پیجیده ایم شورای انتقال پایتخت باید گامهای انتقال پایتخت را بررسی نماید که کار درست و کارشناسی نمی باشد و اگر شورا صرفا هدف بررسی دارد ، نام درستی برای آن انتخاب نشده است.

ما از كجا می دانیم كه انتقال پایتخت راه حل نهایی می باشد؟
از آنجا كه پایتخت ما بیمار است و اگر بخواهیم آن را به یك فرد معتاد تشبیه كنیم، به جای اینكه بیاییم کاری کنیم تا مواد مخدر را ترک کند و برنامه ورزشی برای او ایجاد كنیم، رژیم غذایی‌اش را تغییر دهیم و برنامه تفریحات بگذاریم، می‌خواهیم مكان استقرار این بیمار را تغییر دهیم كه اصلاً ربطی به درمان او ندارد. اینجانب معتقدم كه به جای اینكار ما بیاییم شورایی تشكیل دهیم به نام "شورای بررسی مسائل و مشكلات پایتخت و راه کار های آن".
امكان دارد كه پس از كار این شورا به راه حل هایی با تعداد 100 ها مشكل برخورد شود كه در راه حل ها به 100 ها راه کار خواهیم رسید. حال ممكن است یکی از راه کارها انتقال پایتخت باشد یا نباشد، كه البته بنده معتقدم كه نخواهد رسید. زیرا به نظر اینجانب بیش از 80% از مسائل و مشكلات پایتخت را می توان بدون انتقال حل نمود. بنابراین بهتر است كه این شورا نامش تغییر پیدا كند تا جهت حرکتش اشتباه نشود و دنبال یك نسخه پیچیده شده (قبل از شناسایی علت عوامل بیماری) نرود. 

الگوهایی مانند تركیه، استرالیا برای مدیریت حل مشكلات آمده اند پایتخت را جایگزین و معضلات و مشكلاتشان را اینگونه حل كرده‌اند شما فكر می كنید آنها الگوهای مناسبی نیستند و به عنوان مثال‌های دیگر پاكستان (اسلام آباد) توانسته‌اند به این ترتیب مشكلاتشان را حل كنند.
یكی از مشكلات همین است كه ما در حقیقت آن اتفاقی را كه در ظاهر افتاده می‌بینیم. مثلاً ما می‌بینیم كه جایی پایتخت خود را تغییر داده و یا به دو قسمت تقسیم كرده است. ولی اینكه چه سیستم‌های مدیریتی در پشت آن اعمال شده و چه تغییر روش و رویه‌ای انجام گرفته تا اینكه این موضوع به نتیجه مثبت برسد ما این را نمی‌بینیم. اولا خیلی از شهرها بدون انتقال پایتخت مشكل خود را حل كرده‌اند. ولی این مورد را می‌دانم كه اگر برخی شهرها مشكلشان را حل كرده‌اند، نه به علت انتقال پایتخت بلكه آن به علت تغییر سیستم‌ها و روش‌هایشان می‌باشد.

مجددا این اصل مدیریتی را یادآوری می کنم: "اگر می‌خواهید به نتایجی برسید كه در گذشته نرسیده‌اید باید اقداماتی را انجام دهید كه در گذشته انجام نداده‌اید. "
اگر بیابیم و انتقال پایتخت و یا تفكیك آن به دو قسمت را انجام دهیم و بیابیم آن كارهای گذشته را مجددا تكرار كنیم قطعاً نتیجه آن چیزی نخواهد بود غیر اینكه یك شهر مشكل دار را تبدیل به دو شهر مشكل دار كرده‌ایم و این بدون شك اتفاق خواهد افتاد.

بنابراین باید ببینیم كه چه اتفاقاتی دیگری در پشت صحنه مدیریتی آن كشورها اتفاق افتاده و باید آنها را مانیتور بكنیم و آن تغییرات را در رویه‌های خودمان ایجاد کنیم. 

لطفاً با توجه به تخصص خودتان كه ترافیك می‌باشد معضلات و مشكلات تهران را چگونه می‌توانیم حل كنیم و در حیطه انتقال پایتخت نكته‌ای می‌خواهین اضافه نمایید بفرمایید.
همانطور كه عرض كردم حدود 80 درصد مشكلات شهر تهران و بسیاری از كلان شهرها بدون انتقال پایتخت و بدون كوچك كردن شهرها می تواند حل شود و شاید این مسائل در یك برنامه كوتاه نگنجد و بحث بیشتری داشته باشد. ولی بطور كلی ما باید تغییر نگرش اساسی در دیدگاه مسئولین مدیران، شوراهای شهرها و در كل همه تصمیم‌گیران و تصمیم سازان كشوری بوجود بیاوریم و این تغییر نگرش در همین چارچوب می‌باشد و صحبت‌هایی كه امروز انجام گرفت بیشتر در همین چارچوب بوده است كه ما باید نگرشمان نسبت به موضوعات تغییر پیدا كند.

آن موضوعی كه راجع به ترافیك گفته شد اگر از بسیاری از مردم و مسئولین پرسیده شود اكثر معتقدان كه وقتی ‌ در جایی معبری را عریض‌تر می‌كنیم و یا بزرگراه می‌سازیم مشكل ترافیك‌مان كمتر می‌شود. ولی بعد تعجب می‌كنند چرا در عمل مشكل ترافیك بیشتر شد در صورتی كه این در دنیا یك تز ثابت شده است كه وقتی شما معابر را افزایش می‌دهید مشكل ترافیك حل نشده و بلكه بیشتر نیز می‌شود.

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.