اقتصاد حملونقل و ترانزیت زیر سایه تروریسم جادهای
سعید میرشاهی- «جادههای نا امن و جهان نا امن»! این عبارت، توصیفی از رویدادهای نامبارکی است که طی هفتهها، ماهها و حتی سالهای اخیر، در حال گسترش بوده است. اقدامات تروریستی اکنون جادههای خاورمیانه را درنوردیده و تا اروپا ادامه دارد. ترکیه و فرانسه در حال حاضر دو شاهد واقعی در این زمینه هستند. حمله به کامیونهای ایرانی که از سال گذشته تاکنون بارها صورت گرفته و کودتای اخیر ارتش ترکیه در جمعه شب، ۲۵ تیرماه از یکسو و حملات تروریستی در فرانسه از جمله هجوم دیوانه وار یک کامیون در جنوب این کشور، در روز پنجشنبه، ۲۴ تیرماه از سوی دیگر و حوادث مشابه،
بیانگر وضعیت نامطلوبی است که حملونقل جاده ای، حملونقل عمومی شهری، ترانزیت کالا و جابهجایی مسافر را نیز به شدت تحت تأثیر قرار میدهد.
کِشنده کُشنده و کودتای خزنده
براساس گزارش رویترز، یک کامیون مملو از مواد منفجره، نارنجک و سلاح، پنجشنبه، ۲۴ تیرماه، در شهر نیس فرانسه، جمعیت در حال تماشای آتش بازی «روز باستیل» را که یک جشن ملی فرانسه است، زیر گرفت که میزان تلفات آن بیش از ۸۰ نفر گزارش شده است. سی ان ان نیز گزارش داد راننده این کامیون ابتدا به سوی عابران تیراندازی کرد و سپس در مسیری به طول دو کیلومتر، جمعیت را زیر گرفت. عامل حمله تونسی- فرانسوی بوده است. به گفته فرانسوا اولاند حادثه نیس، یک حمله تروریستی است. داعش از چندین سال قبل گفته بود مردم را با هر نوع وسیله نقلیهای زیر کنند! حملات داعش در فرانسه در ژانویه سال
گذشته، ۱۷ کشته، نوامبر سال گذشته، ۱۳۰ کشته، ژوئن امسال، ۲ کشته و بالاخره جولای، ۸۴ کشته برجای گذاشته است.
هنوز یک روز از حادثه تروریستی نیس در فرانسه نگذشته بود که کودتای ارتش ترکیه به سرعت به تیتر یک رسانهها تبدیل شد. کودتایی که البته سازمان اطلاعات ترکیه با صدور بیانیهای از پایان آن خبر داد و به گفته برخی رسانهها نیز دهها کشته و صدها بازداشتی در پی داشته است. وزارت امور خارجه و سفارت ایران در ترکیه نیز از هموطنان مقیم و گردشگران ایرانی در ترکیه خواسته است محل اقامتشان را ترک نکنند. پروازها به ترکیه نیز موقتا ممنوع اعلام شد.
ترورهای شهری، تأثیرات جادهای
اکنون این پرسش مطرح میشود که این حوادث درون شهری در ترکیه و فرانسه و نظایر آن، چه تأثیراتی بر حوزه حملونقل و ترانزیت زمینی خواهد گذاشت؟ نگاهی به روند اتفاقات فرانسه و ترکیه طی یک سال گذشته، نشان میدهد که این دو کشور به شدت از نظر حملات تروریستی ناامن شدهاند. استانبول و آنکارا در ترکیه و پاریس و نیس در فرانسه، از جمله شهرهای توریستی و تجاری هستند که هرگونه حملات تروریستی در آنها، میتواند بر نحوه حضور توریستها تأثیر بگذارد. تروریستها، توریستها را هم در مینوردند و عملا ناامنیهای شهری، بر ترانزیت جاده ای، تأثیرگذار است.
این حوادث میتواند روابط حملونقلی ایران با ترکیه و فرانسه در عصر پسابرجام خصوصا کشور همسایه یعنی ترکیه را با نوسانات مختلف مواجه نماید. درخصوص فرانسه باید گفت اگرچه روابط حملونقلی بیشتر در حوزه هوایی خصوصا خرید ایرباس و نیز در بخش خودرو است اما مشارکت سرمایهگذاران فرانسوی در پروژههای زیرساختی از جمله آزادراهها و بزرگراههای کشور خصوصا در عصر پسابرجام نکته قابل اهمیتی است که البته ناامنیهای اخیر فرانسه چندان بر آن تأثیرگذار نیست اما میتواند موجب تأخیر یا عدم تمرکز بر اجرایی شدن تفاهمنامهها و توافقات اقتصادی و
حملونقلی شود.
در مورد روابط ترکیه و ایران با توجه به همسایگی دو کشور و شراکت بزرگ تجاری، موضوع عدم امنیت در این کشور، بسیار متفاوتتر و مهمتر از روابط با فرانسه است. غیراز مسائل سیاسی از جمله حمایت ایران از سوریه و مخالفت ترکیه با این کشور، که تاحدودی تنش در روابط را دامن زد، نبود امنیت جادهای برای کامیونهای ایرانی در مرز بازرگان و خاک ترکیه، مبادلات تجاری دو کشور را تحت تأثیر قرار داده است. اگر تا قبل از لغو تحریمها و توافق هسته ای، تحریمها دلیلی برای کاهش مبادلات تجاری و حملونقلی عنوان میشد اکنون، حملات تروریستی در ترکیه، حملونقل و
ترانزیت بین دو کشور را هز از چندی با نوسان مواجه میکند و ترکیه علیرغم وعدههای قبلی، هنوز به تعهدات خود درباره حفظ امنیت مرزها عمل نکرده است.
امنیت رانندگان کامیون در ابهام
با همه اینها، جهاد واردان، رئیس شورای تجارت خارجی ترکیه با اشاره به کاهش میزان صادرات ترکیه به ایران در بازه زمانی ٢ ١٢ تا ٢ ١٥ به میزان ٦٣ درصد که ناشی از اعمال تحریمها علیه ایران بوده، از تحقق سطح تجارت دو کشور به میزان ٣ میلیارد دلار در طول دو تا سه سال آینده خبر داده است؛ امری که با توجه به وضعیت موجود حتی پس از برجام، چندان محتمل به نظر نمیرسد. اگرچه ظاهرا اختلافات دو کشور بر سر مابهالتفاوت قیمت سوخت، افزایش عوارض و نظایر آن حل شده اما همچنان اخبار توقف کامیونهای ترانزیتی ایران در مرزهای ترکیه هر از گاهی مطرح میشود و بحران امنیت در روابط
ترانزیتی ادامه دارد تا جایی که بارها از یافتن مسیرهای جدید ترانزیتی سخن گفته شده است. همچنین طی چند هفته گذشته به دنبال به آتش کشیده شدن دوباره کامیونهای ایرانی در خاک ترکیه، سازمان راهداری و حملونقل جادهای از ترکیه درخصوص عمل نکردن به تعهدات خود، به شدت انتقاد کرد. پیش از آن نیز سوءقصدهایی به کامیونهای ایرانی در خاک ترکیه شده بود.
کامیونها، در حال حاضر به سوژه اصلی حملونقل بدل شده اند؛ اعم از کامیون ترور داعش در فرانسه که «کُشنده» بودنش از «کِشنده» بودنش، مشهورتر است یا کامیونهای متوقف در پشت مرزها یا کامیونهای که به آتش کشیده میشوند یا مورد سوءقصد قرار میگیرند. نکته حایز توجه اینکه محمدجواد عطرچیان، مدیرکل ترانزیت و پایانههای مرزی گفته است امنیت ناوگان ترانزیت ایران در داخل خاک ترکیه با دولت این کشور است و شرکتهای حملونقل ایرانی باید به مسائل امنیتی تردد خود در این زمینه توجه جدی داشته باشند. به گفته وی ایران به ترکیه درخواست رسمی داده
تا به منظور تأمین امنیت جان و مال کامیون داران، حرکت رانندگان ایرانی در داخل خاک ترکیه همراه با «اسکورت» یا محافظ باشد.
اقدامات نافرجام
با همه اینها هنوز نه غرامتی به کامیونهای آسیب دیده ایرانی پرداخت شده و نه اسکورت یا محافظی برای رانندگان ایرانی درنظر گرفته شده است و این امر میتواند در آینده روابط حملونقلی ایران و ترکیه و در نتیجه مبادلات اقتصادی دو کشور تأثیر منفی بگذارد و ایران را به ایجاد کریدورهای جدید برای اتصال به دریای سیاه و اروپا از طریق همسایگان شمالی ترغیب نماید. با توجه به وضعیت موجود، در آینده باز هم باید شاهد حملات تروریستی از خاورمیانه تا اروپا، خصوصا در ترکیه و فرانسه باشیم و تاکنون نمره قابل قبولی در ترانزیت و روابط حملونقلی خصوصا با کشور همسایه کسب
نکردهایم. جدیت و قاطعیت بیشتری برای دفاع از حقوق کامیون داران، رانندگان و کسانی که بار ترانزیت را بر دوش میکشند، نیاز است.
لینک خبر:
http://www.tweekly.ir/fa/Main/Detail/6830