«اسکانیای ماهان»؛ آمد نفس صبح و سلامت نرسانید
وبلاگ تین نیوز، سعید میرشاهی | هنوز زخم تصادف مرگبار دو اتوبوس در اتوبان تهران - قم با 44 کشته در شهریورماه 1392 کهنه نشده بود که صبحگاه سهشنبه، اول اردیبهشتماه 1394، غروب تلخی را برای مسافران پرواز مشهد- ساری در جاده سوادکوه رقم زد؛ پروازی که قرار بود در ساری به زمین بنشیند اگرچه شبانگاه به سلامت اما در «تهران» به زمین نشست مسافران صبح خود را به مقصد نرساند تا این بار اسکانیا که ارابه مرگ هم نامیده شده، پای هواپیمایی ماهان را هم به این حادثه بکشاند. 12 کشته و 18 زخمی و به قولی 11 کشته و 19 مصدوم، پایان غمانگیز این سفر ناتمام بود؛ سفری که به قول خاقانی:
«گویا آمد نفس صبح و سلامت نرسانید/ بوی تو نیاورد و پیامت نرسانید.»
جزییات ماجرای اتوبوس پرواز
ماجرا از این قرار است که پرواز شماره 1020 هواپیمایی ماهان با هواپیما BAE146 دوشنبهشب، 31 فروردینماه 94 طبق برنامه با 51 مسافر بزرگسال و 3 مسافر خردسال در ساعت 23:34 از مشهد به سمت ساری پرواز میکند. با توجه به شرایط نامناسب آبوهوا در ساری، خلبان موفق به فرود نمیشود و بعد از پرواز 20 دقیقهای روی آسمان شهر از ساعت 50 دقیقه تا 1:10 دقیقه بامداد سهشنبه، روی آسمان ساری دور میزند. در نهایت طبق دستورالعمل پروازی، قبل از 2 بامداد در مهرآباد به زمین مینشیند.
طبق آنچه برخی مسئولان ماهان اعلام کردهاند چند نفر از مسافران، با خودروی شخصی به ساری میروند. یک نفر با هواپیما به مشهد بازمیگردد. تعدادی انصراف میدهند و با توجه به تعطیلی پایانه مسافربری غرب در تهران، سایر مسافران از پایانه مهرشهر کرج با دو اتوبوس اسکانیا از شرکت سیروسفر و شرکت آسیاسفر به ساری اعزام میشوند. مسافران اتوبوس اسکانیا مربوط به شرکت سیروسفر به سلامت به مقصد میرسند اما اسکانیای دیگر، حدود ساعت 8:30 دقیقه در منطقه پیچ اوریم جاده سوادکوه به دلیل بریدن ترمز، پس از برخورد با کوه واژگون میشود و بر اثر آن 12 نفر کشته و 18 نفر مصدوم
میشوند. البته شمار کشتهها در ساعات اولیه ابتدا هشت نفر اعلام شد که بعدا به 12 نفر رسید. گرچه پلیس راهور در نهایت اعلام کرد تعداد 11 نفر درست است و به دلیل دستوپاهای پیکرها، یک نفر اضافه شمارش شده است.
واکنش ماهان: مسئولیتی متوجه ما نیست!
واژگونی اتوبوس مشهد- ساری طبق معمول با انکارها و عبارت «تقصیر ما نبود»، آغاز شد. در اولین اظهارنظرها مدیران ماهان مجبور به پاسخگویی شدند تا اعلام کنند مسئولیتی در این حادثه بر عهده آنها نیست! مهدی حسنی، خلبان شرکت هواپیمایی ماهان به تسنیم گفت: این شرکت هیچ مسئولیتی در قبال مسافران حادثهدیده اتوبوس اسکانیا ندارد. وی با بیان اینکه برخی از مسافران این پرواز هم با خودروهای دیگر عازم ساری شدند، افزود: با توجه به فرود هواپیما در فرودگاه مهرآباد و کنسل اعلام شدن پرواز به علت شرایط جوی فرودگاه ساری، ماهان هیچ مسئولیتی در قبال مسافرانی که دچار سانحه شدند،
ندارد.
حمیدرضا خاندانی، مدیرکل حراست ماهان نیز در گفتوگو با فارس درباره قوانین موجود برای انتقال مسافران گفت: طبق قوانین ایکائو، کنوانسیون ورشو و دیگر کنوانسیونهای مربوطه در صورت ابطال پرواز، شرکت هواپیمایی میتواند طبق توافق با مسافران در چنین شرایطی مسافران را با پرواز دیگر، پرواز جایگزین و یا بهصورت حملونقل ریلی، دریایی و یا جادهای (البته طبق توافق با مسافر) به مقصد اعزام کند. وی افزوده است: فرودگاه گرگان در آن ساعت بامداد، برای پذیرش پرواز آماده نبود، در مهرآباد هم مسافران خودشان خواستند با اتوبوس به ساری بروند وگرنه پیشنهاد ما پرواز دیگری
بود. البته مقصود خاندانی پرواز ساعات پایانی سهشنبه است که بدیهی است از بامداد تا نیمهشب منتظر پرواز بعدی نشستن، منطقی و عاقلانه به نظر نمیرسد.
واکنش مجلس: احضار مدیرعامل ماهان به مجلس
در پی این حادثه نمایندگان مجلس هم واکنش نشان داده و از احضار عربنژاد، مدیرعامل ماهان به مجلس خبر دادند. در این رابطه، علیرضا خسروی، عضو کمیسیون عمران مجلس در خصوص واژگونی اتوبوس مسافران جامانده از پرواز تهران- ساری تصریح کرد: مشخص نیست بین مسافران و شرکت هواپیمایی ماهان توافقی در خصوص ادامه سفر با اتوبوس انجام شده یا خیر؟ خسروی با اشاره به اینکه هفته آینده باید دوستان گزارش را ارائه دهند، گفت: مطمئنا سازمان هواپیمایی کشوری گزارش اولیه این سانحه را از شرکت مربوطه دریافت کرده است. علاوه بر این پلیسراه و شرکت حملونقل جادهای نیز این گزارش را در اختیار
دارد.
واکنش اسکانیا: تنها شرکت موفق هستیم
مدیرعامل شرکت اسکانیا در ایران نیز درباره اینکه چرا همچنان نام اسکانیا در تصادفات اتوبوسها، شنیده میشود، در گفتوگوی تلفنی با صداوسیما گفته است اسکانیا 3600 دستگاه اتوبوس در اختیار دارد و بخش زیادی از مسافران در مسیرهای مختلف را جابجا میکند بنابراین با توجه به حجم ترددها و همچنین مسیرهای متعدد میتوان چنین برداشتی داشت. به گفته زاهدی، شرکت اسکانیا آزمایشهای کنترل مشخص درباره اتوبوسها را نهایی کرده و عقابافشان نخستین و تنها شرکتی است که آزمایش کنترل کیفی و فنی را با موفقیت پشت سر گذاشته است.
واکنش راهداری: تعطیلی شرکت مسافربری
همچنین مدیرعامل شرکت سیروسفر بعد از وقوع حادثه سریعا واژگونی اتوبوس این شرکت را تکذیب و اعلام کرد که این اتوبوس متعلق به شرکت دیگری بوده است. عباسعلی بنیاسدی، مدیرکل دفتر حقوقی و تدوین مقررات سازمان راهداری و حملونقل جادهای نیز با اشاره به تشکیل کمیسیون ماده ۱۲ آییننامه اجرایی تبصره یک ماده ۳۱ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی میگوید: شرکت مسافربری آسیاسفر به لحاظ تخلفات حملونقلی و ایمنی، شش ماه تعطیل شد.
واکنش پلیس: از خطای انسانی تا نقص فنی
اولین گمانهزنیها برای علت وقوع حادثه نیز بلافاصله مطرح شد. هدایتی، مدیرکل دفتر ایمنی و ترافیک سازمان راهداری و حملونقل جادهای جهت پرسوجو ساعاتی بعد از حادثه به تیننیوز گفت: بین سازمان راهداری و حملونقل جادهای، پلیس راهور و سایر دستگاههای ذیربط در حوزه ایمنی راه بهمنظور بررسی علت برخورد اتوبوس با کوه و احتمالات آن از جمله خوابآلودگی راننده یا ترکیدگی لاستیک و نقص فنی در حال برگزاری است. در این میان، پلیسراهنمایی و رانندگی ناجا طی اطلاعیهای با بررسی اولیه حادثه تصادف اتوبوس اسکانیا در محور فیروزکوه دلایل مختلفی را
ارائه کرد.
چهار علت وقوع این حادثه از نظر پلیس راهور، عدم توانایی راننده در کنترل وسیله نقلیه، سرعت غیرمجاز، نقص سیستم ترمز و نقص سیستم کاهنده سرعت (ریتاردر) عنوان شده است. همچنین بر اساس این گزارش، ضعف حفاظ میانی راه، ضعف استحکام سقف و ستون اتوبوس علل تشدید کننده حادثه است. سایر علل دخیل در حادثه نیز عبارتند از: ضعف مهارت کافی راننده اتوبوس، عدم آشنایی راننده به مسیر راه، ضعف شرکت تعاونی به دلیل عدم رعایت ضوابط در صدور صورتوضعیت، عدم نظارت مدیر فنی بر وضعیت اتوبوس و کنترل صورت وضعیت. اطلاعات تکمیلی در بررسیهای بعدی مشخص خواهد شد.
از تقدیر تا تغییر
تجربه حوادث تلخ تصادفات و تلفات، دلایل ناشی از آن و بلاتکلیف ماندن مقصران اصلی از خودرو تا خطای انسانی، همچنان تکرار میشود. هرچه هست، میزان تلفات جادهای علیرغم کاهش نسبت به سالهای گذشته، همچنان بهسادگی قربانی میگیرد این در حالی است که هنوز کشمکشها بر سر استاندارد خودروها، عدم نظارت کافی پلیس راهور و وزارت راه و زیرمجموعههای آن مانند سازمان راهداری و حملونقل جادهای بر جادهها، رانندگان و شرکتهای تعاونی مسافربری وجود دارد. مسافری که به مشهد بازگشت، مسافرانی که با اسکانیای شرکت سیروسفر، سالم به مقصد رسیدند، مسافرانی که با
خودرو از تهران به ساری رفتند، همگی جزء مسافران پرواز مشهد - ساری شرکت ماهان بودند اما قرعه مرگ و مصدومیت به نام مسافران اسکانیای آسیاسفر خورده بود. از مشیت و تقدیر الهی گریزی نیست اما میگویند: «تقدیر، تقویم انسانهای عادی است و تغییر، تدبیر انسانهای عالی». همراه با باور به تقدیر، بهتر است کمی هم به تغییر بیندیشیم و همواره اشتباهات مخلوق را بهپای تقدیر ننویسیم.
بهار، فصل زندگی و جاده سوادکوه، مسیر سبز روییدن است نه جایی که بوی مرگ در جادههایش بپیچد.