| کد خبر ۶۱۲۵۰
کپی شد
حمل و نقل جاده ای؛ آری یا نه؟

جدال بین ریل و جاده را پایان دهیم

جدال بین ریل و جاده را پایان دهیم
|

تین نیوز | با اینکه مدت هاست صحبت از توسعه حمل و نقل چندوجهی یا ترکیبی در کشور می شود، با این حال همچنان بین مدهای مختلف حمل و نقل اعم از جاده ای، ریلی، هوایی و دریایی ارتباط چندانی وجود ندارد و هریک به تنهایی کار خود را انجام می دهند و یا خود را برتر برمی شمارند. گاهی اوقات به گونه ای از توسعه حمل و نقل ریلی که صدالبته از اولویت های حمل و نقلی در اسناد بالادستی کشور است، سخن گفته می شود که گویی حمل و نقل جاده ای با سهم 90 درصدی اش در جابجایی کالا و مسافر، بیهوده است در حالی که هریک از انواع حمل و نقل کارکردهای خاص خود و البته محدودیت های ویژه خود را دارند.

ریل و جاده، از رفاقت تا رقابت
مسعود دانشمند، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران، در خصوص جدال بین ریل و جاده که مدت هاست محل بحث کارشناسان، فعالان و برنامه ریزان حمل و نقل است، معتقد است به باور بسیاری از کارشناسان، زمانی که حمل و نقل طولانی مدت بیش از 500 کیلومتر مدنظر است باید از حمل و نقل ریلی استفاده شود و برای حمل و نقل در مسافت های کمتر از 500 کیلومتر، بخش جاده ای به صرفه تر است.

از این رو رقابت در این عرصه باید جای خود را به رفاقت بدهد. با این همه به دلیل تاکید سند چشم انداز و برنامه پنجم توسعه بر حوزه حمل و نقل ریلی که در سال پایانی آن به سر می بریم، و نیز برنامه ششم توسعه که در سیاست های کلی ابلاغ شده، بار دیگر موضوع گسترش حمل و نقل ریلی به طور ویژه مورد توجه قرار گرفته است. در این حالت، بعضا وضعیت توسعه و گسترش سایر مدهای حمل و نقل خصوصا جاده ای و پروژه های مربوط به آن در حالت ابهام قرار می گیرد.
اینکه توسعه حمل و نقل ریلی باید در اولویت سیاست های کلان دولت در بخش حمل و نقل قرار گیرد حتی از سوی کارشناسان و شرکت های فعال در حوزه حمل و نقل جاده ای نیز مورد تایید است اما دو مسئله اصلی، مانع این موضوع شده است:

1- انگیزه های شخصی برخی افراد اعم از نمایندگان مجلس یا فعالان پرنفوذ و اصرار بر اجرای برخی پروژه های حمل و نقلی بدون توجه به نیاز کشور 
2- سیاست های غلط دولت مبنی بر تبعیض بین ریل و جاده و دریافت هزینه حق دسترسی برای خطوط ریلی که علیرغم مزیت های آن صرفه جویی در سوخت، آلایندگی کمتر زیست محیطی و ایمنی بیشتر، عدم رغبت بخش خصوصی برای سرمایه گذاری را به دنبال دارد در حالی که بخش عمده حمل و نقل جاده ای در دستان بخش خصوصی است. برای دستیابی به نگاه عمیق تر و کارشناسی شده درخصوص حمل و نقل جاده ای، فارغ از چالش ها و مباحثات فعالان جاده ای و ریلی، مزیت ها و محدودیت های حمل و نقل جاده ای در مقایسه با سایر انواع حمل و نقل ارایه شده تا قضاوت عادلانه تری در این زمینه صورت گیرد.

حمل و نقل جاده ای؛ آری؟
مزیت هایی که موجب توسعه حمل و نقل جاده ای نسبت به سایر مدهای حمل و نقل شده است، عبارتند از:
1- سرمایه گذاری کمتری لازم است: سرمایه گذاری اساسی در این بخش، در مقایسه با دیگر مدهای حمل و نقل مانند راه آهن،  کمتر است. جاده ها معمولا توسط دولت و بخش خصوصی ساخته می شود و هزینه پایین تری دارد.  

2- خدمات درب به درب (door to door) انجام می دهد: مزیت حمل و نقل جاده ای انجام خدمات از انبار به انبار است و احتیاج به کرایه و تخلیه و بارگیری توسط سایر وسایل حمل و نقل ندارد.  

3- به مناطق روستایی خدمات می دهد: برای مناطق روستایی که دسترسی  به حمل نقل ریلی، هوایی و دریایی ندارند حمل و نقل جاده ای، بهترین روش است. تبادل کالا بین شهرهای بزرگ و روستاهای کوچک از این طریق صورت می گیرد. 

4- خدماتش انعطاف پذیر است: حمل و نقل جاده ای، نسبت به دیگر روش های حمل و نقل در زمان بندی، حرکت و توقف بدون خسارت اساسی و با توجه به نیازهای افراد عمل می کند.

5- برای مسافت های کم، مناسب است: حمل و نقل جاده ای برای فواصل کوتاه اقتصادی تر است. تاخیر در دریافت بار وجود ندارد چون بار در داخل همان وسیله نقلیه است. 

6- ریسک آسیب پذیری کمتر در ترانزیت دارد: در حمل و نقل جاده ای برخلاف سایر روش ها، چون بارگیری مجدد در بین نیست، بارها کمتر آسیب می بینند. بنابراین مناسب ترین راه برای حمل وسایل ظریف مانند چینی و شیشه است.

7- در هزینه بسته بندی، صرفه جویی می شود: در مقایسه با دیگر سیستم های حمل و نقل که سیستم بسته بندی پیچیده ای دارند حمل و نقل جاده ای، بسیار ساده این کار را انجام می دهد و در بسیاری از مواقع لازم به این کار نیست.

8- سرعت بیشتر دارد: اگر می خواهید بارتان سریع تر به مقصد برسد، حمل و نقل جاده ای مناسب تر از ریل و دریاست. همچنین رزرو کالاها و تحویل آنها در حمل و نقل دریایی و ریلی، اتلاف وقت زیادی دارد. 

9- هزینه کمتری دارد: حمل و نقل جاده ای نه تنها احتیاج به سرمایه گذاری پایه ای کمتری دارد بلکه هزینه نگهداری و تعمیر آن هم خیلی کمتر است، حتی اگر هزینه انرژی زیاد باشد اما به خاطر صرفه جویی در خیلی از بخش ها، هزینه واقعی کمتر است. 

10- وسیله حمل و نقل  جاده ای، خصوصی (شخصی) است: این، مزیت بالایی است. چون اشخاص وسیله نقلیه خود را دارا هستند و بدین وسیله بدون هیچ گونه تاخیری محصولات خود را حمل کرده و می فروشند.

11- منبع تغذیه دیگر روش های حمل و نقل است: جابجایی کالاها بالاخره و در نهایت از طریق جاده صورت می گیرد بنابراین منبع تغذیه حمل و نقل ریلی، هوایی و دریایی نیز به شمار می رود.

حمل و نقل جاده ای؛ نه؟
علیرغم مزایای حمل و نقل جاده ای، معایب و محدویت های این مد حمل و نقلی، سیاستگذاران و برنامه ریزان را به سمت استفاده از سایر مدهای حمل و نقل ترغیب می کند. برخی از این محدودیت ها عبارتند از:

1- ماهیت فصلی: حمل و نقل جاده ای در مقایسه با ریلی در سیل و روزهای بارانی، قابل اعتماد نیست. 
2- حوادث و تصادفات: حوادث جاده ای در مقایسه با ریلی و هوایی بیشتر است و نسبت به آنها ایمن نیست.
3- نامناسب برای فواصل طولانی و ترافیک شدید: کالاهای ارزان و بزرگ را نمی توان در فواصل زیاد جابجا کرد.  
4- سرعت پایین: سرعت وسایل حمل و نقل جاده ای، پایین و محدود است. 
5- فقدان سازماندهی: سازماندهی این حمل و نقل بسیار پایین است. اغلب نامنظم و مستقل است و حتی هزینه های این نوع حمل و نقل نیز نابرابر است و یکسان نیست.

با برشمردن مجموع مزیت ها و محدودیت های حمل و نقل جاده ای نمی توان از کنار آن به سادگی گذشت. بنابراین بهتر است جدال های کارشناسان و سیاستگذاران به جای رقابت ناسالم میان مدهای حمل و نقلی بر همزیستی مسالمت آمیز بین آنها متمرکز شود تا با ایجاد شبکه های حمل و نقل چندوجهی یا ترکیبی در سال های آتی، به توسعه و بهبود وضعیت حمل و نقل و ترانزیت بینجامد. خصوصا با توجه به توافق هسته ای وین، وقت جدال های بی حاصل بر سر این موضوع به سر آمده و زمان برنامه ریزی برای استفاده از فرصت های پیش رو فرا رسیده است.

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.