فراز و نشیبهای جاده گرمسار از دیروز تا به امروز
تین نیوز | گَرمسار یکی از شهرهای استان سمنان و مرکز شهرستان گرمسار است اما وقتی نام گرمسار را بر روی یک جاده آن هم با نام جاده قم –گرمسار میشنویم به یاد فراز و نشیب های مختلف در طول سالهای گذشته تا به امروز در خصوص این جاده مهم خواهیم افتاد.
راههای مواصلاتی شریان حیات بخش توسعه اقتصادی است، از این رو در اختیار داشتن راه مواصلاتی ایمن و پیشرفته یکی از مولفههای مهم در توسعه به شمار میرود.
گرمسار از دیر باز در مسیر راه های مهم تاریخی قرار داشت و کاروانهای تجاری فراوانی از ری به خراسان و اصفهان و به مازندران در این مسیر در حرکت بود، به طوری که وجود کاروانسراهای قدیمی و آب انبارهای تاریخی گویای قدمت و اهمیت این مسیر است.
هرچند با انقراض صفویه و انتقال پایتخت به شیراز و سپس به تهران از اهمیت جاده اصفهان به گرمسار(خوار) کاسته و به تدریج این مسیر متروک شد، اما به نظر بسیاری از کارشناسان احیای این مسیر می توانست گامی دیگر در مسیر رشد و توسعه محسوب شود.
در حال حاضر شبکه راه های اصلی گرمسار شامل جاده گرمسار – سمنان و گرمسار به تهران و ایوانکی به آبسرد و جاده جدیدالاحداث گرمسار – قم است.
جاده گرمسار- قم که عملیات اجرایی آن از حدود سال 1381 آغاز شد به عنوان کمربندی برای روانکردن ترافیک استانهای غرب و جنوب غرب به مشهد و شمال شرق کشور احداث شده است.
این جاده حدود 150 کیلومتر طول دارد که با بهرهبرداری از این پروژه، فاصله گرمسار تا قم 93 کیلومتر کاهش می یابد و روزانه شش هزار دستگاه وسیله نقلیه از بارترافیکی اتوبان قم – تهران کاسته میشود همچنین با احداث جاده قم -گرمسار به میزان قابل توجهی از این آمار تصادفات کاسته خواهد شد، ضمن اینکه صرفه جویی در مصرف سوخت از دیگر نتایج احداث این جاده است.
به نقل از روزنامه کیهان مورخ 2/9/1388 داریوش نظری مدیر کل سابق راه و ترابری استان قم در خصوص عملیات اجرایی این طرح و اهمیت پروژه راه قم-گرمسار عنوان کرده بود که آغاز پروژه جاده قم-گرمسار از زمان سفر رهبر معظم انقلاب به قم است که مطالعات نهایی آن در سال 76 به اتمام رسیده که این طرح به طول 150 کیلومتر است که سه استان سمنان، قم و تهران در آن مداخله دارند.
پروژه تکمیل راه قم-گرمسار در استان سمنان از سال 79 آغاز شد و در سال 88 به 97 درصد پیشرفت فیزیکی دست یافت، همچنین استان تهران نیز پروژه را از سال 81 آغاز کرد که در سال 88 55 درصد پیشرفت فیزیکی داشت.
همچنین پیشرفت فیزیکی این پروژه در حوزه استحفاظی استان قم که از سال 83 آغاز شد در سال 88 به 78 درصد رشد دست یافت که به گفته یکی از مسئولان برای کل پروژه 35 میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده بود.
در این رابطه حجتالاسلام محمدحسین موسیپور استاندار سابق قم نیز در اسفند ماه سال 89 در کارگروهی که با حضور معاون وزیر راه و ترابری تشکیل شده بود، با تاکید بر تسریع بخشی اجرای پروژه قم گرمسار به این نکته اشاره داشت که محور قم گرمسار تاثیر بسزایی در کاهش بار ترافیکی اتوبان قم تهران و بخشهایی از ترافیک محورهای منتهی به جنوب و جنوب شرق تهران خواهد داشت، ضمن اینکه سه ساعت از مدت زمان سفر از قم به مشهد را کاهش خواهد داد.
وی در این جلسه تاکید کرد: پروژه مهم قم گرمسار باید تا پایان سال 89 به بهره برداری برسد، چرا که قم به لحاظ موقعیت جغرافیایی در منطقه حساس و استراتژیک و در شاهراه حمل و نقل بینالمللی شمال به جنوب و در مسیر 17 استان کشور واقع شده که این امر توسعه زیرساخت های حمل و نقل جاده ای را ضروری می سازد.
حجت الاسلام موسی پور با اشاره به رفع نواقص و افتتاح آن تا پایان سال 89 گفت: این محور از شرایط بسیار خوبی برای دوبانده شدن برخوردار بوده و با توجه به ویژگیهای مسیر، به طور حتم بخش خصوصی اشتیاق مناسبی برای مشارکت و سرمایهگذاری در این طرح خواهد داشت.
در این راستا علی رغم تلاشهای صورت گرفته پروژه قم گرمسار در سال 89 نیز به بهره برداری نرسید تا اینکه در 5 خرداد ماه 90 در اقدامی شتاب زده محمود احمدی نژاد رئیس جمهور وقت به همراه علی نیکزاد سرپرست سابق وزارت راه و ترابری، مجتبی ثمره هاشمی دستیار ارشد سابق رئیس جمهور و مهدی غضنفری سرپرست سابق وزارت صنایع و معادن در سفر یک روزه در کنار افتتاح پروژههای انتقال آب دز به قم و کارخانه نورد فولاد غرب آسیا پروژه جاده قم –گرمسار را طول 150 کیلومتر و باند دوم کنارگذر گرمسار به طول 7 کیلومتر با 80 میلیارد تومان اعتبار احداث افتتاح کرد.
پروژهای که هنوز نواقص و مشکلات فنی زیادی داشت و به لحاظ فقدان استانداردهای لازم و امکانات خدماتی و ایمنی آماده افتتاح نبود و به دلیل حادثه خیز بودن،مسافران در این مسیر با خطر مرگ مواجه میشدند.
محور ناامنی که در دولت دهم وزارت راه بدون هماهنگی با پلیس راه نسبت به گشایش آن اقدام کرد و در آن علائم راهنمایی و رانندگی، خط کشی صحیح و نصب گاردریل و اصلاح شانه ها انجام نشده بود و با گذشت چند ماه از افتتاح پروژه بیش از 150 مورد تصادف در آن رخ داد و طبق اعلام پلیس راه که جان بیش از 50 نفر را در صحنه گرفت تا جایی که در برخی از گزارشات از سوی رسانهها و خبرگزاریها تحت عنوان جاده مرگ از آن نام برده میشد و طبق آمار مرگ و میر در این محور جاده قم گرمسار در فهرست 10 جاده خطرناک کشور جای گرفت.
معایب و نواقص این محور توسط بسیاری از کارشناسان فنی مورد ارزیابی قرار گرفت به ویژه این موضوع که براساس قانون باید در ابتدا و انتهای هر آزادراه یا جادهای پاسگاه پلیس راه وجود داشته باشد، اما وجود کانکس پلیس به جای پاسگاه پلیس در جاده و عدم حضور دائمی پلیس راهنمایی و رانندگی یکی از مهمترین دلایل بروز تصادفات بسیار در این جاده تلقی میشد، ضمن اینکه فقدان روشنایی کافی و نبود پایگاههای امدادی و عرض کم جاده و یک نواختی مسیر و ایجاد خستگی برای رانندگان و فقدان مجتمع های رفاهی جهت استراحت مسافران مزید بر علت میشد و حوادث دلخراشی را رقم میزد.
در این باره محمدرضا قلندر، مدیرکل سابق راه وشهرسازی استان قم در سال 91 نیز اذعان داشت که محور قم گرمسار از پروژههای مهر ماندگار است که با توجه به رعایت نکات ایمنی باید تا پایان مرداد ماه سال 92 به بهره برداری میرسید که این امر نشان میداد جاده قم - گرمسار دو سال و دو ماه زودتراز موعد افتتاح شده و این طرح با همه نواقص خود در 5 خرداد 90 به بهره برداری رسید.
در آن زمان نیز سید رضا دهناد، معاون سابق برنامه ریزی استاندار قم نیزگفته بود: برای حل مشکل تصادفات قصد داریم این محور را چهار بانده کنیم و وزارت راه بدنبال تعریض این اتوبان است و با چهار بانده شدن این محور از حجم ترافیک اتوبان قم - تهران نیز کاسته خواهد شد.
همچنین مدیرکل سابق راه و ترابری استان قم در این باره اعلام کرده بود که به زودی جاده قم گرمسار 6 بانده میشود و تبدیل به آزادراه خواهد شد و تاکنون 30 درصد پیشرفت فیزیکی داشته و تا پیش از اتمام دولت دهم این آزادراه احداث میشود.
در دولت دهم وعدههای زیادی در جهت ارتقای ایمنی این محور داده شد که عملیاتی نشد و همچنان محور قم گرمسار به عنوان یک پروژه ناقص، سردرگم ماند.
از طرفی به لحاظ ایمنی فرمانده ناجا از افتتاح شتاب زده این پروژه در سال 90 انتقاد کرد، ضمن اینکه فرمانده پلیس راه کشور نیز در خصوص نا امن بودن محور در دولت دهم هشدار داده بود، اما وزارت راه بدون هماهنگی با پلیس نسبت به گشایش این محور اقدام کرد.
در این زمینه دولت یازدهم نوید بخش تکمیل بسیاری از پروژههای نیمه کاره و بر جای مانده از دولت دهم بود هرچند دولت جدید در سال 92 با آغاز فعالیتهای خود با توجه به تحریم ها با انبوهی از مشکلات مالی و اعتباری مواجه و در سال 93 نیز با توجه به کاهش قیمت نفت مشکلات اعتباری دو چندان شد.
اما با این حال در جهت رفع نواقص پروژه گامهایی برداشته شد تا اینکه در مورخ 16 بهمن ماه سال گذشته سید حسن رضوی در نهمین جلسه شورای اداری استان قم که در تالار معصومیه استانداری برگزار شد با اشاره به افتتاح چندین پروژه از افتتاح پروژه جاده قم- گرمسار با حضور دکتر حسن روحانی رییس جمهوری خبر داد.
همچنین در این جلسه دلاوری معاون عمرانی استاندار نیز با اشاره به جزئیات این پروژه اعلام کرد: آزادراه قم – گرمسار به طول 152 کیلومتر ساخته شده که برای اتمام و بهرهبرداری از این پروژه مبلغ 690 میلیارد تومان هزینه صرف شده است.
معاون عمرانی استاندار قم با بیان اینکه عبور از این آزادراه زمان سفر را کوتاه میکند ادامه داد: این آزادراه زمان سفر را برای خودروهای عبوری به مدت یک ساعت و 30 دقیقه و برای خودروهای سنگین مدت زمان دو ساعت و 30 دقیقه کوتاهتر میکند و عبور وسایل نقلیه از آزادراه قم – گرمسار، برای کشور صرفه اقتصادی نیز دارد که در راستای این کاهش مسیر سفر، سالانه 40 میلیون لیتر در مصرف سوخت صرفهجویی میشود.
وی در این باره عنوان کرد:آزادراه قم – گرمسار از سه استان قم، تهران و سمنان عبور میکند، 74 کیلومتر از این آزادراه در محدوده استان قم قرار دارد و بر این اساس بیشترین طول این آزادراه در استان قم واقع شده است.
در این جلسه حتی به مباحث مربوط به ارتقای ایمنی جاده اشاره و بیان داشت:این آزادراه در سه لاین رفت و سه لاین برگشت ساخته شده که ترافیک را در این مسیر روان میکند و حتی مشکل عبور شترها نیز در این مسیر برطرف شده و با توجه به اینکه یک زیرگذر در این مسیر ساخته شده با شترداران و ساربانان جلساتی گذاشته شده که شترهای خود را از این زیرگذر عبور دهند.
در نهایت روز چهارشنبه 6 اسفند ماه سال گذشته با حضور دکتر روحانی و هیات دولت در سفر دو روزه به قم آزاد راه قم گرمسار افتتاح شد هرچند برخی بر این باور بودند که افتتاح این طرح به معنای دو باره کاری است، اما به نقل از پایگاه اطلاع رسانی دولت توضیحاتی در خصوص این طرح و رفع نواقص و کاستیهای پروژه قم گرمسار آمده است.
در مراسم افتتاح آزادراه شش بانده قم به گرمسار، اولین فاز از فازهای پروژه آزادراهی که قرار است حرم رضوی در مشهد را به حرم حضرت معصومه(س) در قم متصل کند، برخی از رسانههای منتقد دولت مدعی شدند که این پروژه در زمان دولت دهم به بهره برداری رسیده و این افتتاح را دوباره کاری دانستند، اما واقعیت چیز دیگری است.
عرض کم، نداشتن شانه خاکی مناسب، پیچهای غیرفنی، نداشتن روشنایی کافی، آنتن دهی ضعیف تلفنهای همراه، نبود امکاناتی همچون پاسگاه پلیس راه، پمپ بنزین، پایگاههای امدادی، مسجد و... از جمله مشکلات جاده قم - گرمسار بود که بلای جان مسافران میشد.
ادامه این وضعیت در نهایت منجر به مسدود شدن جادهای شد که در دولت دهم افتتاح شده بود، آن هم در فروردین سال 92 در واقع دولت دهم جادهای را که افتتاح کرده بود، خودش مسدود کرد.
با توجه به بسترهای اولیهای که با هزینه ای بالغ بر 80 میلیارد تومان در جاده قم-گرمسار فراهم شده بود اجرای فاز نخست آزادراه حرم تا حرم با آغاز به کار دولت یازدهم تسریع شد و در نتیجه این اقدام ضمن راه اندازی یک آزادراه شش بانده (سه باند رفت و سه باند برگشت) به شکلی کاملا اصولی بخشهایی از مسیر قبلی که حادثه ساز بود اصلاح شد و در نهایت با برنامه ریزیهای انجام شده همزمان با سفر رئیس جمهور به استان قم این آزادراه نیز به بهره برداری رسید.
پروژهای که ضمن اصلاح نقاط پرحادثه که برخی از رسانه ها در همان زمان آن را به جاده مرگ تشبیه کرده بودند، آن را به یک آزادراه استاندارد تبدیل کرد، مسیری هموار که دیگر بلای جان مسافران نیست.
با این وجود یکی از دغدغههای جدی عوارض سنگین این جاده است تا جایی که به گفته بسیاری از رانندگان تردد از این مسیر توجیه اقتصادی ندارد که این امر موجب تردد خودروهای سنگین از مسیر دیگری میگردد.
قیمت گذاریهای انجام شده در پرداخت عوارض صدای رانندگان را در آورده است و با این حساب جاده قدیم قم - تهران شلوغ شده و امنیت لازم نیز به مخاطره افتاده است.
از طرفی هنوز کاستیهایی وجود دارد که با توجه به آغاز سال جدید و نوروز باید در زمینه افزایش مسافرتها و گسترش تردد خوردروها از این مسیر راهکاری اندیشیده شود.
مسائل مربوط به جاده قم گرمسار این روزها در جلسات و کارگروهها و کمیتههای مختلف ستاد تسهیلات نوروزی مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.
امید است با تمهیدات انجام شده و با وجود صرف میلیارد ها تومان اعتبار از منابع ملی و استانی این پروژه به زودی با رفع همه نواقص در خدمت توسعه و اعتلای استان قرار گیرد و با حفظ سلامت مردم بتوان از این مسیر بهترین بهره وری را داشت.
مطالبی که در باره جاده قم - گرمسار گفته شده بخشی درست و بخشی نادرست است حرفهای زیادی در باره اقدامات دولت اخیر هم گفتنی است که نگفته اید مثلا همین آزادراه قرار بود یک ساله ساخته شود ولی دو سال طول کشید کسی هم به پیمانکار نگفت که چرا؟ قرار بود قطع ترافیک و مسدودی دو ماه باشد ولی ۱۸ ماه طول کشید و کسی هم جرات نکرد با صداقت با مردم سخن بگوید و هر بار یک ماه یا دو ماه مسدودی را تمدید کردند اگر واقعا افتتاح طرح در دولت قبل با افتضاحات گفته شده در این خبر همراه بوده است چرا مسئولان کنونی وزارت راه یا مدعی العموم از مدیران قبلی وزارت راه که باعثاین افتتاح نادرست بودند و باعثمرگ چندین نفر شده اند در دادگاه ها اقامه دعوی نمی کنند؟ آیا جان مردم را می توان فدای منافع گروهی و تبلیغات کرد؟ اگر علیه مدیران سابق شکایت نشود ممکن است مشابه این اتفاقات در برخی حوزه های کاری این دولت هم روی دهد و بعد دولت آتی علیه دولت موجود سخنها بگوید از وزیر راه می خواهم که سنت حسنه ای بگذارید که اگر واقعا کار مدیران سابق خیانت آمیز بوده به آن رسیدگی شود