◄ الگوی مسافرت با اتوبوس تغییر کرده است/ برای خرید اتوبوس نو باید چند ماه در صف بمانیم!
محمد گلشهر مدیرعامل رویال سفر ایرانیان در این گفت و گو با تشریح وضعیت و چالش های کسب وکار اتوبوس های جاده ای از موانع نوسازی ناوگان و سرمایه گذاری سخن گفته است.
محمد گلشهر ، مدیرعامل شرکت حمل ونقل رویال، متولد ۱۳۴۲ و از ایثارگران هشت سال دفاع مقدس است. او که پیش تر در حوزه نظامی فعالیت می کرد، پس از پایان جنگ در سال ۱۳۷۲ از خدمت خارج شد و با فروش اتوبوس خود به آقای مومنی، پایاش به صنعت حمل ونقل باز شد. حالا پس از دو دهه فعالیت شرکت رویال، گلشهر از روزهای اوجی می گوید که روزانه ۱۶۰ سرویس به سراسر ایران و کشورهای همسایه می فرستادند و از رکودی که کرونا و بعد از آن مشکلات اقتصادی و اداری بر این صنعت تحمیل کردند.
از همکاری با سیر و سفر تا تأسیس رویال
محمد گلشهر، مدیرعامل شرکت رویال، درباره پیشینه فعالیت خود می گوید: «من، پیش تر در حوزه نظامی فعالیت داشتم و پس از پایان جنگ تحمیلی، در سال ۱۳۷۲ از خدمت نظام خارج شدم. در آن زمان، به دلیل فروش اتوبوس خود به آقای مومنی، آشنایی و همکاری با ایشان آغاز گردید. آقای مومنی در آن مقطع صرفاً مدیریت شرکت سیر و سفر را بر عهده داشتند. بعدها، به عنوان مدیر اجرایی و مدیر خطوط خارجی در آن شرکت مشغول به کار شدم و این همکاری تا حدود سال ۱۳۸۴ ادامه یافت.»
او ادامه می دهد: «در نهایت، در سال ۱۳۸۵ شرکت رویال سفر تأسیس گردید که اکنون دقیقاً دو دهه از آغاز فعالیت آن می گذرد. در دوران همکاری با آقای مومنی، تعداد ۵۰ دستگاه اتوبوس بنز ۵۰۰ در اختیار داشتیم. با تأسیس شرکت رویال، ناوگان مذکور به این شرکت منتقل شد. در ابتدا، تمامی اتوبوس ها از نوع ۴۰ نفره بودند که پس از اخذ مجوزهای لازم، همگی به صندلی های VIP ارتقا یافتند.»
تحریم ها و تولد خطوط خارجی
گلشهر درباره چالش های ناوگان توضیح می دهد: «به دلیل اعمال تحریم ها، امکان واردات شاسی اتوبوس میسر نگردید. در حال حاضر، تعداد ۱۶ الی ۱۷ دستگاه از اتوبوس های بنز ۵۰۰ ما، در خارج از کشور متوقف مانده اند و روند کار را کند کرده است.
او دوران اوج فعالیت را چنین توصیف می کند: «پیش از همه گیری ویروس کرونا، شرکت رویال روزانه بین ۱۴۵ تا ۱۶۰ سرویس به اکثر نقاط ایران و کشورهای همجوار ارائه می داد. به عنوان نمونه، در ایام نوروز یا کریسمس، گاه تا ۱۰ دستگاه اتوبوس به صورت همزمان اعزام می شدند. و موفق به ایجاد خطوط منظم به مقاصد عراق، گرجستان، استانبول، ارمنستان و ترابوزان ترکیه شدیم. این خطوط با استقبال مواجه و وضعیت مطلوبی حاصل گردید.در آن مقطع، پذیرای تعداد قابل توجهی توریست ورودی نیز بودیم و با آژانس های معتبری نظیر پاسارگاد و پرسپولیس همکاری گسترده ای داشتیم. تنها ده ماه پس از تأسیس رویال، ۲۰ تا ۲۵ دستگاه از ۵۰ دستگاه ناوگان، به طور مستمر در حال سرویس دهی به تورهای ورودی از کشورهای مختلف بودند. به گونه ای که گاهی با کمبود اتوبوس و حتی لیدر تور مواجه می شدیم.»
کرونا؛ نقطه عطف رکود
مدیرعامل شرکت رویال درباره تأثیر همه گیری کرونا می گوید: «در اواخر سال ۱۳۹۸، با شیوع ویروس کرونا، صنعت حمل ونقل با رکود شدیدی مواجه گردید. این رکود از اسفندماه آن سال به اوج خود رسید. پس از فروکش کردن نسبی همه گیری، فعالیت ها تا حدودی بهبود یافت، اما هرگز به سطح پیش از کرونا بازنگشت.»
او مشکلات پس از کرونا را تشریح می کند: «از سال ۱۴۰۰ به بعد، علاوه بر افزایش چشمگیر قیمت اتوبوس، نوسانات اقتصادی نیز تشدید گردید. متأسفانه در این سال ها، تولید اتوبوس جدید در کشور تقریباً متوقف شده بود. در حال حاضر، دو شرکت عقاب افشان و سروش دیزل تولید اتوبوس را آغاز کرده اند. ما به مدت هفت تا هشت ماه در نوبت خرید اتوبوس از سروش دیزل بوده ایم، اما این شرکت تاکنون تنها دو دستگاه تحویل داده است.»
گلشهر به اقدامات دیگر برای واردات اشاره می کند: «شرکتی به نام فنسر که از شرکای شرکت عقاب افشان بوده، اقدام به واردات اتوبوس چینی نموده است. همچنین اخیراً یک سرمایه گذار دیگر موفق به واردات سه دستگاه اتوبوس ولوو مارکوپولو ساخت برزیل از دبی شده که متأسفانه این دستگاه ها توسط گمرک توقیف گردیده اند و هنوز نتوانسته ایم آنها را تحویل بگیریم.»
اقتصاد طاقت فرسا و هزینه های سرسام آور
او درباره مشکلات اقتصادی می گوید: «شرایط نامساعد اقتصادی کنونی، سرمایه گذاری در این حوزه را با دشواری مواجه ساخته است. به عنوان مثال، قیمت یک دستگاه اتوبوس اسکانیای کارکرده که دیگر تولید نمی شود، کمتر از ۳۵ میلیارد تومان نیست. این در حالی است که اتوبوس وسیله ای مصرفی است و احتمال خرابی در آن همواره وجود دارد.»
گلشهر هزینه های جاری را اینطور برآورد می کند: «یک اتوبوس در صورت فعالیت مستمر و مطلوب، ماهانه حدود ۲۷ تا ۳۰ هزار کیلومتر کارکرد دارد. تعویض روغن و فیلتر هر ۱۰ هزار کیلومتر الزامی است که هر نوبت آن بالغ بر ۱۲ تا ۱۳ میلیون تومان هزینه در بر دارد. بر این اساس، هزینه ماهانه تعویض روغن برای هر دستگاه حدود ۴۰ میلیون تومان برآورد می گردد. یک جفت لاستیک چینی که پیش از این به صورت رایگان در اختیار قرار می گرفت، اکنون قیمتی کمتر از ۷۰ میلیون تومان ندارد.»
تغییر الگوی سفر؛ از دانشجو تا مسافر همیشگی
مدیرعامل رویال به تغییر رفتار مسافران اشاره می کند: «شرایط اقتصادی موجب کاهش سفرهای غیرضروری در میان مردم شده است. به عنوان نمونه، دانشجویان که پیش تر یکی از قشرهای پرمسافر اتوبوس بودند، اکنون کمتر از این وسیله استفاده می کنند. یکی از مسافران دائمی این شرکت که روزانه برای وی بلیت، رزرو می شد، پس از اخذ مدرک فوق لیسانس اعلام کرد که به دلیل مقرون به صرفه بودن هزینه بنزین برای خود و دوستانش نسبت به بلیت اتوبوس، بصورت اشتراکی از خوردی شخصی استفاده می کنند.
او با ذکر خاطره ای از گذشته می گوید: «در خاطرات قدیمی، شرکت های پیشگام در صنعت حمل ونقل مسافری نظیر ایران پیما، تی وی تی و بیتا طراوت به یاد می آید. همچنین دفتر فروش بلیت شرکت اکسپورت در دوران کودکی در خیابان ناصرخسرو به خاطر دارم و به نقل از پدرم، ایشان در دوران کودکی با اتوبوس های موتور جلو به کاشان سفر می کردند.»
طرح های حمایتی بی سرانجام
گلشهر به یکی از وعده های دولتی اشاره می کند: «در سال ۱۳۹۵، در جلسه ای با حضور رئیس جمهور وقت مطرح شد که جهت نوسازی ناوگان فرسوده با سوخت بهینه، دولت ۵۰٪، شرکت نفت(بعنوان مسوولیت اجتماعی )مابقی هزینه و مالکان ۱۰٪ را تقبل نمایند. متأسفانه این طرح هرگز به مرحله اجرا درنیامد.»
او وضعیت ناوگان فعلی را اینطور توصیف می کند: «در حال حاضر، دو سال است که در این مکان مستقر هستم. از ۱۵۴ دستگاه خودرویی که قبلاً فعال بود، اکنون حدود ۵۰ دستگاه فعال هستند و مابقی یا فروخته شده اند یا از رده خارج شده اند. شرکت رویال در مالکیت خود پنج دستگاه اتوبوس، دو دستگاه ون و هشت دستگاه سواری دارد. اما حدود ۲۰۰ دستگاه اتوبوس با مالکیت رانندگان برای ما کار می کنند. پیش از این روزانه ۶۰ سرویس داشتیم که اکنون به دلیل مشکلات اینترنتی و اقتصادی کاهش یافته است.»
ماجرای واردات ولوو؛ چهار ماه معطلی پشت درهای بسته
مدیرعامل رویال درباره تجربه واردات اتوبوس های ولوو می گوید: «اتوبوس های ولوو را وارد کردیم که وضعیت خیلی نامناسبی داشتند. برای ترخیص این ماشین ها از اسپانیا شاید ۱۲ ماه معطل شدیم. چهار ماه دنبال این اتوبوس بودم. سه و نیم، چهار ماه طول کشید تا این ها را ترخیص کنیم. خیلی هم زحمت کشیدیم. ولی چه ماشین خوبی است! الان راننده هایی که با این ماشین ها رفت و آمد می کنند، در جاده هراز می گفتند: "اصلاً روی یخ تکان نمی خورد. جان مردم مهم است. باید ماشین محکم به آنها بدهند."»
او درباره سختی های اداری می گوید: «خودمان کارت بازرگانی گرفتیم. مسوولان گمرک همه کارهای ما را انجام می دادند، یعنی می خواستند که با ما همکاری کنند ولی مشکل اینجاست که روند کاری و سیستم درست تعریف نشده است.
معمای اسقاط و گواهی های بی اتوبوس
گلشهر درباره طرح اسقاط خودروهای فرسوده توضیح می دهد: «برای واردات هر اتوبوس باید یک اتوبوس از چرخه خارج شود. الان اگر بخواهیم اتوبوس اسقاط بخریم، نزدیک ۷۰-۸۰ میلیون تومان قیمت دارد. یک ماه طول می کشد تا این پروسه را طی کنی. من رفتم دنبال این کار رفتم. دیدیم دو ماه طول می کشد. بعد دیدیم این پولی که می خواهیم برای اسقاط بدهیم و با همه دردسرهایش، برویم شماره گذاری یا وکالت خرید بگیریم و این مسائل خیلی گرفتاری دارد.»
او ادامه می دهد: «به جای آن رفتیم پول را کارت کشیدیم در انجمن اسقاط و گواهی اسقاط گرفتیم. شنیدم که خود دولت با همین گواهی ها خودش یک اسقاط می خرد. دیگر نیازی نیست که اسقاط به اسم شخص باشد. انجمن می رود یک اتوبوس می خرد و اسقاط می کند. این برای شخص خوب نیست، اما وقت ما را تلف نکرد.»
کارت سوخت؛ معضل تازه ناوگان نو
مدیرعامل رویال به مشکل جدیدی اشاره می کند: « الان یکی از مشکلاتی که هست، کارت سوخت اتوبوس های نو کم می آید. امروز گفتیم این سه تا اتوبوس می رفتند بابلسر، یکی شان رشت، یکی شان اصفهان. از فردا گفتیم نفرستید. به ما گفتند پانزدهم شارژ می شود. پانزدهم ماه گذشته شارژ نشد. زنگ زدیم هر جا، گفتند ۲۹ ام شارژ می شود. ۲۹ ام شارژ شد. از ۲۹ ام تا امروز هم دوباره شارژ نشده. پنج روز است دوباره شارژ نکرده اند.»
او مصرف سوخت را اینطور توضیح می دهد: «باک استاندارد ۶۰۰ تا ۷۰۰ لیتر است. به ازای هر ۱۰۰ کیلومتر حدوداً ۲۸ تا ۳۲ لیتر مصرف دارد. دیزل ۶ سیلندر، مشکلی نیست. برای همین به ازای هر ۱۰۰ کیلومتر اینقدر می دهند.»
مشکلات اینترنت، فروش کُند
گلشهر درباره تأثیر اختلال اینترنت می گوید: «این اختلال اینترنت چه تأثیری روی فروشتان داشت؟ روزهایی که سایت اصلاً باز نمی شد. مسافر بصورت تلفنی بلیط می خریدند یا لینک را برایشان می فرستادیم یا حضوری می خریدند . کسی نمی توانست آنلاین بخرد. آمار فروشمان پایین آمده بود. یکی از دوستانم میگفت دخترم رفت ارمنستان که فقط بتواند کارهای انیمیشن اش که وابسته به اینترنت را انجام دهد.»
خاطره ای از سفرهای هوایی و پایانی بر یک همکاری دیرین
او درباره خدمات فرودگاهی می گوید: «در خصوص حمل ونقل فرودگاهی، برای فرودگاه مهرآباد و امام خمینی خدمات ارائه می دهیم. البته سرویس دهی به فرودگاه امام متمرکز است و از آنجا به شهرستان ها نیز امکان انتقال مسافر وجود دارد. تعداد خودروهای فعال در فرودگاه حدود ۵۷ یا ۶۰ دستگاه است.»
گلشهر خاطره ای از سفر هوایی تعریف می کند: «یک بار با هواپیمای ایرانی که مستقیم پرواز می کرد به انگلیس رفتیم که بسیار راحت بود و ظرف ۶ ساعت به مقصد رسیدیم. اما یک بار با ترکیش ایرلاینز رفتم و تجربه خوبی نداشتم. متأسفانه این پروازها دیگر انجام نمی شود.»
او در پایان با یادآوری همکاری دیرینه اش با آقای مومنی می گوید: «پیشتر با آقای مومنی همکاری نزدیکی داشتم که حدود ۳۰ سال با ایشان کار کردم. متأسفانه ایشان پس از فوت پسرشان در یک تصادف، انگیزه خود را برای کار از دست دادند. هرچند نسل جدید، علاقه به ادامه کار دارند، اما فقدان آقای مومنی تأثیر زیادی بر روند کار گذاشت. من با وجود همه سختی ها همچنان امیدوارم و پای کار ایستاده ام، منتظرم ببینم تا کی می توانم دوام بیاورم و ادامه دهم.
مصاحبه و تنظیم: مریم کاظمی زاده
