در رکاب رانندگان
تین نیوز | پشت تلفن میگویند ترابران اغلب از زبان شرکتهای حمل و نقل جادهای به بیان مسائل این بخش پرداخته و آنها هم همه مشکلات را گردن پدیده خودمالکی و رانندگان انداختهاند:« ... کمی هم به حرفهای ما گوش کنید و ببینید رانندگان چه میگویند...» انتقاد بهجایی است؛ به کمکاری خود در این زمینه اقرار میکنیم و در یکی از روزهای گرم تیر ماه، به دفتر شرکت قائم بارنت که اولین سامانه اطلاعرسانی بار و کامیون بخش خصوصی در ایران را راهانداری کرده، میرویم تا با تعدادی از رانندگان بخش ترانزیت و حمل و نقل بینالمللی که در آنجا جمع
شدهاند صحبت کنیم. آنچه میخوانید فقط بخشهایی از آن صحبتهای شنیدنی و در عین حال تاسفبرانگیز درباره سختیهای کار است: از رشوه و تبعیض و مواجه با خطر در خارج تا بیاعتنایی و تحقیر و احساس ناامنی در داخل!
گفتوگوی خود را با مهدی معدنی، موسس و ایدهپرداز این سایت اینترنتی باریابی شروع کردیم و اینکه چه مشکلاتی باعث شد به فکر راهاندازی آن بیافتید.
مهدی معدنی: هر حرکت جدیدی براساس احساس نیاز شکل میگیرد. مسائل و مشکلات ما این قدر زیاد بود که فکر نمیکنم در حوصله این جلسه بگنجد. به هر حال، من به سبب این مشکلات از شغل رانندگی دلزده شدم و سعی کردم به حوزه نرمافزاری وارد شوم. من خودمالک بودم ولی به این باور رسیدم که در کشور ما، خودمالک بودن تصميمي اشتباه و زیانآور است. به عنوان مثال، یکی از مشکلات در بخش حمل و نقل بینالمللی، غیر از تغییرات ساعت، اختلافات تقویم است. در ایران پنجشنبه و جمعه تعطیل است و در اروپا شنبه و یک شنبه و من خودم یک بار گرفتار این تعطیلات شدم و به خاطر دریافت یک فكس در
ایتالیا، یک هفته معطل ماندم.
خب وقتی خومالک هستید، مسوولیت و هزینه همه این ناهماهنگیها روی دوش خود شما به عنوان یک شخص حقیقی است که طبعا از پشتوانه حقوقی و حمایتی کمتری برخوردارید، تا یک شرکت حمل و نقل بینالمللی. البته درست است که من خودمالکم و ضرر آن به خودم وارد میشود، ولی در نهایت، ماشینم پلاک عمومی دارد و ناوگان حمل و نقل کشور است؛ شما در نگاه کلان کشور ببینید این تأخیرها چه تأثیر مخربی روی اقتصاد مملکت خواهد داشت.
اما بزرگترین اعتراض من به سیستم کنونی این است که چرا در سال 2014 میلادی، هنوز به راننده با مدرک سیکل، کارت هوشمند میدهند؟ من به این نتیجه رسیدهام که عدهای در صنعت حمل و نقل هستند که از بیسوادی رانندهها سود میبرند و میخواهند رانندهها بیسواد بمانند. ما سالها قبل در کشور هلند دیپلم رانندگی داشتیم؛ چرا این کارها را از اروپاییان یاد نمیگیریم؟ چرا برای شغلی به این حساسی، هیچ فیلتری وجود ندارد. الان ماشینها این قدر پیشرفته شده که انگار با راننده حرف میزند، پس راننده با مدرک سیکل چطور میتواند چنین ناوگانی را به درستی
هدایت کند. البته این مدرک سیکل هم تازه اضافه شده و قبلا هیچ مانعی وجود نداشت.
من شخصا به مسوولی در سازمان پایانهها اعتراض کردم که چرا این رویه وجود دارد. جواب دادند همین سیکل خوب است و ما باید اشتغالزایی داشته باشیم. مگر ما افراد دیپلمه و لیسانسه بیکار در این مملکت کم داریم؟
اصغر میرپور: البته جدا از مدرک تحصیلی، داشتن تجربه هم در این شغل بسیار تعیینکننده است. مدرک تحصیلی برای ورود به هر کاری بسیار خوب است، اما به اعتقاد من برای رانندگانی که در بخش حمل و نقل داخلی فعالیت میکنند، نباید اصرار زیادی بر مدرک تحصیلی وجود داشته باشد. ولی اگر رانندهای بخواهد به خارج از کشور و به ویژه اروپا سفر کند، حداقل باید با قوانین و تابلوخوانی آشنا باشد و بتواند از پس گرفتارهای مدارک و اسناد گمرکی خود در سر مرزها بربیاید.
؟؟؟ شیرمحمدی: اصلا فکر کنید من دکترای این کار داشته باشم، با 32 سال تجربه کار در بخش ترانزیت، اگر الان بخواهم بازنشسته شوم، فکر میکنید چقدر حقوق به من تعلق میگیرد؟ فقط 700 هزار تومان! بعد هم آقای احمدینژاد این شغل را جز مشاغل تفریحی محسوب کردهاند. دلم ميخواهد به آقای احمدینژاد بگویم شما یک بار در سرمای 45 درجه روسیه از ماشین پایین بیا و زنجیر چرخ ببند تا ببینم این کار تفریحی است یا نه؟
در حال حاضر، رانندگی در شرکت واحد، شغل سنگین محسوب میشود و شغل ما تفریحی است!
ترمینالی در مرز بازرگان درست کرده بودند که وقتی ماشینها توقف میکردند و صف میایستادند، میشد در آنجا کمی استراحت کرد. سرویس بهداشتی و غذاخوری داشت، اما الان ترمینال را جمع کردهاند و ما باید در محیط پر از مگس و آلودگی سر کنیم.
چرا آن ترمینال را جمع کردند؟
شیرمحمدی: در ایران فقط فکر درآمد هستند، شما از وزارت راه بپرسيد چرا آن ترمینال مرز بازرگان را جمع کردهاند و الان تبدیل به مرکز تعویض روغن شده است؟ مملکتی با این همه منابع و سرمایه باید پایانههای مرزیاش به این شکل باشد؟ چهار روز باید در بیابان معطل شوی و شب باید بیدار بمانی که یک وقت گازوییل کامیونت را از باک ماشین بیرون نکشند، لاستیک زاپاس را نبرند، پولت را ندزدند. با چنین وضعی، دیگر رانندهای که با بیخوابی پشت ماشین مینشیند، اعصابی برایش میماند. اگر تصادف نکند هنر کرده است!.
مرتضی تاجآبادی: اگر اجازه بدهید من میخواهم به مسائل عمده دیگری اشاره کنم. یکی اینکه ما متولی نداریم یعنی سیستم حمل و نقل ایران اتحادیه ندارد، در صورتی که هدف از تشکیل اتحادیهها که فقط اعتصاب کردن نیست.
انجمن صنفی رانندگان که وجود دارد...
تاجآبادی: آن انجمن، اساسنامه و وظایف دیگری دارد و اتحادیه کار دیگری انجام میدهد. اگر به ما اجازه بدهند که اتحادیه داشته باشیم، همگی تعهد میدهیم كه از این اتحادیه برای اعتصاب استفاده نکنیم، بلکه برای گرفتن حق و حقوقمان و تبادل نظر باشد. به عنوان مثال، اتحادیه حمل و نقل ترکیه به راننده ایرانی تنها در صورتی اجازه بارگیری میدهد که بار موردنظر مربوط به ایران باشد و در غیر این صورت میگوید ناوگان خودم باید محمولهها را حمل کند. در صورتی که رانندگان ترک در ایران برای هر نقطه از دنیا بارگیری میکنند. ما هم اگر اتحادیه داشته باشیم، میتوانیم
همان رویه ترکها را در پیش بگیریم و نگذاریم که رانندگان ترک بارگیری کنند و بار ایرانی را ایرانیها ببرند.
چرا در داخل کشور این رغبت وجود دارد که بارشان را به ترکها بدهند؟
میرپور: مسأله رغبت نیست. ما مشکل ویزا داریم و اینکه با کشورهای دیگر رابطه کنسولی وجود ندارد. وقتی برای راننده ما در پاکستان مشکلی پیش میآید و سراغ کنسولگری میرود، پاسخ میدهند که مگر ما برایت دعوتنامه فرستاده بودیم که اینجا آمدی؟! جواب کنسولگری ما که باید از یک راننده به عنوان یک تبعه ایرانی حمایت کند، اینگونه است. از ما رانندگان هیچ حمایتی نمیشود و به امید خدا حرکت میکنیم. اما در مقابل، وزیر امور خارجه ترکیه چند روز پیش گفت كه اگر برای هر ترک در هر جای دنیا مشکلی ايجاد شود، یعنی آن گروه یا آن کشور، به ترکیه اعلام جنگ داده است!
نکته دیگر اینکه؛ اگر الان بهترین بارهای ما را ترکیهایها یا بلغاریها میبرند، به دلیل آن است که بار در داخل کشور ما - به صورت دلالی - چندین بار ردوبدل و دستبهدست میشود تا سر آخر به دست راننده برسد، به این ترتیب وقتی حمل یک محموله به ما پیشنهاد میشود، دیگر صرفه اقتصادی آن از بین رفته است.
تاجآبادی: الان یکی از معضلات ما سوختگیری است. قبلا به ما روزی 350 لیتر گازوییل سهمیه میدادند که در حال حاضر شده 250 لیتر. اگر اتحادیه داشتیم، نامه مینوشت و جواب میخواست که چرا این سهمیه را کم کردهاند. الان من مجبورم همین چند روزی را هم که برای استراحت به منزل میآیم، هر روز به پمپ بنزین بروم و دو سه ساعت معطل شوم و در صف بایستادم تا این سوخت جمع بشود که احیانا موقع سفر و پیدا شدن بار، در مورد سفرهای طولانی، لنگ گازوییل نمانم. علت همه این مسائل هم مشورت نکردن با رانندگان است. هیچ کس هم به ما نمیگوید خرت به چند؟
اگر سهمیه سوختتان را در همان روز نزنید، این سهمیه باطل میشود؟
میرپور: تا پارسال اگر شما سهمیه امروز را نمیزدی، تا پسفردا وقت داشتی که از این سهمیه برداشت کنی، یعنی سه روز رزرو میشد؛ ولی در حال حاضر، اگر امروز سوختگيري نكني، سهمیه امروز میسوزد. اصلا چرا سهمیه 250 لیتری میدهند؟ چرا نمیگویند برای 10 روز، 2 هزار لیتر گازوییل و برای 5 روز، هزار لیتر گازوییل میدهیم؟
ناوگان حمل جادهای بین کشورها، یک باک و ماشین بینقارهای دو باک دارد تا گازوییل بیشتری بگیرد، پس باید به این مقادير توجه کنند. اگر میخواهند گازوییل را گران کنند، خوب گران کنند؛ نه اینکه هر روز یک جور بازی دربیاورند. مثلا امروز سهمیه مسیر تهران تا اصفهان 350 لیتر است، فردا میشود 250 لیتر.
میرپور: البته همه این مسائل به مشکل قاچاق سوخت برمیگردد. ما به آتش کسانی که سود میبرند میسوزیم. سازمانها هم مجبورند برای مقابله با آنها، همه را از بین ببرند.
تاجآبادی: اصلا همین 250 لیتر برای ما کافی است، ولی چرا همان طور که پمپ بنزینها 24 ساعته باز است، پمپهای گازوییل نيز باز نیست و ساعت 7 شب بسته میشوند، یعنی اگر سهمیه روزانه رانندگان تمام شد، باید شب در راه بخوابند و دیگر نمیتوانند حرکت کنند. این زندگی شکنجهآوری است که برای رانندگان درست کردهاند.
مساله دیگر در مورد GPSهاست. این طرح بسیار خوبی است، ولی در این مورد از رانندگان هیچ نظرخواهی نکردند. اولین باری که من GPS را بردم که اطلاعاتش را خالی کنند، گفتند شما 31 دقیقه رانندگی اضافه داشتهاید. گفتم خوب کسی به من نگفته که این دقایق رانندگی چطور محاسبه میشود. وقتی این سیستم هیچ اعلان خطر سرعت ندارد و نمیدانم که چه زمانی از سرعت مجاز تجاوز کردهام یا مقدار ساعت رانندگی را اطلاع نمیدهد، از کجا بفهمم چند ساعت رانندگی کردهام؟
مسائل مرزی هم مشکلات خاص خودش را دارد، اما در کل بهتر شده، اتلاف وقتها کمتر شده و نظم بیشتری پیدا کرده است. البته نقاط ضعفی هم هست، مثلا از برخی از مرزهای عراق اجازه ورود به ایران را نمیدهند. میگویند شما از هر مرزی که وارد عراق شدهاید، از همان مرز هم باید برگردید. مثلا از کلار عراق که تا مرز پرویزخان 20 دقیقه راه است، میگویند باید برگردی و از مرز باشماق وارد بشوی.
مسأله مهم دیگر اینکه، اگر ما دنبال اشتغالزایی هستیم، چرا در این مملکت تیرپارک نداریم. من که کامیون یخچالی دارم، وقتی میخواهم شب در جاده بخوابم، همه هوش و حواسم به این است که یک موقع گوشتها را ندزدند. این شکل استراحت کردن، باعث میشود که راننده روی کارش تمرکز نداشته باشد. اجازه بدهند بخش خصوصی تیرپارک بزند و از رانندهها پول بگیرد. من حاضرم شبی ده هزار پرداخت کنم ولی راحت بخوابم.
ممکن است بخش خصوصی علاقهای به سرمایهگذاری برای احداث تیرپارک نداشته باشد و صرفهای در آن نبیند...
تاجآبادی: این طور نیست، اگر اجازه بدهند، من خودم کامیونم را میفروشم و تیرپارک میزنم.
میرپور: البته من این مسأله عدم توجیه اقتصادی را قبول دارم. این سرمایهگذاری باید از طرف سازمان راهداری حمایت شود و یارانه بدهند، چون احداث تیرپارک سرمایهگذاری سنگینی لازم دارد و باید از طرف دولت حمایت شود. امثال آقای تاجآبادی که خودشان بخواهند سرمایهگذاری کنند کم هستند. رانندگانی که بخواهند پول بدهند هم معدودند، برخی به خاطر هزار تومان بیرون از تیرپارک میخوابند. رانندهای که میلیونها تومان بار مردم را در کامیونش گذاشته است، به خاطر سه هزار تومان به تیرپارک نمیرود. مثلا در جاده قم، تیرپارکی است که 500 تومان ورودی دارد، اما بعضی از
رانندهها همین پول ناچیز را هم نمیدهند و 500 متر جلوتر در شیب جاده توقف میکنند و میخوابند و صبح بلند میشوند، میبینند که بارشان را دزدیدهاند. همکاران ما هنوز توجیه نشدهاند که تیرپارک به نفع خودشان است، هم امنیت دارد و هم صبح که بیدار میشوند، بالاخره آبی و غذایی هست.
در ادامه صحبتها من میخواهم به مشکلات مسیر پاکستان که خودم بیشتر در آن مسیر کار میکنم، اشاره داشته باشم؛ چرا که آن منطقه مشکلات خاص خود را دارد. در این مسیر بیش از 500 نفر در حوزه ترانزیت فعالند که بیشتر اهل سیستان و بلوچستان هستند. متأسفانه این مسیر بسیار صعبالعبور و خطرناک است، اما مسأله مهمتر این است که به کامیونی که میخواهد از زاهدان به میرجاوه در مسیر رفت و برگشت، 5000 کیلومتر حرکت داشته باشد، تنها اجازه میدهند 250 لیتر سوخت ببرد و اضافه بر آن را بر حسب مابهالتفاوت سوخت حساب میکنند؛ اما به مسير آستارا تا باکو كه 300 کیلومتر جاده صاف دارد (
نه گردنه دارد و نه جاده صعبالعبور) 300 لیتر سوخت سهميهاي تعلق ميگيرد! من نمیدانم چطور این محاسبه انجام شده است! اصلا هیچ ضابطهای وجود ندارد. شما هم اگر بخواهید در پاکستان سوختگیری کنید، در گازوییلشان آب میریزند و پمپ ماشینها را خراب میکند.
مشکلات سیاسی هم با وجود طالبان و تمام اختلافات مذهبی، مبحث دیگری است. یک بار برای خود ما پیش آمد که سیل آمده بود و راهها بسته شده بودند و در پاکستان گیر کرده بودیم. تعدادی پشتو آمدند و به ما گفتند، افرادی که پرچم طالبان دستشان بوده، گفتهاند که اگر این رانندهها شیعه هستند، برویم آنها را بکشیم تا جهاد کرده باشیم! اما با تمام این مشکلات باز هم رانندهها به پاکستان میروند. رانندگان به دلیل مسائل امنیتی مجبورند از راههای خاکی و فرعی تردد کنند که از نظر امنیتی به هیچوجه مطمئن نیست. پلیس پاکستان هم بسیار بیادب و بدرفتار است، اما کنسولگری ما
هیچ کاری نمیکند.
موضوع دیگر این است که در سیستم جادهسازی پاکستان، اساسا محل توقف تعریف نشده و معنا ندارد، یعنی در طول جادههای آنها، توقفگاه وجود ندارد و ما مجبوریم در کنار جاده توقف کنیم. مگر اینکه نزدیک پاسگاهی باشیم تا کمی امنیت داشته باشد. تنها خواسته رانندگان سیستان و بلوچستان این است که اگر مشکلی پیش میآید، حداقل با روی خوش بپذیرند و همراهی کنند.
میزان سهمیه روزانه گازوییل را چه نهادی مشخص میکند؟
میرپور: ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز تعیینکننده است؛ همراه با وزارت نفت و سازمان راهداری.
از انجمن رانندگان هیچ نظرخواهی نکردهاند؟
میرپور: از انجمن رانندگان ترانزیت سیستان و بلوچستان نظرخواهی کرده بودند، ولی متأسفانه به نقطهنظرات آنها توجه نشد. بدتر از همه اینکه؛ وقتی من 1200 لیتر گازوییل زدهام و مابه التفاوتش را پرداخت کردهام، سر مرز گازوییلم را خالی میکنند و بعد هم باید جریمه گازوئیل اضافی را پرداخت کنم! حرف ما اين است كه یا رسید بدهند یا از همان اول بگویند كه نميتوانيم گازوییل بیشتري در باكهايمان بريزيم. فقط در مرز نوردوز وقتی گازوییل اضافه را خالی میکنند، در قبال آن گازوییل، پول میدهند.
میرپور: هیچ دستورالعمل و یا حساب و کتاب خاصی وجود ندارد. به طور نمونه، عبور و مرور کالاهای فاسدشدنی در تمام مرزهای دنیا بدون نوبت است، اما در برخی مرزهای کشور ما، مدیر گمرک میگوید بروید در صف بیاستید و کار هیچ ضابطهای ندارد.
از طرف ديگر، چون سیستم ما خودمالکی است، وقتی به خارج از کشور میرويم، شرکتهای حمل و نقل نمیتوانند بار برگشت ما را تأمین کنند. فرض كنيد من به سوئد رفته باشم، در مسیر برگشت مجبورم با يك شرکت حمل و نقل در ايران تماس بگیرم تا ببينم كه آيا باري براي برگشت وجود دارد يا نه؛ آنها هم شماره چند دلال را به من میدهند که همه ایرانی هستند. اگر با آنها تماس بگیرم، باری که به من میدهند، بین خودشان چند دست ردوبدل شده و در همين اثنا، دویست تا سیصد یورو از هزینه حملش بين اين و آن تقسيم شده است. چهارصد یورو هم توسط شرکت کم ميشود و در کل هزار یوروی آن ميپرد. وقتي
بخواهم بار را تحویل بگیرم، زنگ میزنم به شرکت، میگویند این شماره را یادداشت کن و آخر کار کرایهات را از آقای فلانی بگیر. تازه در اينجا صاحب کالا مشخص میشود!
تاجآبادی: من میخواهم بگویم اصولا در سیستمهای مختلف این کشور، پتانسیل جذب افکار مختلف بسیار ضعیف است. کسانی که در حوزه حمل و نقل کشور فعال هستند، "باری به هر جهت" کار میکنند. مثلا از کامیونی که باید 40 تن بار را بکشد و سقف بلند است، برای حمل سواری استفاده میشود! خب چنین کامیونی فقط میتواند شش سواری را حمل كند؛ این در حالی است که ماشینهای ترک و اروپایی که سوختشان گران است، اقتصادی کار میکنند و از ماشین کشنده سنگین به عنوان سواریکش استفاده نمیشود، ماشین سقف کوتاه انتخاب میکنند که یک ماشین هم روی سقف آن بگذارند. اما مگر کسی از
من راننده این چیزها را قبول میکند؟! فکر میکنند خودشان بهتر میدانند. ما باید این موارد را از اروپاییان یاد بگیریم. این قدر که به قاچاق سوخت تأکید دارند، اگر به چنین مسائلی توجه میکردند، مملکت ما بهشت شده بود.
به عنوان نمونهای دیگر؛ در ایران روموک، یا همان ماشینهای دوتکه، اجازه ساخت یا تردد ندارند. چرا نمیگذارند از روموک استفاده کنیم؟ روموک استفاده خاص خود را دارد و بسیار برای حمل و نقل ضروری است. ما با روموک میتوانیم دو نوع بار مختلف را برای دو مقصد متفاوت حمل كنيم.
در کدام کشور مثل ایران، پمپ بنزین را کنار اتوبان احداث میکنند، در صورتی که باید 1 یا 2 کیلومتر فاصله داشته باشد. در اروپا، تمام پمپ بنزینها در تیرپارکها قرار دارد و 900 ماشین در آن جا میگیرد، یک سنت هم پول نمیگیرند. تمام خروجی بزرگراههای ما هم غلط اندر غلط است. اتوبانها باید بغلگذر داشته باشند که اگر رانندهای مسیری را به اشتباه انتخاب كرد، بتواند برگردد؛ نه اینکه برای برگشت مجبور شود مسیری بسیار طولانی را طی کند.
میرپور: در حال حاضر، صنف رانندگان ایرانی، بدهکار و گرفتار لیزینگها شدهاند. اغلب خانههایشان را از دست دادند و ماشین هوو و دانگفنگ خریدند. من رفتم نمایشگاه آلمان، و یک کامیون Axor 2009 تمام اتوماتیک را به قیمت 27 هزار یورو خریدم، ولی نتوانستم آن را به ایران بیاورم. بعد ماشینهاي هوو را آوردند، اصل پول را یک جا از راننده بدبخت گرفتند و بقیه پول را در اقساط پنج ساله به صورت نزول در نزول گرفتند. 30 درصد جريمه دیرکرد هم گرفتند! متأسفانه حتی مثل افغانها هم عمل نکرديم که اكتروس 484 را با قیمت 40 هزار یورو وارد کشورشان کردند.
در این شرایط، رانندگان ایرانی کامیونی خریدند که تکنولوژی آن مربوط به 50 سال پیش است. به نظر من، سه سال کارکرد و جنازه ماشین اروپایی میارزد به هوو و دانگفنگ. باور نمیکنید اگر بگویم صدای دیفرانسیل هوو تا سه کیلومتر آن طرفتر هم به گوش میرسد.
معدنی: یکی از همکاران ما دانگفنگ بیکیفیت چینی داشت، برای تعمیر زیر ماشین رفت، اما ماشین به یکباره راه افتاد و از رویش رد شد و فوت کرد. چه کسی از خانواده بیسرپرست او با سه دختر صغیر خبر دارد؟ کدام انجمن از این خانواده حمایت میکند؟ سی میلیون بدهی به بانک دارند، سند منزلشان دست بانک است و حکم تخلیه گرفتهاند. یک سال است که پیگیر کارشان هستم، ولی به نتیجه نرسیدهام. این کار را من باید انجام بدهم یا سازمان پایانهها یا انجمن و اتحادیه؟ جالب است که بیمه هم یک ریال پول نداد، چون گفتند کسی پشت فرمان نبوده و خودش مقصر بوده است.
پس شما موافق واردات کامیونهای دسته دوم اروپایی هستید؟
تاجآبادی: بله، کامیون، سی سال عمر مفيد دارد.
اما مدیران ایرانخودرودیزل و سایپادیزل میگویند کامیون سهساله اروپایی، به اندازه کامیون دهساله ایرانی کار کرده است...
میرپور: خیر، اصلا از این حرفها نیست. شما اگر به نمایشگاهها و Truck Storeهای خارجی بروید، میبینید که ماشین بعد از چهار سال، حدود 400-500 کیلومتر کارکرد دارد، اما من در ایران نمونه دارم که ولوو سال 88 یک میلیون و 80 هزار کیلومتر کارکرد داشته است؛ یا به طور نمونه، یزدیها و شیرازیها سه شوفره هستند. این حرفها توجیحی برای منافع خودشان است. غصه ما را نخورند! من حاضرم کامیون پنج ساله اروپایی را به جای ده هووی صفر بگیرم.
تاجآبادی: نکته دیگری که باید یادآوری کنم اینکه چون ما سیستم کولر در جا نداریم. در ساعتهای توقف هم مجبوریم ماشین را به خاطر کولر روشن نگه داریم و این باعث میشود که به کیلومتر کارکرد، به اندازه توقف در جا اضافه شود.
من مشاور سایپادیزل هم هستم، چون وقتی میخواهند وارداتی داشته باشند، به شخص امینی احتیاج دارند که درباره درآمد واقعی ماشین اطلاع داشته باشد یا درباره کاربرد امکاناتی که میخواهند روی ماشین بگذارند، نظر بدهد. الان میخواهند ماشین ولوو FH 500 را بیاورند. از همین امسال هم شروع کردهاند، ولی هنوز نتوانستهاند. به هر حال این ماشین واقعا بهترین است، چون یک تن سبکتر است و همین وزن کم، در مصرف سوخت تأثیر فراوانی دارد. بار بیشتری هم حمل میکند. اگر ما تا پایان سال بتوانیم LC باز کنیم، بسیار خوب است.
مشکل تحریمها وجود دارد؟
میرپور: بله، ولوو پارسال ثبتنام را شروع کرد، ولی آمریکا و سوئد مانع شدند و گفتند هنوز خبری نشده و تحریمها برداشته نشده است. به هر حال، درد اصلي، در مورد ماشینهایی مانند هوو است. من رنو یخچالی 2013 دارم، مصرف سوخت هوو دو برابر آن است. قدرت رنو 470 اسب بخار است و هوو حدود 360 اسب بخار. ما به عنوان یک ایرانی چرا نباید از بهروزترین کامیونها استفاده کنیم. مسوول ظلمی که به صنف رانندگان روا داشته شد، چه کسانی بودند جز خودروسازان داخلي و لیزینگهای وابسته به آنها. لیزینگی که بهره را 30 درصد حساب کرده و جریمه دیرکرد را 50 درصد میگیرد!
تاجآبادی: ما اصلا نمیتوانیم با ترکها رقابت داشته باشیم و آنها در همه موارد ما را زمین زدهاند. يك كشنده ترک با یخچالش، 15 تن وزن دارد و سبک است و مثلا میتواند 25 تن بار موز بیاورد. تازه ترکیه برای ناوگان خودش استثنا قائل ميشود و تا 42 تن هم میتوانند بار بزنند، ولی کامیون ایرانی تنها ميتواند 40 تن بار حمل کند. سر مرز بازرگان ماشین سنگین من، با ماشین ترک هماهنگی ندارد و وزن بارمان متفاوت است، بنابراین دچار مشکل میشویم.
متوجه منظورتان نشديم...
تاجآبادی: ببینید! قانونا باید بار ترکیه در مرز بازرگان، در ماشین ایرانی تخلیه شود، اما ترکها سندسازی و برنامهریزی میکنند و قاچاقی تا اصفهان و شیراز و تبریز هم میآیند. هیچكس هم نیست که بگوید این ماشین خارجی چرا تا وسط کشور آمده است؟ در صورتی که میتوانند یکسوم مابهالتفاوت سوختی که میخواهند به ماشین خارجی بدهند، به کامیون ایرانی بدهند.
میرپور: جالب است که پمپ بنزینها، شبها به راحتي به رانندگان ترکیه و عراق گازوییل میدهند، چون آنها حاضرند تا 50 هزار تومان بيشتر هم بابت اين سوخت پرداخت كنند، اما اگر ما سوختمان تمام شود، مجبوریم تا صبح کنار جاده بخوابیم.
معدنی: به نظر من، سرمنشأ همه این مشکلات، آن است که هیچ فیلتری وجود ندارد. وقتی فیلتر نمیشود، طبیعی است که نگاه جامعه هم به راننده درست نباشد و ارزشی برای راننده قائل نشوند و اصلا نخواهند که از تجربیات آنها استفاده کنند. البته من اعتراف میکنم که افراد بیربطی هم در این حرفه مشغول هستند، ولی مقصرش ما نیستیم که میخواهیم سالم زندگی کنیم، مقصرش آنهايي هستند که سیاستی تدوین نمیکنند که فقط افراد درستکار وارد این شغل شوند.
از جمله مشکلات ديگر ما این است که نیروی انتظامی، آشنا به مسائل حقوقی ما نیست. برای خود من پیش آمده که در مسیر برگشت از آلمان، پس از تخلیه نیمی از بار در بندر امام خميني، به سمت بندر عباس در حرکت بودم که یک ایست بازرسی نیمه شب مرا متوقف کرد و از من مدارک خواست. کارنهتیر را به دستش دادم، کارنهتیر را برعکس گرفته بود و نگاه میکرد؛ بعد هم حکم میکرد که حتما باید بارنامه داشته باشی. هر چقدر میگفتم این بارنامه بینالمللی است، متوجه نمیشد. دو ساعت تمام مرا خسته و کوفته اسیر خود کرد تا بالاخره متقاعد شد.
یا همین چند روز پیش در مسیر افسریه، من با کامیونی یخچالی در حرکت بودم. ساعت 5 صبح، پیمانکار خطکشی خیابان، راه را با مانع و تابلو بسته بود و همه خودروها را به سمت خط ویژه BRT هدایت میکرد. بنابراین مجبور شدم وارد خط ویژه شوم، به محض اینکه وارد شدم، سقف یخچال به سقف ایستگاه گیر کرد. پایین آمدم و با پلیس 110 تماس گرفتم. تا وقتی که پلیس بیاید (40 دقیقه طول کشید) پیمانکار همه موانع را جمع کرده بود. بنابراین کامیون 700 میلیونی مرا با بار صادراتی آن، در کلانتری متوقف کردند و به من دستبند زدند و به دادسرا بردند، در صورتجلسه نیروی انتظامی هم جرم من تخریب اموال عمومی ذکر شده
است. در حالی که فرق است میان واژه تخریب با تصادف. من حقوق اجتماعیام را باید از کجا طلب کنم؟
میرپور: مشکل ما این است که مدیرانی که میآیند فکر میکنند این صندلیها شش دانگ ملک پدرشان است. فکر نمیکنند که در سه چهار سالی که این سمت را بر عهده دارند، باید بتوانند منشأ خیر باشند و نام نیکی از خودشان به جای بگذارند. مثلا یک بار ما را در ایست بازرسی متوقف کردند، گفتند میخواهیم سگ بیاوریم. چهار ساعت و نیم ما را معطل کردند تا سگ آمد و چرخی زد و بالاخره گفتند میتوانید بروید. درست است که حق دارند هر کسی را که به او مشکوک شوند، بازرسی کنند، ولی باید بلافاصله کارهایش را انجام بدهند و امکانات لازم را فراهم کنند. در این وضعیت، رانندگان مجبورند این همه
معطلی را با رانندگی در شب جبران کنند که باعث تصادف میشود.
متوليان صنف ما هیچ وقت از رانندگان نظرخواهی نميكنند و ما هميشه در زمينه حمايتهاي جمعی ناموفق بودهایم. دولت ترکیه وزارت حمل و نقل دارد، ولی ما یک وزارتخانه داریم به نام مسکن و شهرسازی که حمل و نقل با تمام انواعش در آن گنجانده شده است. آن وقت اگر یک راننده ایرانی در مسیر ترکمنستان با مشکل مواجه شود، هیچ کس نیست که حمایتش کند، اما من به چشم خودم دیدم که رانندگان ترک با پلیس قزاقستان درگیر شدند و با اینکه حق با پلیس قزاق بود، نیم ساعت بعد، سفیر ترکیه خودش را به نقطه مرزی رساند آمد تا از رانندگان ترک حمایت کند.
یا مثلا دولت ایتالیا چون وضعیت اقتصادی خوبی ندارند، به فکر درآمدزایی افتادهاند و 120 یورو پول تخلیه میگیرند. هیچ مقام مسوول کنسولی هم نیست که برویم به آنها شکایت کنیم و بپرسیم چرا این پول را از من میگیرند؟ این پول را که صاحب کالا به من نمیدهد.
يك بار در هرات، بار را تخلیه کردیم و به پارکینگ رفتیم. رانندگان افغانی شاکی بودند که چرا بارهای ما را رانندگان ایرانی میآورند، بنابراین ماشینهای ما را سنگباران کردند و تمام کابینهایمان خراب شد؛ اما کسی رسیدگی نکرد. کسی نبود که بگوید آخر آدمهای حسابی! سه هزار دستگاه كاميون افغانی از اسلامقلعه و زابل تا بندرعباس، با شرکتهای ایرانی کار میکنند و پشت هر تریلی هم چهار کیسه آرد میبرند... چشمتان این همه محبت ما را نمیبیند؟!
میرپور: یکی از مسائل اصلی ما این است که باید ساعت کاری گمرکات مرزی ما افزایش پیدا کند. چون گمركات ایران 24 ساعته کار نمیکنند، اگر كاميونهاي ايراني، روز جمعه به مرزهاي تركيه برسند، رانندگان باید تا روز دوشنبه صبر کنند، چون آنها هم شنبه و یکشنبه تعطیل هستند. اين در حالي است كه اگر گمرک ايران با مقامات ترکیه در مورد 24 ساعته شدن مرزها به توافق برسد، دیگر لازم نیست شب در صف بمانیم و صبح ببینیم که گازوییلمان را دزدیدهاند.
واقعا باید به ترکیهایها و بلغاریها تبریک گفت. در مرزهای بلغار، ماشینها کیلومتری میایستند، طوری منظم کار میکنند که ما به عنوان راننده غصه میخوریم که چرا در ایران این گونه نیست. در مرزهای بلغارستان ده دستگاه كاميون در عرض چند دقیقه رد میشوند، ولی در ایران کارمندان گمرک را تا دو ساعت نمیتوانی پیدا کنی! تردد در اروپای غربی واقعا خستگی را از تن بیرون میکند. مثلا در آلمان وقتی از کارخانه بار میزنیم، فقط از ما میپرسند که از کدام مرز میخواهی خارج شوي، پاسپورتها را كنترل ميكنند و برگ سبز کالا را به دستمان میدهند.
والسلام. وقتي هم كه به مرز ميرسيم، کارنهتیر و CMR و اسناد بار را بررسی ميكنند و افسر خودش پلمپ کامیون را میزند و ما هم بايد برگ سبز کالا را در صندوق پست بياندازیم تا مدرکی باشد مبنی بر خروج کالا از آلمان. به همین سادگی.
این در حالی است که در کشورهای همسایه، بخصوص کشورهای CIS، رانندگان ایرانی مواجه با اخاذیهای متعدد هستند. در آذربایجان، رانندگان ترک و روس که میآیند، کارنه خود را روی میز میاندازند و میروند، ولی در مورد رانندگان ایرانی (با وجود اينكه تمام زندگیشان از طریق کشور ما تأمین میشود)، اولین مرحله کار این است که 52 منات رشوه بدهیم. قبلا اتاق به اتاق پول میدادیم، ولی الان کار ما را آسان کردهاند و همان ابتدا، پول را یکجا میگیرند. اگر هم كسي بگوید كه این پول را نمیدهم، راننده پشت سرش میگوید پس برو کنار تا من کارم را زودتر انجام دهم، یعنی
اراده جدی و قوی جمعی برای مبازره با این ارتشا وجود ندارد.
از مرز آذربایجان هم که میخواهی خارج شوی، یک پلیس در اتاقک نشسته است. اگر زرنگ باشی میتوانی از این موقعیت فرار کنی و اگر نتوانی، باید بیایستی و پول زور بدهی. در واقع، در آذربایجان چیزی به نام قانون وجود ندارد و به اندازه تمام کشورها پول میگیرد.
وضعیت کشور ترکمنستان چطور است؟ شنیدهایم که آنها هم به شدت سختگیری میکنند...
ترکمنستان کشور خاص و بستهای است و به سبب سختگیریهایی که دارد، رانندگان رغبت ندارند که با این کشور کار کنند. اغلب رانندگان استان خراسان و گلستان به ترکمنستان میروند و در آسیای میانه هم همگی رشوهبگیر هستند.
ترابران: آیا این رشوه گرفتنها تنها مربوط به رانندگان ايراني است یا از کشورهای دیگر هم رشوه میگیرند؟
نه، فقط مشکل ماست. رانندگان ترک یک لير هم به کسی نمیدهند. اروپاییها که به این سمت نمیآیند، رانندگان افغان هم فقط در ایران تردد دارند.
ترابران: آقای معدنی بهتر است در پايان، توضیحاتي درباره فعالیت شرکت قائم بارنت ارائه کنید. شما کار خود را در راستای اطلاعرسانی به جهت کاهش مصرف انرژی و زمان معرفی کردهاید...
بله؛ من نرمافزاری درست کردهام که راننده پیش از آن که به مقصد برسد، با یک پیامک، کل شرکتهای استان مقصد میتوانند او را ببینند و کاربریاش هم مشخص است.
ببینید! سه طرف درگیر این ماجرا هستند: صاحبان بار، رانندگان و شرکتهای حمل و نقل. ما دقیقا براساس قانون پیش رفتهایم و نه تنها مداخلهای در کار سازمان پایانهها نداشتهایم، بلکه بار آنها را سبک کردهایم. این نرمافزار طوری طراحی شده که حتی رانندهای هم كه تا به حال با اینترنت سروكار نداشته، ميتواند به راحتی از آن استفاده کند و این امکان را به صورت شبانهروز در اختیار داشته باشد. در این نرمافزار، راننده نوع کامیون و مبدأ و مقصد و زمان رسیدنش را مشخص میکند و شرکتهای استان مقصد هم تمام اطلاعات راننده را میبینند و هر باری داشته
باشند که با کاربری ماشین آن راننده هماهنگ باشد، در سایت اعلام میکنند و از طریق پیامک به راننده اطلاع داده میشود.
انشالله، به مناسبت عید فطر، ما سامانه اطلاعرسانی بارنت را برای استفاده عموم صاحبان کالا، شرکتهای حمل و نقل داخلی و بینالمللی و همچنین رانندگان رونمایی میکنیم. از مسوولان دولتی و مراجع ذیصلاح هم تقاضا داریم برای گسترش و پیشرفت این سامانه ما را یاری دهند؛ چراكه به طور قطع، نه تنها مشکلات بسیاری از فعالان حوزه حمل و نقل جادهای را حل میکند بلکه نقش بزرگی در کاهش مصرف سوخت خواهد داشت.