◄ حمل و نقل در سالی که گذشت / بخش چهارم حمل و نقل جاده ای
وبلاگ تین نیوز، امیر جعفرپور | در سال 1392 و به عبارتی اولین سال استقرار دولت یازدهم، حمل و نقل در ابعاد مختلفش رو به پیشرفت و بهبود و در مواردی توقف بود. در هشت قسمت گزارش "حمل و نقل در سالی که گذشت" به بررسی مختصر هر یکی از هشت شیوه و موضوع اصلی حمل و نقل کشور پرداخته و در پایان یک جمع بندی ارائه میشود. سه بخش قبلی این گزارش به حمل و نقل هوایی ، دریایی و ریلی اختصاص داشت، در بخش چهارم به حمل و نقل جاده ای پرداخته شده است.
حمل و نقل جاده ای:
با فعالیت حدود 20 هزار نیروی انسانی در ادارات ستادی استانی، شهرستانی و روستایی حمل و نقل جاده ای که تا حد راهدارخانه های واقع شده در دورترین نقاط و پایانه های مرزی در بیشتر نقاط مهم مرزی نفوذ می کند، راهبری و رانندگی حدود نیم میلیون نفر راننده ناوگان سبک و سنگین باری مسافری که دارای کارت هوشمند و فعالیت مدیریت شده هستند و تکاپوی حدود 5000 شرکت حمل و نقل که در مجموع حدود 600 هزار شاغل مرتبط با حمل و نقل جاده ای را رقم میزند، این زیر بخش را به بزرگترین، در مقایسه با سایر زیربخشها و البته فعالترین زیر بخش مبدل نموده است.
پیش بینی میشود تا پایان سال جاری از حدود 15 میلیون تن ترانزیت و حمل حدود 750 میلیون تن بار و جابجایی حدود 500 میلیون مسافر که با بارنامه یا بلیت یا صورت وضعیت توسط طرق مختلف حمل و نقل جاده ای و به صورت عمومی حمل می شوند، طبق روال سالهای گذشته سهم 90 درصدی به جاده برسد.
البته اگر سهم حمل و نقل لوله ای که آن هم در شبکه اصلی بیش از 100 میلیون تن بار حمل میکند، لحاظ شود سهم حمل و نقل جاده ای به کمتر از 80 درصد خواهد رسید. از سویی اگر تردد ناوگان شخصی (غیر عمومی) در جاده ها لحاظ گردد، سهم حمل و نقل جاده ای مسافر به بیش از 90 درصد خواهد رسید که خود مبین اهمیت این زیر بخش است.
حمل و نقل جاده ای در رابطه با زیرساخت خود یعنی انواع راههای راه شریانی (شامل آزادراه و بزرگراه)، راه اصلی (شامل درجه 1 و 2) و راه فرعی (شامل درجه 1 و 2 و 3) هم فعالان و شاغلان زیادی را درگیر نموده است. در یک برآورد، تعداد افراد فعال در پیمانکاران و مشاوران راهسازی، راهداری، ایمنی و نگهداری حدود 100 هزار نفر برشمرده شده است.
حاصل تلاش این عزیران وجود حدود 16000 کیلومتر راه شریانی(شامل 2500 کیلومتر آزادراه و 13500 کیلومتر بزرگراه)، 34000 کیلومتر راه اصلی درجه 1 و 2 و حدود 300 هزار کیلومتر راه فرعی درجه 1 و 2 و 3 (راه روستایی در طبقه بندی های سابق دارای طبقه بندی جدا بود که اکنون در قالب انواع راه فرعی در نظر گرفته می شود) و جمعاً حدود 350 هزار کیلومتر راه است که قیمت قابل توجهی از آن هنوز توسط وزارت راه به حساب نمیآید (چون وزارت راه خود را متولی راههای دسترسی شهرک های اقماری و صنعتی تا بین مزارع، عشایری، مرزی، سدها، خطوط نیرو، خطوط لوله، آنتهای صدا و سیما و نظیر آن نمی داند).
این عدد بیشترین مقدار در منطقه چشم انداز است و باعث کسب رتبه اول در سطح منطقه شده است. در صورت لحاظ نمودن وزن و سهم حمل و نقل جاده ای می توان رتبه ایران در حمل و نقل منطقه را در رقابت تنگاتنگ با ترکیه در بیشتر موارد اول و در بعضی موارد دوم دانست.
80 درصد ترددها در شبکه شریانی مزبور انجام می شود و ناوگان حمل و نقل بار و مسافر ظرفیت عملکرد دو برابر وضعیت کنونی را بر روی این شبکه دارند. وجود حدود 20 هزار اتوبوس با عمرمتوسط 12 سال، حدود 40 هزار مینی بوس باعمر متوسط 25 سال و همین تعداد سواری بین شهری با حدود 7 سال عمر متوسط و 400 هزار ناوگان باری سنگین و نیمه سنگین با عمر میانگین 16 سال حاکی از ظرفیت بالای زیر بخش جاده ای است.
این گزارش وضعیت حمل و نقل جاده ای را به صورت کلی بیان می کند ولی با عنوان مطلب یعنی " حمل و نقل در سالی که گذشت " مطابقت ندارد و وقایع یک ساله بخش حمل و نقل را بررسی نمی کند.