ITS جادهای بزرگترین پروژه انتقال دیتای کشور است
سلیمان محمدی: یک سال پیش وقتی پروژه نصب ۱۸۷۹ سامانه ثبت تخلف در ۳۶ هزار کیلومتر جادههای کشور با ترک تشریفات به هلدینگ مبین واگذار شد، برخی اعتراض کردند که چرا این اتفاق افتاده است.
حالا پس از یک سال نزدیک به ۷۰۰ سامانه در بزرگراهها و آزادراههای کشور نصب شده است و مبین چنان به کارش مطمئن است که به وزارت کشور پیشنهاد داده این سامانه در تمام شهرهای کشور هم نصب شده و ITS جادهای و شهری اینگونه به هم وصل شده تا دیتای متمرکزی در اختیار برنامهریزان کشور قرار بگیرد.
حالا در اولین سالگرد این پروژه، محمدصادق مفتح، مدیرعامل شرکت مبین، درباره دلایل واگذاری آن به شرکت مبین و سخت و آسان بومی کردن تکنولوژی ساخت این سامانهها و آمادگیشان برای صادرات این تکنولوژی سخن میگوید.
آقای دکتر از ابتدای شروع پروژه نصب سامانههای ثبت تخلف این بحث مطرح شد که چرا این پروژه به شرکت مبین داده شد؟ حالا پس از یک سال فکر میکنم زمان خوبی برای پاسخ به این سوال باشد؟
ابتدا لازم است یک نکته را بگویم بعد به سوال شما پاسخ دهم. یک اتفاق بسیار خوبی در نگاه مدیران وزارت راه و سازمان راهداری و حملونقل جادهای در بحث دوربینهای ثبت تخلف افتاد، آن هم این بود که یک نگاه یکپارچه سیستماتیک به قضیه ایجاد شد.
همیشه ۲ به علاوه ۲ بیشتر از چهار است. یک زمانی شما میگویید ما ۳۱ استان داریم، در هر استان جادههایی داریم که اینها را از هم تفکیک میکنیم و جادههای هر استان را به یک سیستم مجهز میکنیم و هر استان برای خودش مناقصه میگذارد و پیمانکار میگیرد و کار انجام میشود.
اما سیاست مدیریت جدید در دولت یازدهم در حوزه راهداری چیز دیگری بود؛ اینکه کل این ۳۱ استان یک مجموعه به هم پیوسته است که اگر به اجزای کوچک تقسیم شود، اطلاعات زیادی را از دست میدهیم و تجمیع اینها در یک نقطه و استفاده مدیریتی کردن از آن یک ارزش افزوده است، چون فقط بحث ثبت تخلف و جریمه متخلف نیست و این تنها یکی از اهداف این پروژه است.
منظور شما از ارزش افزوده چیست؟
وقتی نگاه سیستماتیک وجود داشته باشد، ارزش افزوده قابل به دست آمدن است. اما وقتی به عنوان یک پیکره به کل پروژه نگاه نشود این ارزش افزوده به وجود نمیآید. اینطور بگویم که پروژه مشابه در این سایز تا کنون در کشور انجام نشده است و کشوری که ظرف ده سال ۴۰۰ سامانه ثبت تخلف نصب کرده، حالا میخواهد در یک سال ۶۰۰ سامانه نصب کند و از اطلاعات اینها برای برنامهریزیهای اصلی استفاده کند، این آمار تجمیع شده که مرجع برنامهریزی کلان کشور میشود؛ ارزش افزوده تجمیع این پروژه است.
یعنی تنها مبین قادر بود این پروژه را تجمیع شده انجام دهد؟
وقتی برنامه تجیمع پیش آمد، ابعاد پروژه به شدت تغییر کرد. وقتی پروژهای به این ابعاد میرسد، بحث مفهوم «جیسی» پیش میآید. یعنی شرکتهایی که کار طراحی یکسان، نظارت و مدیریت یک پروژه را انجام میدهند. در پروژههای بزرگ شما ناچار هستید یک شرکت مادر به عنوان یک جیسی داشته باشید که مدیریت کار را بر عهده بگیرد و از ظرفیتهای داخلی برای اجرای آن استفاده کند.
از اینجا پای شرکت مبین باز شد چون گفته شد شرکتی باید در ابعاد بزرگ در این زمینه حاضر شود چون وقتی بنا شد فقط ثبت تخلف نباشد و مبنای محاسبه میانگین سرعت شد، بحث اصلی نقل و انتقال این دیتا شد چون یک دفعه حجم دیتایی که باید جمع میشد به دهها برابر رسید.
وقتی فقط ثبت تخلف است، دوربین تنها اطلاعات آن خودرویی که از سرعث مجاز رد شده را ثبت میکند، در حالی که در میانگین سرعت اطلاعات همه خودروها در همه دوربینها ثبت. بر اساس محاسبه کارشناسان ما در سال دو پتا بایت دیتا ایجاد میشود که این دو پتا بایت باید از ۳۶ هزار کیلومتر جادههای کشور جمع شود و اطلاعات تخلفات از آن جدا شود.
پس دیگر بحث مکانیکی کار مثل ثبت دکل و دوربین به بحث فرعی تبدیل شد و بحث اصلی جابهجایی این اطلاعات است. لذا میبایست پیمانکاری به عنوان جیسی ورود میکرد که در انتقال دیتا مزیت نسبی و زیرساخت داشت. در آن شرایط سهامداری شرکت مبین در شرکت مخابرات و توان مالی آن، دو مسالهای بود که برای ترک تشریفات به شورای اقتصاد ارائه شد و همین مساله هم باعث شد که شورای اقتصاد با واگذاری پروژه به مبین موافقت کند.
چرا پس از گرفتن پروژه، خود مبین پروژه را به طور کامل انجام نداد و شرکتهای دیگری را در آن دخیل کرد؟
یک سیاستی در هلدینگ مبین حاکم است که آن را به همه شرکتهای تابعه هم اعلام کردهایم؛ در جایی که ظرفیتهایی در کشور موجود است، ما حق ایجاد ظرفیت جدید و کار موازی را از خودمان سلب میکنیم چون این انهدام منابع ملی کشور است. این نگاه هم از دید مسولیت اجتماعی و نگاه ملی ما ناشی میشود.
بنابراین ما سعی کردیم ظرفیتهای موجود کشور را شناسایی کنیم.اما ظرفیت کشور برای ایجاد سالانه ۴۰ سامانه ایجاد شده بود در حالیکه ما میخواستیم سالانه ۶۰۰ سامانه نصب کنیم، پس ظرفیتهای داخلی هم آماده نبود.
ما در این زمینه باز هم خودمان سعی نکردیم خلا را پر کنیم و به سمت ظرفیتسازی رفتیم. یک قرارداد با سازمان فنی و حرفهای منعقد کردیم که این دانش اساسا به سطح بازار بیاید. بر اساس این تفاهمنامه دو رشته تحصیلی در سازمان آموزش فنی و حرفهای برای پشتیبانی کردن یک پروژه بزرگ ملی تعریف شد که عامه مردم بتوانند آموزش ببینند و شرکتهای خصوصی آنها را به خدمت بگیرند و این شرکتها همکار ما شوند.
در زمینه تکنولوژی ساخت این سامانهها چه برنامهای داشتید؟
این پروژه یک فرصت طلایی بود که برای انتقال تکنولوژی پیش آمد. همیشه در انتقال تکنولوژی این بحث مطرح است که حالا که تکنولوژی منتقل شد، در کدام بازار میخواهد فروش برود، اگر بحث صادرات باشد که با یک بازار بزرگ رقابتی روبه رو هستیم، پس باید اول در کشور خودمان یک بازار داشته باشیم و بعد سراغ مشتری بینالمللی برویم.
برای این کار ما با معاونت علمی ریاست جمهوری برنامهای شروع کردیم و شرکتهای دانشبنیان را برای انتقال تکنولوژی به خدمت گرفتیم که این هم در راستای ظرفیتسازی انجام شد و بازهم تکیه ما بر بخش خصوصی و پرورش نیروها و استفاده از شرکتهای دانشبنیان بود که الان هم اکثر پیمانکاران ما شرکتهای دانشبنیانی با نیروهای جوان هستند.
بعد از گذشت یک سال این تجربه را چطور ارزیابی می کنید؟
سخت بود؛ ولی دوره سختی طی شد. بالاخره وقتی شما میخواهید از ظرفیت موجود استفاده کنید سختی خودش را دارد ولی وقتی شما کار را شروع کردهاید و همزمان ظرفیتسازی هم میکنید، مشکلات مضاعف میشود اما چون ما از اول شکی در موفق بودن کار نداشتیم، راه هموار شد.
البته مسولان سازمان راهداری و وزارت راه حمایت تمام و کمال داشتند و اگر حمایت و درک متقابل آنها نبود ما نمیتوانستیم به موفقیت فعلی برسیم و جا دارد از شکل گرفتن این حلقه همکاری مبتنی بر حسن همکاری و اعتماد بین ما و وزارت راه و سازمان راهدای تشکر کنم.
الان همکاران ما که تا دیروز سقف درخواستشان نصب پنج دوربین در ماه بود، به ترکمنستان و آذربایجان و بقیه کشورهای همسایه رفتهاند و بازاریابی می کنند چون اطمینان دارند که کار میتواند انجام شود. اکنون هم اعتماد به نفس ایجاد شده هم به دانش روز مجهز شدیم و در نهایت اینکه از رقبای جهانی چیزی کم نداریم؛ پس اعلام کردیم پروژه بگیرید، هم در خدمتتان هستیم.
بخش اعظم این پروژه زیرساختهایی بوده که از قبل وجود داشت و متعلق به شرکت مبین بود، این مساله چقدر در پایین آمدن هزینه نهایی کار موثر واقع شد؟
ببینید در وهله اول در تجمیع پروژه یک صرفهجویی بزرگ اتفاق افتاد چون در این همزمانیها زمان کوتاه می شود و هزینههای سربار پایین میآید. به طور مثال در سیستم قبلی هزینههای سربار و نگهداری روی ۴۰ سامانه انجام میشد اما الان تقریبا با همان هزینه ۶۰۰ سامانه نگهداری می شود. پس حتما اینگونه پروژه برای کشور ارزان تر تمام میشود.
در وهله دوم به دلیل اینکه مبین سهامدار شرکت مخابرات و همراه اول است، گرفتن مجوزها و هماهنگیها برای استفاده از این بستر و نرخهای ترجیحی همه برای مبین زمان و هزینه بسیار کمتری برد و این یعنی کاهش هزینه ثابت و جاری. حتی میتوان گفت وقتی زیرساخت انتقال دیتا در کشور وجود دارد، هم نشدنی است و هم صرفهای ندارد که سیستم موازی ایجاد شود و به این ترتیب هم هزینه ثابت و هم هزینه جاری به دلیل امکاناتی که مبین در اختیار دارد پایینتر آمد.
لینک خبر