◄ اندر حکایات کارنِتیر
تیننیوز| مبحث «کارنهتیر» و روابط ایران با کشورهای همسایهاش در زمینهٔ ترانزیت کالا از موضوعاتی بود که در نشست این ماه اتاق بازرگانی تهران مطرح شد. کارنهتیر «TIR carnet» سندی است گمرکی که برای ترانزیت بینالمللی کالا در چارچوب کنوانسیون تیر «TIR» در کشور مبدأ صادر میشود و بهموجب آن کالا در وسیله نقلیه جادهای بهطور پلمپ شده از خاک کشورهای بین راه عبور میکند و تا مقصد، نیازی به انجام تشریفات گمرکی مربوط به ترانزیت در مرزهای ورودی و خروجی این کشورها طبق قوانین داخلی آنها نخواهد بود.
به گزارش تیننیوز، در حملونقل بینالمللی جادهای، وسایل نقلیه و کالاها برای عبور «ترانزیت» از خاک هر کشور باید در مرز ورودی، پس از تنظیم اظهارنامه ترانزیت مورد بازرسی گمرکی قرار گیرد و صاحب کالا بسته به مقررات داخلی آن کشور سپرده نقدی یا ضمانتنامه تودیع کند و در اظهارنامه متعهد شود که کالا تا موعد مقرر در پروانه ترانزیت از مرز خروجی تعیینشده خارج خواهد شد. در اغلب موارد این تشریفات گمرکی سبب تأخیر و معطلی وسیله نقلیه میشود و هزینههای اضافی به بار میآورد، ضمن اینکه احتمال دارد کالا در این میان خسارتدیده یا
سرقت شود.
بهمنظور تسریع در حملونقل بینالمللی، کاستن از تشریفات گمرکی و جلوگیری از خسارتهای احتمالی در جریان ترانزیت بینالمللی کالا، کنوانسیونی تحت عنوان «کنوانسیون گمرکی مربوط به حملونقل بینالمللی کالا در جادهها تحت کارنههای تیر» به ابتکار اتحادیه بینالمللی حملونقل جادهای در سال 1959 منعقد شد که در سال 1975 جای خود را به کنوانسیون دیگری با همین عنوان داد.
طبق این کنوانسیون سندی برای ترانزیت بینالمللی کالا صادر میشود که کارنهتیر یا دفترچه تیر نام دارد و بدین منظور اعضای کنوانسیون موظف هستند، سازمانی را برای صدور کارنِ تیر و تضمین پرداخت هزینههای ناشی از تخلفات از مقررات کنوانسیون تعیین کنند.
اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و کشاورزی ایران طبق ماده واحده و دو تبصره در اول خردادماه 1363 توسط مجلس شورای اسلامی و در 22 آذرماه 1363 با تائید شورای نگهبان بهعنوان موسسه ضامن و صادرکننده کارنِ تیر انتخاب شد. پس از الحاق مجدد ایران به کنوانسیون آ.ت.آ در سال 1384، اتاق بازرگانی ایران بهعنوان موسسه ضامن و صادرکننده آ.ت.آ نیز منتصب شده است.
در جلسه روز دوشنبه اتاق بازرگانی که با حضور مسئولین و کارشناسان حوزه حملونقل و ترانزیت برگزار شد، سؤالهای متعددی در خصوص کارنهتیر مطرح شد و سید حسن ضیایی، که ریاست این نشست را بر عهده داشت، به این سؤالات پاسخ داد، در ادامه بخشی از این پرسش و پاسخ را میخوانید؛
ملک: بسیاری از تشکلهای سراسر ایران درباره اینکه مبلغ تضمینی که توسط کارنهتیر دریافت میشود با توجه به اوضاع اقتصادی آنها، رقم بسیار بالایی است و نقدینگی شرکتها را دچار بحران میکند. یکطرف دیگر قضیه که کمتر گفته میشود این است که اوراق بهادار کارنهتیر که موردپذیرش گمرکات بسیاری از کشورها است توسط موسسه ضامن«TIR» تا صد هزار یورو ضمانت شده است و طرف حساب هم در ایران امور کارنهتیر اتاق است که طبیعتاً رقم ضمانتهای نقدی دریافتی از شرکتها توسط کارنهتیر درصد بسیار کمی از این ضمانت را پوشش خواهد داد.
ضیایی: طبق قانون اتاق بهعنوان موسسه ضامن در مقابل سازمان IRU که متولی حملونقل بینالمللی در سطح جهان است، مسئول است «طبق قانون هر کشوری اتاق بازرگانی خود را بهعنوان موسسه ضامن به سازمان ملل معرفی مینماید». ازیکطرف قرارداد مابین IRU و موسسه ضامن است و از طرف دیگر بین موسسه ضامن با گمرک است. در حقیقت متولی کنوانسیون تیر که گمرک است اتاق را بهعنوان موسسه ضامن طرف قرارداد خود میداند.
درگذشته تعداد شرکتهای حملونقل بسیار کم بود ولی امروزه تعداد آنها بسیار زیاد است «حدود 1400» و متأسفانه اکثراً هم متخصص در این امر نمیباشند و شرایط و ضوابطی ایجادشده است که با قانون تجارت هم مغایرت دارد. بهطور مثال شرکت حملونقلی که امروز تأسیس میشود روز بعد فروخته میشود و بعضاً افرادی که شرکت را میخرند هیچ اطلاعات حملونقلی ندارند.
بنابراین کارنِتیر بهمنظور کنترل امور و اجرای موازین کنوانسیون ملزم به رعایت دستورالعمل کنوانسیون تیر است
در ترکیه هر شرکتی که تأسیس میشود باید 10 کامیون ملکی داشته باشد و در روز مراجعه به موسسه ضامن باید 100 هزار دلار بهصورت نقدی پرداخت نماید ولی در ایران به دلیل رفاه شرکتهای حملونقل تا به امروز این پول دریافت نشده است.
تضمین حسن انجام کار در بدو امر برابر حداقل موازین کنوانسیون 8000 دلار است که بهصورت نقد دریافت میشود و شرکتها در صورت نداشتن توان پرداخت میتوانند ضمانتنامه بیاورد و این پول در حساب بستانکاری شرکت در نزد اتاق منظور میشود و حق عضویت نیست. البته از شرکتهایی که شناختهشده هستند به دلیل اینکه مسلط به امور میباشند و عملیاتشان را درست انجام میدهند دریافت نمیشود زیرا در این شرایط هیچگونه ریسکی متوجه کارنِ تیر اتاق نیست و اگر هم باشد بسیار کم بوده و خود شرکت مرتفع مینماید. موسسه ضامن کارنِ تیر اتاق در برابر گمرک ایران و سایر
گمرکات عضو کنوانسیون تیر مسئول است.
بهاروند: سؤالی که بعضی از شرکتها دارند این است بعضی از شرکتها از کارنِ تیر استفاده نمیکنند در این صورت تکلیفشان چیست؟
ضیایی: این شرکتها فورواندینگ هستند که مدعی میباشند. اجازهای که از وزارت راه اخذ میشود جهت حملونقل بینالمللی است و فورواردر و کریر از هم تفکیک نمیشود. در سیستم کارنِ کریر و فورواردر از هم تفکیک نیست.