◄ ترانزیت در چابهار و ریمدان؛ جهش بار عبوری در سایه ضرورت تکمیل زیرساخت ها
مرزهای چابهار و ریمدان در جنوب سیستان و بلوچستان در حال تبدیل شدن به یکی از مسیرهای فعال تجاری شرق کشور هستند؛ بهطوریکه طی دو ماهه نخست امسال بیش از ۸۴ هزار تن کالا از این گذرگاهها جابهجا شده است، آماری که در کنار ظرفیتهای بندری چابهار، اهمیت توسعه زیرساختهای ترانزیتی منطقه را دوچندان میکند.
جابه جایی ۸۴ هزار و ۴۸۷ تُن انواع کالا از مرزهای چابهار و ریمدان طی دو ماه نخست سال جاری، بار دیگر جایگاه راهبردی جنوب سیستان و بلوچستان را در نقشه ترانزیت کشور برجسته کرده است؛ آماری که به گفته مدیرکل راهداری و حمل ونقل جاده ای جنوب استان، در قالب ۳۷۶۰ سفر ناوگان حمل ونقل جاده ای انجام شده و نشان می دهد این گذرگاه ها آرام آرام از یک مسیر صرفاً مرزی، به یک شریان فعال تجاری میان ایران و بازارهای پیرامونی تبدیل می شوند.
به گزارش تین نیوز، ابراهیم عبدالهی با اشاره به ماهیت کالاهای جابه جا شده از جمله لوازم یدکی، شکر، تایر، برنج، گوشت تازه و انبه، تأکید کرده است که موقعیت بندری و مرزی جنوب استان، ظرفیت مهمی برای توسعه مبادلات تجاری و تقویت زنجیره ترانزیت کشور ایجاد کرده است.
با این حال، آنچه از دل آمار بیرون می آید تنها تصویر رشد نیست، بلکه نشانه ای از افزایش فشار بر زیرساخت های مرزی نیز هست. چابهار و ریمدان هر دو در معادلات ترانزیتی شرق کشور نقش مکمل دارند؛ چابهار به عنوان دروازه اقیانوسی ایران و ریمدان به عنوان نزدیک ترین گذرگاه مرزی سیستان وبلوچستان به پاکستان، می توانند حلقه اتصال ایران به کریدورهای منطقه ای باشند. اما بالفعل شدن این ظرفیت، مستلزم تکمیل پایانه های مرزی، روان سازی فرآیندهای عبور و ارتقای دسترسی های جاده ای است؛ موضوعی که خود سازمان راهداری نیز طی سال های اخیر بر آن تأکید داشته است.
طبق اطلاعات رسمی وزارت راه و شهرسازی، پایانه مرزی ریمدان در دستور کار توسعه قرار گرفته و برای آن فازهای اجرایی، اعتبارات مشخص و حتی چشم انداز تردد سالانه یک میلیون مسافر مطرح شده است؛ نشانه ای از اینکه سیاست گذار، ریمدان را فراتر از یک مرز محلی، به عنوان یکی از گره های آتی ترانزیت شرق کشور می بیند.
از سوی دیگر، تازه ترین تحولات نشان می دهد که ریمدان در حال عبور از مرحله صرفاً تجاری به مرحله ای چندوجهی تر از بهره برداری مرزی است. طبق گزارش های جدید، تردد خودروهای شخصی از این مرز نیز برای نخستین بار آغاز شده؛ اقدامی که می تواند نقش مرز را در پیوندهای انسانی، گردشگری مرزی و تبادلات خرد نیز پررنگ تر کند. این تحول در کنار رشد حمل کالا، نشان می دهد که ریمدان در حال تبدیل شدن به یک گذرگاه فعال و چندمنظوره است؛ البته به شرط آنکه زیرساخت های گمرکی، خدماتی، امنیتی و جاده ای همگام با رشد تردد توسعه یابد. تجربه مرزهای پرتردد کشور نشان داده است که اگر سرعت توسعه فیزیکی و فرآیندی پایین تر از سرعت رشد تقاضا باشد، صف های طولانی، توقف ناوگان، هزینه های سربار و نارضایتی رانندگان به سرعت خود را تحمیل می کنند.
در چنین شرایطی، اهمیت چابهار نیز فراتر از یک بندر صرف دیده می شود. چابهار با قابلیت اتصال به آب های آزاد و نزدیکی به مسیرهای شرقی و جنوبی، می تواند پشتوانه اصلی ترانزیت کالا به سمت مرزهای زمینی باشد؛ اما این نقش تنها زمانی پررنگ خواهد شد که شبکه حمل ونقل جاده ای و پایانه های مرزی منتهی به آن، از چابکی لازم برخوردار باشند. به بیان دیگر، رشد ۸۴ هزار تُنی کالا اگرچه خبر از تحرک در کریدور جنوب شرق می دهد، اما همزمان یک هشدار نیز در خود دارد: ترانزیت پایدار تنها با آمار عبور سنجیده نمی شود، بلکه با میزان روانی، سرعت، و کیفیت عبور معنا پیدا می کند.
در مجموع، مرزهای چابهار و ریمدان امروز در نقطه ای ایستاده اند که می توانند از یک ظرفیت بالقوه به یک مزیت بالفعل ترانزیتی برای ایران تبدیل شوند؛ مشروط به اینکه سرمایه گذاری در پایانه ها، تکمیل مسیرهای دسترسی، تقویت هماهنگی دستگاه ها و استمرار سیاست های توسعه محور، هم زمان پیش برود. آنچه اکنون از آمار برمی آید، آغاز یک مسیر مهم است؛ اما اینکه این مسیر به جهش پایدار ترانزیتی منتهی شود یا نه، بیش از هر چیز به سرعت تصمیم گیری و کیفیت اجرا بستگی دارد.
