دست پُر باندهای بتنی برای فرودگاه‌ها

به گزارش روزنامه گسترش تجارت، استفاده از بتن در ساخت باند فرودگاه، اقدامی است که سال‌های اخیر و به‌ویژه در دولت یازدهم در فرودگاه‌های کشور جدی گرفته شده و در یکی دو فرودگاه به مرحله اجرا درآمده است. تا پیش از این، همه باندهای فرودگاه‌های کشور با آسفالت ساخته می‌شدند که این اقدام اگرچه نسبت به استفاده از سیمان، هزینه‌های ابتدایی کمتری دارد اما در بلند‌مدت، عمر مفید کمتری داشته و در بازه‌های زمانی کوتاه، نیاز به تعمیرات دارد، اما با تلاش دولت یازدهم برای اطلاع‌رسانی نسبت به مزیت‌های استفاده از بتن در راهسازی و فرودگاه‌سازی به دلیل طول عمر بیشتر، اقدامات موثری در این زمینه در حال انجام است. 

به گزارش «گسترش تجارت»، حرکت‌های آغاز شده در سال‌های اخیر در زمینه استفاده از بتن در باندهای فرودگاه‌های کشور را از یک سو می‌توان به تولید بیش از ۱۰ تن سیمان مازاد در کشور ارتباط داد که موجب می‌شود مسئولان و دست‌اندرکاران وزارت راه و شهرسازی، به دنبال راهی برای مصرف سیمان مازاد باشند که یکی از این راهکارها، استفاده از رویه‌های بتنی در راه‌ها و باندهای فرودگاهی است. از سوی دیگر به نظر می‌رسد در سال‌های اخیر، اهمیت و مزیت‌های استفاده از بتن در باندهای فرودگاهی بیش از پیش بر مسئولان آشکار شده است. 

عمر مفید بیشتر باندهای بتنی
دولت یازدهم را می‌توان در زمینه ساخت باندهای بتنی، پیشرو دانست. تولید حدود ۱۰ میلیون تن سیمان مازاد در کشور، این دولت را بر آن داشت تا به دنبال پیدا کردن راه‌هایی برای مصرف بخشی از این سیمان باشد و به همین دلیل، توجه به احداث رویه‌های بتنی در راه‌ها و باندهای فرودگاهی از ابتدای فعالیت دولت یازدهم جدی‌تر شده است. 

محمد شکرچی‌زاده، رییس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با تایید این مسئله، در گفت‌وگو با پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی اظهار کرد: حدود ۸ دهه است سیمان و بتن، در حوزه ساختمان، سدسازی و پل‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد و در این مدت توانسته مزیت‌های خود را نسبت به فولاد و سدهای خاکی نشان دهد اما نسبت به رویه‌های بتنی غفلت شده است. این در حالی است که رویه‌های بتنی نسبت به قیر و آسفالت دارای عمر بیشتر، دوام مناسبت‌تر، ایمنی بیشتر و مصرف سوخت کمتر و با محیط‌زیست سازگارتر هستند. عمر مفید رویه‌های بتنی ۴۰ تا ۴۵ است در حالی که حداکثر عمر مفید رویه‌های آسفالت ۱۵ سال است. آنطور که شکرچی‌زاده می‌گوید، علت غفلت از مزیت‌های رویه‌های بتنی در راه‌ها و به‌ویژه فرودگاه‌ها، ارزان و در دسترس بودن قیر بوده است. همچنین نبود آگاهی و آشنایی کافی در مهندسان مشاور نسبت به بتن، از دیگر دلایل این غفلت تاریخی است. 


ساخت باند بتنی در پرترددترین فرودگاه کشور
عملیات احداث باند ۲۹ راست فرودگاه مهرآباد، در چند سال گذشته از مهم‌ترین پروژه‌های عمرانی این فرودگاه بوده است و نکته مهم در این میان، استفاده از بتن در ساخت این باند است. به گفته مسئولان، این باند فرودگاه که در آزمایش‌ها مورد رضایت خلبانان قرار گرفته، علاوه بر کیفیت بالا، حداقل چند دهه عمر مفید خواهد داشت. آنطور که شکرچی‌زاده می‌گوید، این باند آماده بهره‌برداری است و به زودی با حضور رییس‌جمهوری از آنها بهره‌برداری خواهد شد. او یادآوری کرد: یکی از مشکلات فرودگاه‌ها در بخش‌هایی مانند باسکول‌ها و آشیانه‌های هواپیما، بروز خرابی‌هایی مانند شیارافتادگی مسیر چرخ، موج‌زدگی و کناررفتگی است که در مدت چند سال، باند را از درجه بهره‌برداری ساقط کرده و انجام روسازی را الزامی می‌کند و اگر روسازی جدید با آسفالت انجام شود، دوباره بعد از مدت کوتاهی، همان خرابی‌ها ظاهر می‌شود. به گفته معاون وزیر راه و شهرسازی، در روسازی‌های بتنی استفاده از پودر سرباره کوره آهن‌گدازی به‌جای ۲۵ درصد سیمان، به تراکم و غیرقابل نفوذ کردن بتن و سنگدانه‌های آهکی به کاهش تبادلات حرارتی بتن با محیط کمک می‌کند. الیاف پلی‌پروپیلن در بهبود مقاومت کششی، انعطاف‌پذیری و انسجام بتن، پس از ترک‌خوردگی تاثیر بسزایی دارد. یکی از نکاتی که ممکن است دست‌اندرکاران ساخت و توسعه باندهای فرودگاهی را از بکارگیری بتن در رویه باندها بازدارد، هزینه بالاتر این رویه‌ها نسبت به آسفالت است، اما شکرچی‌زاده معتقد است صرف کمی هزینه بیشتر برای اجرای روسازی بتنی که عملکرد خود را به‌طور مطمئن در طول عمر واقعی طرح حفظ می‌کند و مزیت‌های بی‌شمار دیگری نیز دارد، به‌طورقطع در بلند‌مدت به سود استفاده‌کنندگان از راه و سازمان‌های مسئول خواهد بود. 

ارتباط موثر دولت با فناوری‌های روز
نگاه مثبت دولت یازدهم به آنچه در حوزه فناوری‌های عمرانی در عرصه بین‌الملل اتفاق می‌افتد، از زمینه‌های توسعه استفاده از بتن در فرودگاه‌ها بوده است. کامران کامرانیان، کارشناس هوانوردی در گفت‌وگو با «گسترش تجارت» با تایید مزیت‌دار بودن باند بتنی نسبت به باند آسفالتی اظهار کرد: در حال حاضر در بیشتر فرودگاه‌های دنیا قسمت‌هایی از فرودگاه مانند پارکینگ، باند نشست و برخاست و محل تاکسی‌وی هواپیما (مسیری که باند را با رمپ‌ها، آشیانه‌ها، ترمینال‌ها و دیگر امکانات فرودگاه متصل می‌کند) از بتن ساخته می‌شود. آنطور که این خلبان می‌گوید، در ساخت این بخش‌ها از بتن، مسائلی از جمله شرایط آب و هوایی، نوع و وزن هواپیماهایی که مجاز به استفاده از آن فرودگاه هستند و حجم ترافیک پروازی در نظر گرفته می‌شود. این کارشناس هوانوردی نیز به صرفه بودن استفاده از رویه‌های بتنی در فرودگاه‌ها را در بلند‌مدت تایید می‌کند و معتقد است ساخت باندهای بتنی، به دلیل پایین‌تر بودن هزینه تعمیر و نگهداری، بالاتر بودن مقاومت، هموار و یکدست بودن سطح آن و نیز مقاومت در برابر مواد اسیدی و نفتی، بسیار کارآمدتر از روش‌های قدیمی یعنی استفاده از آسفالت است. کامرانیان معتقد است در سال‌های اخیر، دولت توجه ویژه‌ای به مزیت‌های رویه‌های بتنی در فرودگاه‌ها نشان داده و در حال حاضر، مدیران و مسئولان ساخت و توسعه راه‌ها و باندهای فرودگاهی، به خوبی ارزش رویه‌های بتنی را درک کرده‌اند. به گفته وی، مدیران اجرایی ارتباط مطلوبی با فناوری‌های روز جهان برقرار کرده‌اند و به همین دلیل، به دانش و علم ساخت بتن ویژه زیرسازی و روسازی فرودگاه دست یافته‌اند و در حال اجرای آن در فرودگا‌ه‌های کشور هستند. 

تجربه‌های ایران در ساخت باندهای بتنی
با توجه به تاکید وزیر راه و شهرسازی دولت یازدهم بر استفاده از مازاد سیمان کشور در پروژ‌ه‌های عمرانی به دلیل عمر مفید و استقامت بیشتر، باند راست ۲۹ فرودگاه مهرآباد به عنوان یکی از گزینه‌های استفاده از بتن مطرح شد و آزمایش‌های استفاده از رویه‌های بتنی برای ساخت این باند ۴ کیلومتری از سال ۹۳ آغاز شد. 
سخنان مسئولان وزارت راه و شهرسازی درباره باند راست ۲۹ فرودگاه مهرآباد نشان می‌دهد کیفیت روسازی بتنی اجرا شده در این باند از لحاظ استانداردهای فنی، بسیار مناسب است و شیوه اجرا برای این مکان نیز مطلوب بوده و می‌تواند روشی قابل قبول برای اجرا در سایر پروژه‌های عمرانی به شمار رود و تضمینی باشد برای اینکه عمر مفید رویه‌های بتنی از رویه‌های آسفالتی به صرفه‌تر است. اگرچه حضور رییس‌جمهوری برای بهره‌برداری از باند بتنی فرودگاه مهرآباد، نشاندهنده اهمیت این اقدام در حمل‌ونقل هوایی کشورمان است اما این، نخستین تجربه ایران در اجرای باندهای بتنی فرودگاه‌ها نیست. فرودگاه‌های تبریز و رامسر دو فرودگاهی هستند که پیش از مهرآباد، باند بتنی در آنها ساخته و از آن، بهره‌برداری شده است. باند بتنی فرودگاه تبریز که در سال ۹۳ به بهره‌برداری رسید، امکان نشست و برخاست بوئینگ ۷۴۷ و ایرباس ۶۰-۳۰۰ را دارد اما در رامسر به نظر می‌رسد وجود برخی مشکلات، استفاده از باند بتنی را کاهش داده و موجب شده در عمل، از مزیت‌های این باندهای بتنی در این فرودگاه‌ استفاده‌ای نشود. در فرودگاه رامسر به دلیل وجود موانع در اطراف باند و موفق نشدن مسئولان به تملک زمین‌های اطراف، باند بتنی با طولی کوتاه‌تر از میزان استاندارد به بهره‌برداری رسیده و به همین دلیل، نمی‌تواند میزبان پروازهای روزانه و برنامه‌ای باشد. 

در پروژه‌های بتنی مهم آن است که از روسازی مناسب‌تر و ارزان‌تری استفاده شود. بر اساس اطلاعات ارائه شده درباره باندهای بتنی موجود در کشور، در رویه بتنی فرودگاه تبریز، از بازیافت آسفالت و مخلوط با سیمان استفاده شده که با این روش هم از آلودگی محیط‌زیست پیشگیری شده و هم منابع معدنی کمتری مورد استفاده قرار گرفته است. 

در رویه بتنی مهرآباد نیز انتخاب مصالح در دو بخش انجام شده است؛ یک بخش مخلوط بتن شامل مصالح سنگی، سیمان، آب و افزودنی‌ها و بخش دوم، آهن‌آلات، میلگردها و درزگیرها بوده است. برای انتخاب سیمان این پروژه، چند مخلوط آزمایشی سیمان ساخته شده تا بهترین نمونه مخلوطی انتخاب شود. نکته مهم دیگر در ساخت این باند، استفاده از درزگیرهای گرم‌ریز بوده که دارای کیفیت بالاتری هستند و فقط در اجرا نیاز به دقت عمل بیشتری دارند. در ساخت رویه‌های بتنی در ایران، توصیه می‌شود از درزگیرهای پایه قیری استفاده شود، زیرا به‌دلیل وجود منابع نفتی در کشور، تولید این درزگیرها در ایران ساده است. از سوی دیگر، درزگیرهای سردریز چندان کیفیت مطلوبی نخواهند داشت.