چگونگی حضور شرکتهای آمریکایی در اقتصاد ایران
وبلاگ تین نیوز | از توافق جامع هستهای كه در شهر وین منعقد شد، ابهامهایی را درباره چگونگی حضور شركتها و سرمایهگذارهای آمریكایی در اقتصاد پرسود ایران كه موانعی بر سر حضور آنها وجود دارد وارد كرده است. ایران با جمعیت حدود 77میلیون نفری از بزرگترین كشورهای ذخایر نفت و گاز در جهان بهشمار میآید و با اقتصادی كه نیروی كار تحصیلكرده و مشتریهای پیشرفتهای دارد، حضور شركتهای خارجی مختلف چند ملیتی را برای به دست آوردن درآمدی هنگفت از این بازار به وسوسه و تكاپو واداشته است.
با اعلام شدن توافق جامع هستهای مشاوران اقتصادی و سیاسی واشنگتن فورا شركتهای آمریكایی را به احتیاط در سرمایهگذاری و حضور در بازار ایران دعوت كردهاند و تاكید بر این نكته دارند كه این توافق جامع هستهای در كوتاهمدت چراغ سبزی به از سرگیری روابط تجاری بین ایران و آمریكا نخواهد بود؛ به این دلیل كه محدودیتهای چند دهه گذشته در قوانین تجارت آمریكا با ایران كه شامل تحریمهای نوع اولیه در سیستم سیاسی واشنگتن میشود، شركتهای آمریكایی را از حضور مستقیم در اقتصاد ایران منع كرده است. همین موضوع باعث شده است كه فعلا بهطور مستقیم
سرمایهگذارها و شركتهای آمریكایی در حالت نظارهگری و نگرانی بهسر ببرند.
به این خاطر كه فعالیتهای گسترده شركتهای اروپایی و مخصوصا آسیایی در بازار ایران شدت گرفته است و آمریكاییها فعلا تا رفع محدودیت تحریمهای نوع اولیه كه توسط كنگره باید در آنها اصلاحاتی صورت داده شود، صبر كنند تا در آینده بتوانند با رفع محدویتها بهطور مستقیم حضور فعال در اقتصاد ایران داشته باشند. اما در كنار این محدودیتهای مستقیم، شركتهای آمریكایی در صورتی خواهند توانست در اقتصاد ایران فعالیت غیرمستقیم داشته باشند كه از شعبههای خارجی خود استفاده كنند و برای همین منظور باید از دولت فدرال در جهت فعالیتهای تجارت با ایران اعطای مجوز
دریافت شود و باز هم این فعالیتها بهصورت محدود خواهد بود.
به این صورت كه مجوزها توسط اداره كنترل داراییهای خارجی دولت فدرال صادر خواهد شد كه در گذشته هم توسط شركت بوئینگ برای فروش قطعات و نقشههای هوایی به هواپیماهای مسافربری ایران كه در بیانیه ژنو مورد توافق قرار گرفته بود داده شده است. برای فعالیتهای غیرمستقیم شركتهای آمریكایی در ایران باید اعتماد گستردهای در سطح بینالملل انجام بگیرد.
این اعتمادها میتواند شامل پایبند بودن ایران به تعهدات توافق جامع هستهای باشد و اینکه در اقتصاد خود ثبات نسبی را ایجاد كند. یكی از عوامل معیاری بودن ثبات، توسعه صنعت نفت كشور خواهد بود. به همین منظور شركتهای نفتی آمریكایی مثل اكسان موبیل میتوانند سالانه قراردادهایی با ارزشی میلیارد دلاری را هم با ایران امضا كنند؛ به این دلیل كه ایران در برنامه پنجم توسعه خود كه روبه پایان میباشد پیشبینی كرده بود كه در عرض چهارسال در حدود 200میلیارد دلار در صنعت نفت و گاز خود سرمایهگذاری انجام دهد كه متاسفانه با عدم توجه و مدیریت نادرست فقط توانست 50میلیارد
دلار هزینه كند و از این برنامه بهشدت عقب مانده است و حضور شركتهای نفتی آمریكایی تاحدودی میتواند راهگشای وضعیت موجود باشد.
* پژوهشگر اقتصادی