دلیل اصلی بهرهوری پایین نیروی کار در کشور چیست؟
وبلاگ تین نیوز، سید حمید حسینی | یکشنبه صبح را در دفتر کنسرسیوم گذراندم و نهار را به اتفاق آقای سازگار نژاد خوردیم، پس از آن در یک جلسه کاری در هلدینگ تجاری شرکت کرده و غروب راهی هتل هما شدم تا در مراسمی که توسط هیأت رئیسه جدید اتاق تهران برای قدردانی و تقدیر از عملکرد هیأت نمایندگان و هیأت رئیسه اتاق هفتم تشکیل شده بود شرکت کنم. اغلب نمایندگان جدید اتاق حضور داشتند. ولی اکثریت نمایندگان دوره قبل غایب بودند. در مسیر هتل به من اطلاع داده شد که قرار است در این مراسم چند دقیقه ای صحبت کنم و لذا تا رسیدن به هتل ذهنم مشغول اولویت بندی و جمع بندی مطالب بود.
ابتدا آقای خوانساری از عملکرد دوره قبل تشکر و قدردانی کرد. سپس آقای آل اسحاق عنوان کرد که با روی باز و خندان به اتاق آمده و اکنون هم با همان وضعیت هیئت رئیسه را ترک می کند. ایشان از مدیران و کارکنان اتاق به عنوان سرمایه اتاق نام برد و خواستار توجه و رسیدگی به آنان شد. سپس آقای میرمحمد صادقی ابتدا از وزیر صنعت به علت انتصاب ایشان به عنوان عضو دولتی هیئت نمایندگان تشکر کرد و خواستار تشکیل و راه اندازی هیئت نمایندگان ادوار شد و دوره هفتم اتاق را یکی از بهترین دوره های اتاق دانست.
سپس نوبت به من رسید که قول دادم در ۵ دقیقه پنج نکته مثبت درباره عملکرد اتاق تهران بیان کنم و سپس به نقاط ضعف اشاره نمایم، اما در عمل حدود ۱۲ دقیقه صحبت کردم.
تبدیل شدن اتاق از سازمان اجرایی به اتاق فکر و اندیشه، گفتمان سازی و حضور موثر هیات رییسه و هیات نمایندگان در رسانه ها، توجه به دیپلماسی تجاری و امور بین الملل، خدمت رسانی به اعضا در حمایت از تشکل ها را نقاط مثبت اتاق تهران و کم کاری در آموزش های کاربردی و اطلاع رسانی را از نقاط ضعف اتاق دانستم. سپس خواستار تقویت این امور در اتاق شدم. مراسم تا ساعت ۱۰٫۳۰ به طول انجامید.
این روز ها مصادف با روز کارگر و معلم است. دوست دارم درباره این عزیزان مطلب بنویسم و دیدگاه خود را بیان کنم، بحث معلم را به روزهای آینده موکول می کنم و نکاتی درباره بهره وری نیروی کار بیان می کنم.
آیا کارگر ایرانی فاقد کارایی است؟ آیا نیروی انسانی در کشور فقط دو ساعت کار می کند؟ دلیل اصلی بهره وری پایین نیروی کار در کشور چیست؟
من فکر می کنم یکی از مواردی که درست تبیین نشده و بعضی افراد بدون توجه به آن نسبت به نیروی انسانی کشور کم لطفی می کنند شاخص بهره وری نیروی انسانی, سرمایه و بهره وری کل است.
اغلب مردم و حتی کارشناسان نحوه محاسبه شاخص بهره وری را نمی دانند، لذا تصور می کنند که کارگر ایرانی فاقد مسئولیت کاری و اجتماعی است. در حالیکه این تصور کاملا غلط و ما در دفاتر و کارخانه های خود شاهد تلاش و زحمات این عزیزان هستیم، من گاهی که از واحدهای تولیدی خصوصا نساجی بازدید می کنم شاهد هستم که این عزیزان حتی فرصت حال و احوال با صاحبان بنگاه را ندارند، باید مرتب دستگاه های تحت کنترل را نظارت و مدیریت کنند..
اما واقعیت این است که بهره وری نیروی انسانی در ایران پایین است، انتظار می رفت با وجود گستردگی تحصیلات دانشگاهی و آموزش های کاربردی بهره وری در اقتصاد ایران افزایش یابد که متاسفانه اینگونه نشد.
من مشکل را در کلان اقتصاد کشور می دانم تا در سطح بنگاه و اقتصاد خرد، برای محاسبه بهره وری نیروی انسانی ابتدا ارزش افزوده مثلا بخش نساجی را محاسبه کرده و سپس آن را به تعداد شاغلان آن بخش تقسیم می کنند یک عدد به دست می آید که با سال قبل مقایسه می کنند, وقتی به این شاخص توجه می کنیم متوجه میشویم که بهره وری نیروی انسانی در مجموع سالانه ۱٫۴ درصد رشد کرده و منفی نبوده است.
این شاخص که در سال ۸۳ معادل ۹۲ بوده است در سال ۹۲ به ۱۱۸ رسیده است. اما مشکل اصلی در بخش هایی از اقتصاد است که نیروی انسانی مازاد دارند و به علت دولتی یا عمومی بودن قادر به تعدیل نیروی انسانی نیستند و لذا این شاخص در بخش نفت، گاز و ساختمان ( به علت پروژه های نیمه تمام ) منفی است. ولی در بخش صنعت، معدن، و کشاورزی مثبت است، لذا می توانیم ادعا کنیم نیروی انسانی در بخش خصوصی دارای کارایی و بهره وری مثبت است. لذا نباید به نیروی انسانی کشور اتهام کم کاری و کاهلی زد. در روز کارگر باید از این عزیزان تقدیر کرد و برای اصلاح شاخص نیروی انسانی در نفت و گاز نیز چاره ای جز خصوصی سازی و
برون سپاری کارها وجود ندارد.
شاخص بهره وری سرمایه که از تقسیم ارزش افزوده هر بخش به میزان سرمایه ثابت به دست می آید به علت هزاران پروژه نیمه تمام و حجم سنگین سرمایه گذاری های ثابت منفی است و این شاخص در ۱۸ سال گذشته سالانه ۶/۰ درصد کاهش یافته و از رقم ۹۷ به ۸۷ رسیده که فاجعه می باشد، قطعا تحریم ها یکی از عوامل افزایش موجودی انبارها و کاهش بهره وری سرمایه بوده است.
بهره وری کل نیز که از تلفیق بهره وری نیروی کار و سرمایه حاصل می شود در کشور مطلوب نیست، در این شاخص محاسبه می کنند که از به کارگیری یک واحد اشتغال و یک واحد سرمایه چه میزان ارزش افزوده در اقتصاد حاصل شده است و یک شاخص مدیریتی می باشد که این سالانه فقط ۲/۰ درصد رشد یافته ، در حالیکه قرار بود از رشد ۸ درصدی کشور ۲٫۵ درصد آن از این محل تأمین شود و در برنامه جهارم وپنجم به این مهم دست نیافتیم و یکی از محورهای اساسی برنامه ششم باید بهره وری باشد.
جالب اینجاست که شاخص بهره وری نیروی انسانی و سرمایه در بخش مخابرات در این سال ها مثبت بوده و این بخش پر بازده ترین بخش اقتصادی کشور بوده، به طور کلی صنایعی که وابستگی کم تری به خارج و دولت داشته اند از بهره وری بیشتری برخوردار بوده اند و صنایعی مانند نفت و گاز که دولتی و وابسته به خارج از کشور بوده اند از بهره وری کم تری برخوردار بوده اند.
سه شنبه صبح را با یک نشست در محل شرکت سرمایه گذاری یکی از بانکها آغاز کردم سپس به دفتر پالایشگاه در وزراء آمدم و یک ساعتی را صرف مطالعه قرارداد EPC نمودم و نقطه نظرات خود را به مذاکره کنندگان قرارداد اعلام نمودم.
از ساعت ۲ بعد از ظهر در محل دفتر ستاد مرکزی قاچاق کالا و ارز ابتدا با اقای گلستانه معاون جدید ستاد جلسه داشتیم، سپس به اتاق آقای خورشیدی (مدیر کل امور سوخت ستاد )به دیدار رئیس ستاد اقای حاج حبیب الله رفتیم ،در این نشست از همکاری نزدیک و خوب اتحادیه و ستاد قدردانی شد و اعلام آمادگی کردیم که جهت کمک به ستاد آمادگی داریم تمام شرکت های صادراتی و ترانزیت سوخت را زیر پوشش اتحادیه گرفتم و با قاچاق وتخلفاتی که در تولید محصولات صادراتی صورت میگیرد برخورد کنیم.
مدیران ارشد ستاد از نقطه نظرات ما استقبال کرده و قرار شد در این زمینه کار مشترک کارشناسی صورت گیرد.